Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

118. Asaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

118. Asaṃ

Liṅgavacanabhedepi byayarahitattā abyayavantaupasaṅganipātānaṃ pubbācariyasaññā , asatī saṅkhyā yesantyānyasaṅkhyānītyāha- ‘ ekatte ’ ccādi , ekānekesūti vuttattā saṅkhyāvisese vidhīyamānāsyādayo kathamasaṅkhyehi uppajjitumussahante iccāsayenāha- ‘ kathamasaṅkhyehi syādīnaṃ sambhavo ’ ti .
Atha nissaṅkhyehi hotusyādīnamasambhavo uccaṃ rukkhassiccādotu saṅkhyāsambhave bhavitabbameva syādīhiccāha- ‘ saṅkhyāsambhaveve ’ ccādi .
Vuttiganthassādhippāyaṃ vivarati ‘ aññathe ’ tyādinā , kimesamuppattiyampayojanaṃ yenāsaṅkhyehi taduppatti no-numīyate ccāsaṅkiyāha- ‘ tassañca satiyan ’ tyādi , asati hi syādīnamuppattiyamuccamādīnamasaṅkhyānampadattaṃ natthīti yo ādīsu padasmā paresaṃ tumhāmhasaddānaṃ savibhattīnaṃ vonoādikaṃ padanimittaṃM0.131 kāriyaṃ na siyāti ‘ uccaṃ vo , uccaṃ no ’ tiādayo payogā na sijjhanti , sati tu syāduppattiyaṃ luttesupi tesu padattanipphattiyāyeva taduppattito padatte siddhe padalakkhaṇaṃ kāriyaṃ sijjhatevāti bhāvo .
Parehi ettha ‘ tassaṃ sālāyan ’ ti vacanicchāyaṃ ‘ tatra sālāyan ’ ti yathā siyāti ‘‘ abyayatvā syādino ’’ ti ( pā ,2-4-82) abyayato parassitthiyamāppaccayassāpi lopo vihito , tenāha- ‘ asaṅkhyehi ’ ccādi , tadayuttanti āppaccayassa lopavidhāna mayuttaṃtyattho .
Atha kenātra āppaccayo vidhīyate yenāssāpi lopo-nusāsīyate ‘‘ itthiyamatvā ’’ ti (3-26) ce netadatthi , itthiyamāppaccayassa vidhānato-saṅkhyānañcāliṅgattā , tasmā asaṅkhyehi āppaccayassa sambhavoyeva natthītyanatthakamāppaccayassa lopavacananti nānatthakaṃ itthiyanti (3-26) hi guṇippadhāno niddeso itthattavati āppaccayādayo vidhīyante ‘ tassaṃ sālāya ( micce tasmiṃ padatthe ) tatre ’ ti asaṅkhyamidamitthattavati vattate , tasmā siyāye vetasmā āppaccayotyavassamāppaccayassa lopo vidheyyoti yo maññate , tampati āha- ‘ yadīpi ’ ccādi , visesābhidhānātyupagame vatta mānoyamasaṅkhyasamudāyo ‘ niddeso vattate ’ ti cobhayamikkhate , itthiyanti niddesassa guṇippadhānattaṃ sādhetuṃ ‘ itthattavati hi āppaccayādayo ’ tiāha , tatretīmassāsaṅkhyassa sālāyaṃ vattanato āha- ‘ itthattavati cā ’ ti , ayampasiddhirūpena na vattateti sambandho , yadi ayampasiddhirūpena vattate , kuto carahi itthattāvasāyotyāha- ‘ itthattāvasāyo ’ ccādi .
Idāni jinindabuddhivacanamānīya tassā yuttattamubbhāvayitumāha- ‘ yopyāhi ’ ccādi , yadīpiccādi jinindabuddhivacanaṃ , tassāti itthattassa , padattho ca itthattaṃ siyāti yopyāheti sambandho , gammamānatthattā itisaddāppayogo , tassāyuttanti tassevaṃ vādino jinindabuddhino vacanamayuttaṃtyattho , kutoccāha- ‘ evaṃ hi ’ ccādi , yadi itthattassa vākyatthatā itthippaccayanivattikatā , evaṃ sati sālāyamiccādisaddantarāpekkhā itthattappatīti tatretyādīsu siyāti attho , neva tathā patīyatīti bhāvo , vuttamevatthaṃ phuṭayitumāha- ‘ tathāhi ’ ccādi , aviddasuayanti diṭṭhanto paññāso , aviddasuM0.132 ayanti ubhayatrāpyatrekavacanasissa nivattiyā kataṃ yamekattaṃ , taṃ saddantarādyanapekkhameva patīyatetyattho , itthatta vuttinā sālādisaddena sāmānādhikaraṇyaṃ tatretyetassāti etāvatā āppaccayo uppajjatīti ca na sakkā vattunti dassento āha- ‘ samānādhikaraṇattampi ’ ccādi , samānādhikaraṇattampīti ( itthi ) vuttinā sālādisaddena sāmānādhikaraṇyampi , āppaccayādīnaṃ nāṅganti sambandho .