16. Payo
Payojako codako byāpārakoti attho nanu ca vuttiyaṃ ‘ kattāraṃ payojayatī ’ ti vuttaṃ kathaṃ payujjamānassa kattuttaṃti āha- ‘ payujjamāno ’ ccādi .
Nāvassaṃ kiriyāpavattakatteneva yoggatāmattenapi
M0.238 kattuttaṃ siyāti dassento āha- ‘ kiriyāya yoggo ’ tiādi .Pāsāṇambalenuṭṭhāpeti ’ ccādīsu hi yogyatāyapi kattuttāvasāyosiyā , kopanāyaṃ payojakabyapāroti āha- ‘ pesane ’ ccādi .
Dāsādino hīnassa katthaci atthe niyojanaṃ pesanaṃ .
Guruādino sakkārapubbaṃ byāpāraṇamajjhesanaṃ .
Taṃ pesanajjhesanādikaṃ lakkhaṇaṃ sabhāvo yassa so tathā vutto .
Ādisaddena ānukūlyabhāgino byāpārassa gahaṇaṃ , tathā ca ‘ bhikkhā vāsayati kārīso-jjhāpesī ’ ti sijjhati .
Bhikkhā hi pacurabyañjanavatī labbhamānā vāsānukūlaṃ tittivisesamupajanayati .
Kārīsopi nivāte padese suṭṭhu pajjalitojjhayanavirodhi sītakatamupaddavamapanayanto-jjhayanānukūlasāmatthiyamādadhāti tato tesampi yuttampayojakattanti .
Payojakabyāpāretīdaṃ paccayavisesanaṃ vā siyā pakativisesanaṃ vā .
Tattha yadi pakativisesanaṃ siyā , tadā payojakabyāpāre vattamānā ṇīṇāpī vidhīyantīti ( gamanaṃ ) pati yo niyogo tadattho gami , na gatyattho , tassa cāyaṃ payojjoti ‘ gamayati māṇavakaṃ gāman ’ ti gatyatthassa payojje ‘‘ gatibodhāhāre ’’ ccādinā (2-4) vihitā dutiyā na pappoti , tato pakatyatthavisesanapakkho duṭṭhoti paccayavisesanapakkhaṃ dassetumāha- ‘ paccayavisesanaṃ vedaṃ na pakativisesanan ’ ti .
Payojakamattaggahaṇeti mattasaddo sāmaññavācī , yathā ‘ kaññā mattaṃ vārayatī ’ ti .
Kattāraṃ yo payujjati yo ca karaṇādīnaṃ payojako tesaṃ sāmaññena gahaṇe satīti attho .
Byāpāretvevāti payojakaggahaṇamantarena byāpāreicceva vacanaṃ kattabbaṃ siyāti bhāvo , tanti payojakaggahaṇaṃ , visiṭṭho visayo yassa payojakaggahaṇassataṃtathāvuttaṃ .
Kopanāyaṃvisiṭṭho visayoccāha- ‘ yo loke ’ iccādi .
Itovāti vakkhamānassa hetuno parāmāso .
Tanti curādīhi ṇividhānaṃ .
Evaṃsaddo vakkhamānāpekkho .
Taṃ
M0.239 visuṃ curādīhi ṇividhānameva vakkhamānappakārena saphalaṃ siyā nāññathāti attho .Tameva pakāraṃ dasseti ‘ yadiminā ’ ccādi .