Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

44. Bhāva

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

44. Bhāva

Kārakaṃ sādhakaṃ nibbattakanti anatthantaraṃ .
Karoti kiriyaṃ nibbatteti nimittabhāvenāti kārakaṃ .
Kattādīnaṃ kiriyānimittattantu sayameva ‘ tattha kattā ’ tiādinā bhedena pakāsayissati .
Kiriyānimittaṃ … nibbattakesu kattādīsu chasupi ruḷhattā tenettha kattāvāttappadhāno , karaṇādayopyappadhānā kārakabyapadeso labbhante …M0.247 aññathā kārakasaddena tesaṃ gahaṇaṃ na siyāti .
Kimidaṃ kārakantyāha- ‘ sattikārakan ’ ti .
Evaṃ carahi dabbādīnaṃ kathaṃ kārakattamiccāha- ‘ tadadhikaraṇā ’ tiādi .
Tassā sattiyā ādhārā nissayāti attho , puṃ napuṃsake adhikaraṇasaddo .
Tesu dabbā dīsu tiṭṭhatīti tatraṭṭhā , satti .
Tassā bhāvo tatraṭṭhatā , tāya .
Atha dabbādīnaṃ mukhyato kārakatte sati kimāyātantyāha ‘ yadi ’ ccādi .
Tesanti kattādikārakānaṃ .
Aññamaññabyāvuttarūpattāti aññamaññato byāvuttaṃ nivattaṃ rūpaṃ karaṇādisabhāvo yesaṃ kattādi kārakānaṃ te tathā vuttā , tesaṃ bhāvo tattaṃ tasmā .
Karaṇa rūpanti karaṇaṃ rūpaṃ sabhāvo yassa adhikaraṇassa taṃ tathā vuttaṃ .
Evañcasatiko dosoccāha ‘ tathā ce ’ ccādi .
Kenaci sukarattena sappadhānattavacanicchāyaṃ ‘ thālī pacatī ’ ti bhavati .
Tatrevukkaṃsavaca nicchāyaṃ ‘ thāliyā pacatī ’ ti .
Evañcakatvāti nipātasamudāyo-yaṃ hetvattho .
Tasmāti attho .
Kattā nimittanti sambandho .
Kattuṭṭhakiriyānimittassa kattuno udāharaṇaṃ ‘ hasati naccatī ’ ti .
Tadattheti tāya kammasamavāyiniyā pacanādikiriyāya atthe adhissayanādayo pavattento kiriyāya nimittanti sambandho .
Evamuparipi .
Odanaṃ pacati devadattoti kammaṭṭhakiriyāya nimittabhūtassa kattuno udāharaṇaṃ .
Bhājanasaṅkharaṇamadhissayanaṃ .
Ādisaddena taṇḍulavapanaindhanāpaharaṇādayo gayhanti .
Dvidhāpattiyanti rukkhādīnaṃ dvidhā pavattiyaṃ .
Byāpaneti sambandhe .
Giradhātuto appaccaye- ‘‘ eonama vaṇṇe ’’ ti (137) sutte ‘ avaṇṇeti yogavibhāgato gakāre ikārassa attaṃ hotīti dassetumāha- ‘ avaṇṇeti yogavibhāgā attaṃ issā ’ ti .
Aññathāpi paṭipādetumāha- ‘ essa vā ’ tiādi .
Essāti ‘‘ lahussupanthassā ’’ ti (5-87) kataessa .
Sakalenāti ‘ eonama vaṇṇe ’’ ti sakalena suttena .
Purīti nipāto .
ĪsakkarotiM0.248 bindulopo , dvittaṃ , sāmaññena vidhānatoti paresaṃ visesavidhānasabbhāvamāha .
Gaṇikālayaṃ gaṇikānaṃ gehaṃ .
Nepathyamākappo .
Dattoladdhoti paccayassa kammasādhanattaṃ dīpetuṃvuttaṃ .
Vināliṅgavacanehi pāṭipadikatthaṃ niddisituṃ na sakkāti bhāveti sabbaliṅgasaṅkhyāsambandhayoggapāṭipadikatthasāmaññe paccayanimittattena gahitepi sāmaññe caritatthattā liṅgavacanaṃ nappadhānanti iṭṭhiāvudhantī itthi napuṃsakebhāve , pākāti bahuvacanepi bhāve bhavati eva .