8. Rāhulovādasuttaṃ
121. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācaniyā dhammā ;
yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ gaṇhāhi , rāhula , nisīdanaṃ .
Yena andhavanaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā ’’ ti
T4.133 .‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi .
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṃ anubandhāni honti –
‘‘ ajja bhagavā āyasmantaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vinessatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi .
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ
P4.106 nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ
V2.112 panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.()[( taṃ kiṃ maññasi ) evamitaresupi ( ma . ni .3.416-417)]
‘‘ Rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi
M2.325 , esoT4.134 me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhāviññāṇaṃ
V2.113 niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhāsamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Dhammā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manosamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ
V2.114 manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ
T4.135 mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati , rasesupi nibbindati , jivhāviññāṇepi nibbindati , jivhāsamphassepi nibbindati , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe ….
‘‘ Manasmimpi nibbindati , dhammesupi nibbindati , manoviññāṇepi nibbindati , manosamphassepi nibbindati , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Idamavoca
V2.115 bhagavā .Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci .
Anekānañca
M2.326 devatāsahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .