78. Tame
Itisaddena
M0.217 byavacchinnamatthamupadassayamaññanāpekkhaṃ sappadhānaṃ mantvādi vidhimhidamatthadvayaṃ byāpārīyaticcāha- ‘ ettha assa atthī ’ ti .Nanu ca yaṃ yassa hoti taṃ tasmimpi hoti ( yaṃ yasmiṃ hoti ) tassāpi taṃ hoti teneva vuccate- ‘ chaṭṭhīsattamīnamaviseso ’ ti , tatrañña taraniddeseneva siddhe kimatthamiha chaṭṭhīsattamīnaṃ bhedenopādānaṃ karīyatīti vuccate-yatrāvayavāvayavibhāvo , tattheva chaṭṭhīsattamīnamatthassa aviseso [ vatthuto ( potthake )] yathā ‘ rukkhesākhā rukkhassa sākhā ’ ti .
Sassāmibhāvajaññajanakabhāvādo tu nāvassamādhārādheyyabhāvoti dvinnamevatthānamupādānanti .
Nanu ca sambhave byabhicāre ca sati visesanaṃ sātthakaṃ bhavati yathā ‘ nīlamuppalan ’ ti , nevātthittassātthi byabhicāro , tathā ca vuttaṃ- ‘ na sattaṃ padattho byabhicaratī ’ ti , tasmā byavecchejjābhāvā niratthakamatthītivisesanantyāha- ‘ padatthasse ’ ccādi .
Sattāyaṃ abyabhicāre pīti sambandho .
Kālantarā byabhicāratthamatthītivisesananti dassetumāha- ‘ kāle ’ ccādi .
Nanu ca suttesu kālo padhānaṃ na hoti ,‘‘ tena kataṃ kītaṃ ’’ tyādinā hi paccayattho dassito , tathā hi kāyikaṃvācasikaṃ tyādo na kālasampaccayo , evamihāpi sattāmatte bhavitabbaṃ , atthīti tu vattamānasattāya eva pariggaho kathamavasīyate yena kālavisesanaṃ siyāti .
Saccaṃ , kintu padatthassa sattābyabhicārābhāvepi atthītivisesanopādānasāmatthiyātra visiṭṭho sattā atthīti visesanattenopāttā , na sattāmattanti patīyate , sā pana visiṭṭhā sattā sampatisattā , atthi ca tassā byabhicāro sāmaññasattāyāti yujjateva visesanavisessabhāvoti maññate .
Upādhīti visesanaṃ .
Na bhuñjaticcādiviyāti yathā na bhuñjatīti nañssa paṭisedhattā viruddhatthapadassa sannidhāne-tthantarassa paṭisedharūpassatthassāvagati padanibandhanassa vidhino abādhikā bhavati , tamivākyattho .
Adhippāyattha māha-
M0.218 ‘ atthivacanicchāya yo visayo tassa niyamo ’ ti .Kati payasambhave na pana gomā rukkhavāti yojanā , tehīti pasaṃsāpahūtehi .
Kakude āvatto kakudāvatto , nindito kakudāvatto assa atthīti kakudāvattī .
Kathaṃ ninditattamassiccāha- ‘ kakudā vatto ’ ccādi .
Saṃsatto daṇḍo assa atthiccanena gehaṭṭhitena vijjamānenapi daṇḍena daṇḍīti nābhidhīyatīti vadati .
Dabbebhidheyyeti jātisannissayagopiṇḍaassapiṇḍādisaṅkhāte dabbe-bhidheyye , bhavaṃ bhaveyyāti yadākadāci bhavanto yadi bhaveyya .