Issues
Moggallāna pañcikā ṭīkā
Moggallāna pañcikā ṭīkā

21. Saṅkhyā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

21. Saṅkhyā

Atha ‘‘ samāhāre napuṃsakan ’’ ti (3-20) vijjamāne kiṃ ‘‘ saṅkhyādī ’’ ti imināM0.175 satthagāravakarenāti āsaṅkiya codeti ‘ nanuce ’ ccādi .
Tathāhiccādinā ‘‘ samāhāre napuṃsakan ’’ teva sijjhanaṃ samattheti .
Yathāvuttacodanācālane parādhippāyaṃ parikappento ’ catthe ’ tiādimāha .
Neti iminā catthetiādinā kataparikappanā na sijjhatīti dasseti , tattha hetumāha- ‘ sambandhassa purisādhīnattā ’ ti , saticeccādinā ‘ samāhāre napuṃsaka ’ ntettha visesanaggahaṇe payojanaṃ vatvā ‘ saṅkhyādī ’ ti imassa niratthakattameva thirīkaroti .
Payojaneti lāghavappayojane ;
Sambandhīyatīti visesanaggahaṇaṃ sambandhīyati ;
Etthāti etasmiṃ ‘ saṅkhyādī ’ sutte ;
Tanneti iminā yathāvuttaṃ codanaṃ nivatteti .
‘ Saṅkhyādī ’ ti suttassa sātthakattamāha- ‘ catthasamāsānantara ’ miccādinā .
Ekattabyapadeso kātabboti ‘‘ saṅkhyāpubbo digū ’’ ti (2-1-52) saṅkhyāpubbassa samāsassa digusaññaṃ vidhāya tadatthassa ‘‘ digurekavacana ’’ ntīminā (2-4-1) ekattabyapadeso parehi viya kātabbo .
Samāharaṇaṃ samāhāroti iminā bhāvasādhano-yaṃ samāhārasaddo .
Yadi samāharīyatīti samāhāroti kammasādhano siyā , tadā pañca kumāriyo samāhaṭāti vākyassātthe vutti siyā pañcakumārītyettha sakapadatthappadhānattā bahuvacanaṃ siyā ‘‘ ghāpassāntassāppadhānassā ’’ ti (3-24) appadhānarassattañca na siyā … samāhaṭānameva kumārīnaṃ padhānattā , tasmā pañca gāvo sa māhaṭātyetasmiṃ vākye samāsova natthi kammasādhanassānupagamato .
Pañcannaṃ gunnaṃ samāhāro , catunnaṃ pathānaṃ samāhāroti vākye pana atthi , samāhārassekattā tu sataṃ yūthaṃ vananti ettha viya sābhāvikamekavacanaṃ siddhameveti viññāpeti .