Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

110. Dhāsaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

110. Dhāsaṃ

Saṅkhyāvācino saddā saṅkhyāsaddena gahitāti āha- ‘ atthe ’ ccādi .
Pakāro dabbaguṇadhisayopi atthi , tattha yadi sopi gayheyya dabba guṇānaṃ liṅgasaṅkhyāhi yogā dhāppaccayanta ( mpi tabbisayoyeveti )[ cettha ( potthake ]( pakāravācakaliṅgasaṅkhyāhi yogā ) aliṅgamasaṅkhyañca [ dhāppaccayantamaliṅgamasaṅkhyañca-iti kāsikāvuttipañjakāyaṃ ] na siyā , evañca satyabyayattamabhimatantassa na siyā , tañciṭṭhaṃ , kiriyāvisaye tu tasmiṃ gayhamāne ekadhābhuñjati dvidhābhuñjati dvidhāgacchaticcādo bhojana gamanādikiriyāya sabbathā liṅgasaṅkhyāhi yogābhāvā yathāvutta doso na siyāti pāṇinīyavuttikārena jayādiccena kiriyā visayoyevettha pakāro gahito .
Tampati āha- ‘ dabbe ’ ccādi .
Kasmā panevamāhāti āha- ‘ navadhādabba ’ miccādi .
‘‘ Navadhā dabbaṃ , bahudhā guṇo ’’ ti vesesikānaṃ saṅketo .
Tattha puthabyāpotejovāyvākāsakāladisāttamanānīti nava dabbāni .
Rūpa rasa gandha phassa saṅkhyāparimāṇa puthuttasaṃyogavibhāga parattāparattabuddhisukhadukkhecchādosapayatanā ca guṇā , casaddena gurutta davattasinehasaṅkhāradhammādhammasaddā ceti catubbīsati bahudhā guṇo .
Atrāpi yathāvuttakāsikāvuttiyā pañcikākārena jinindabuddhinā navadhā dabbaṃ bahudhā guṇotyatrāpi ‘‘ kiriyājjhāharitabbā navadhā dabbaṃ bahudhā guṇo upadisīyati viññāyati byākhyāyate vijjatevā ’’ ti kiriyāvisayoyeva pakāro paṭipādito , payogadassanato byavacchejjabhāvā sabbattha kiriyeveti visesanopādānamayuttanti sambandho .
Navadhā dabbaṃ bahudhā guṇoti payogadassanato dabbaguṇavisayānampakārānaṃ gayhupagattā byavacchedayitabbānaṃ dabbaguṇavisayānampakārānaṃ bhāvā sabbasmiṃ dabbaguṇavisaye jinindabuddhinā vuttanayena kiriyāM0.223 atthevāti kiriyāvisayova pakāro gayhatīti vuttikāra pañjikākārānaṃ visesanopādānamayuttanti attho .
Tatoyevāti yato visesanopādānamayuttaṃ tatoyeva dvīhiccādikamāheti attho .
Ayametthādhippāyo ‘‘ dvidhā karotīti kiriyāpayogepi pakāro dabbaguṇavisayo … dabbavisayassa guṇavisayassa vā dvidhābhāvassa karīyamānattā , natu kiriyāvisayo … dvidhābhāvassa karaṇakiriyāvisayassettha vattumanicchitattā .
Tatoyeva kiriyāpakāropādāne [ pakārotisayane ( potthake )] atra dhāppaccayantappayogo na siyāti viññāpetuṃ ‘ dvīhi ’ ccādikamāhe ’’ ti tenāha ‘ atre ’ ccādi .
Dabbaguṇavisaye pakāre gayhamāne yoyaṃ doso sambhāvito parehi , taṃ dāni nirākattumāha ‘ satipice ’ ccādi .
Sabhāvato aliṅgamasaṅkhyañcāti sambandho , saṅkhyantarāpādane gamyamāne dhāppaccayo vihito pāṇiniyehi , tadāha- ‘ dabbasse ’ ccādi saṅkhyāntarāpādanepīti pubbaṃ yā vavatthitā saṅkhyā , tato- ññaṃ saṅkhyāntaraṃ tassāpādanaṃ karaṇaṃ saṅkhyantarāpādanaṃ , tasmimpīti attho .