Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

2. Yamakavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

2. Yamakavaggo

1. Paṭhamapubbesambodhasuttaṃ

13. SāvatthinidānaṃM2.241 .
‘‘ PubbevaT4.8 me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassevaP4.7 sato etadahosi –
‘ ko nu kho cakkhussa assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko sotassa … pe … ko ghānassa … ko jivhāya … ko kāyassa … ko manassaV2.7 assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ yaṃ kho cakkhuṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ cakkhussa assādo .
Yaṃ cakkhuṃ aniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , ayaṃ cakkhussa ādīnavo .
Yo cakkhusmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ cakkhussa nissaraṇaṃ .
Yaṃ sotaṃ … pe … yaṃ ghānaṃ … pe … yaṃ jivhaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ jivhāya assādo .
Yaṃ [ yā ( sī . syā . kaṃ . pī .)] jivhā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā , ayaṃ jivhāya ādīnavo .
Yo jivhāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ jivhāya nissaraṇaṃ .
Yaṃ kāyaṃ … pe … yaṃ manaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ manassa assādo .
Yaṃ [ yo ( sī . syā . kaṃ . ka .)] mano anicco dukkho vipariṇāmadhammo , ayaṃ manassa ādīnavo .
Yo manasmiṃ chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ manassa nissaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ evaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ , neva tāvāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmakeT4.9 sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti [ sabbatthāpi evameva itisaddena saha dissati ] paccaññāsiṃ .
Yato ca khvāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ evaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ , athāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti paccaññāsiṃ .
ÑāṇañcaP4.8 pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti [ cetovimutti ( sī . pī . ka .) evamuparipi ], ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Dutiyapubbesambodhasuttaṃ

14.‘‘ PubbevaM2.242 me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –
‘ ko nu kho rūpānaṃ assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇaṃ ?
Ko saddānaṃ … pe … ko gandhānaṃ … ko rasānaṃ … ko phoṭṭhabbānaṃ … ko dhammānaṃ assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’ ti ?
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ yaṃ kho rūpe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ rūpānaṃ assādo .
Yaṃ rūpā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā , ayaṃ rūpānaṃ ādīnavo .
Yo rūpesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ rūpānaṃV2.8 nissaraṇaṃ .
Yaṃ sadde … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … yaṃ dhamme paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ dhammānaṃ assādo .
Yaṃ dhammā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammāT4.10 , ayaṃ dhammānaṃ ādīnavo .
Yo dhammesu chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ dhammānaṃ nissaraṇan ’’’ ti .
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ evaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ , neva tāvāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti paccaññāsiṃ .
Yato ca khvāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ evaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññāsiṃ , athāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya ‘ anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddho ’ ti paccaññāsiṃ .
Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Paṭhamaassādapariyesanasuttaṃ

15.‘‘ Cakkhussāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo cakkhussa assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā cakkhussa assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Cakkhussāhaṃ , bhikkhaveP4.9 , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo cakkhussa ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā cakkhussa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Cakkhussāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ cakkhussa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā cakkhussa nissaraṇaṃT4.11 , paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
SotassāhaṃM2.243 , bhikkhave … ghānassāhaṃ , bhikkhave … jivhāyāhaṃ bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo jivhāya assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā jivhāya assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Jivhāyāhaṃ , bhikkhave , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo jivhāya ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā jivhāya ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Jivhāyāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ jivhāya nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā jivhāya nissaraṇaṃ , paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
Manassāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo manassa assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā manassa assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Manassāhaṃ , bhikkhaveV2.9 , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo manassa ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā manassa ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Manassāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ manassa nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā manassa nissaraṇaṃ , paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ … pe … paccaññāsiṃ .
Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Dutiyaassādapariyesanasuttaṃ

16.‘‘ Rūpānāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo rūpānaṃ assādoT4.12 tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpānaṃ assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Rūpānāhaṃ , bhikkhave , ādīnavapariyesanaṃP4.10 acariṃ .
Yo rūpānaṃ ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpānaṃ ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Rūpānāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ rūpānaṃ nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā rūpānaṃ nissaraṇaṃ , paññāya me taṃ sudiṭṭhaṃ .
Saddānāhaṃ , bhikkhave … gandhānāhaṃ , bhikkhave … rasānāhaṃ , bhikkhave … phoṭṭhabbānāhaṃ , bhikkhave … dhammānāhaṃ , bhikkhave , assādapariyesanaṃ acariṃ .
Yo dhammānaṃ assādo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā dhammānaṃ assādo paññāya me so sudiṭṭho .
Dhammānāhaṃ , bhikkhave , ādīnavapariyesanaṃ acariṃ .
Yo dhammānaṃ ādīnavo tadajjhagamaṃ .
Yāvatā dhammānaṃ ādīnavo paññāya me so sudiṭṭho .
Dhammānāhaṃ , bhikkhave , nissaraṇapariyesanaṃ acariṃ .
Yaṃ dhammānaṃ nissaraṇaṃ tadajjhagamaṃ .
Yāvatā dhammānaṃ nissaraṇaṃ , paññāyaM2.244 me taṃ sudiṭṭhaṃ .
‘‘ Yāvakīvañcāhaṃ , bhikkhave , imesaṃ channaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññāsiṃ … pe … paccaññāsiṃ .
Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi –
‘ akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Paṭhamanoceassādasuttaṃ

17.‘‘ NoV2.10 cedaṃ , bhikkhave , cakkhussa assādo abhavissa , nayidaṃ sattā cakkhusmiṃ sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi cakkhussa assādoT4.13 tasmā sattā cakkhusmiṃ sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , cakkhussa ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā cakkhusmiṃ nibbindeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi cakkhussa ādīnavo tasmā sattā cakkhusmiṃ nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , cakkhussa nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā cakkhusmā nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi cakkhussa nissaraṇaṃ tasmā sattā cakkhusmā nissaranti .
No cedaṃ , bhikkhave , sotassa assādo abhavissa … noP4.11 cedaṃ , bhikkhave , ghānassa assādo abhavissa … no cedaṃ , bhikkhave , jivhāya assādo abhavissa , nayidaṃ sattā jivhāya sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi jivhāya assādo , tasmā sattā jivhāya sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , jivhāya ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā jivhāya nibbindeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi jivhāya ādīnavo , tasmā sattā jivhāya nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , jivhāya nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā jivhāya nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi jivhāya nissaraṇaṃ , tasmā sattā jivhāya nissaranti .
No cedaṃ , bhikkhave , kāyassa assādo abhavissa … no cedaṃ , bhikkhave , manassa assādo abhavissa , nayidaṃ sattā manasmiṃ sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi manassa assādo , tasmā sattā manasmiṃ sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , manassa ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā manasmiṃ nibbindeyyuṃT4.14 .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi manassa ādīnavo , tasmā sattā manasmiṃ nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , manassa nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā manasmā nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi manassa nissaraṇaṃ , tasmā sattā manasmā nissaranti .
‘‘ Yāvakīvañca , bhikkhave , sattā imesaṃ channaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃM2.245 assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññaṃsu , neva tāva , bhikkhave , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena [ vipariyādikatena ( sī . pī .), vipariyādikatena ( syā . kaṃ . ka .)] cetasā vihariṃsu .
Yato ca kho , bhikkhave , sattā imesaṃ channaṃ ajjhattikānaṃ āyatanānaṃ assādañca assādato , ādīnavañcaV2.11 ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññaṃsuP4.12 , atha , bhikkhave , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Dutiyanoceassādasuttaṃ

18.‘‘ No cedaṃ , bhikkhave , rūpānaṃ assādo abhavissa , nayidaṃ sattā rūpesu sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi rūpānaṃ assādo , tasmā sattā rūpesu sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , rūpānaṃ ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā rūpesu nibbindeyyuṃ .
YasmāT4.15 ca kho , bhikkhave , atthi rūpānaṃ ādīnavo , tasmā sattā rūpesu nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , rūpānaṃ nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā rūpehi nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi rūpānaṃ nissaraṇaṃ , tasmā sattā rūpehi nissaranti .
No cedaṃ , bhikkhave , saddānaṃ … gandhānaṃ … rasānaṃ … phoṭṭhabbānaṃ … dhammānaṃ assādo abhavissa , nayidaṃ sattā dhammesu sārajjeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi dhammānaṃ assādo , tasmā sattā dhammesu sārajjanti .
No cedaṃ , bhikkhave , dhammānaṃ ādīnavo abhavissa , nayidaṃ sattā dhammesu nibbindeyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi dhammānaṃ ādīnavo , tasmā sattā dhammesu nibbindanti .
No cedaṃ , bhikkhave , dhammānaṃ nissaraṇaṃ abhavissa , nayidaṃ sattā dhammehi nissareyyuṃ .
Yasmā ca kho , bhikkhave , atthi dhammānaṃ nissaraṇaṃ , tasmā sattā dhammehi nissaranti .
‘‘ Yāvakīvañca , bhikkhave , sattā imesaṃ channaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ nābbhaññaṃsuP4.13 , neva tāva , bhikkhave , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyāM2.246 pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā vihariṃsu .
Yato ca kho , bhikkhave , sattā imesaṃ channaṃ bāhirānaṃ āyatanānaṃ assādañca assādato , ādīnavañca ādīnavato , nissaraṇañca nissaraṇato yathābhūtaṃ abbhaññaṃsu , atha , bhikkhaveT4.16 , sattā sadevakā lokā samārakā sabrahmakā sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya nissaṭā visaññuttā vippamuttā vimariyādīkatena cetasā viharantī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Paṭhamābhinandasuttaṃ

19.‘‘ YoV2.12 , bhikkhave , cakkhuṃ abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo sotaṃ … pe … yo ghānaṃ … pe … yo jivhaṃ abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo kāyaṃ … pe … yo manaṃ abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmā ’’ ti vadāmi .
‘‘ Yo ca kho , bhikkhave , cakkhuṃ nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo sotaṃ … pe … yo ghānaṃ … pe … yo jivhaṃ nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo kāyaṃ … pe … yo manaṃ nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmā ’’ ti vadāmi .
Sattamaṃ .

8. Dutiyābhinandasuttaṃ

20.‘‘ Yo , bhikkhave , rūpe abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmāti vadāmi .
Yo sadde … pe … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme abhinandati , dukkhaṃ so abhinandati .
Yo dukkhaṃ abhinandati , aparimutto so dukkhasmā ’’ ti vadāmi .
‘‘ YoP4.14 ca kho , bhikkhave , rūpe nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmāti vadāmiT4.17 .
Yo sadde … pe … gandhe … rase … phoṭṭhabbe … dhamme nābhinandati , dukkhaṃ so nābhinandati .
Yo dukkhaṃ nābhinandati , parimutto so dukkhasmā ’’ ti vadāmi .
Aṭṭhamaṃ .

9. Paṭhamadukkhuppādasuttaṃ

21.‘‘ YoM2.247V2.13 , bhikkhave , cakkhussa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo , rogānaṃ ṭhiti , jarāmaraṇassa pātubhāvo .
Yo sotassa … pe … yo ghānassa … yo jivhāya … yo kāyassa … yo manassa uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo , rogānaṃ ṭhiti , jarāmaraṇassa pātubhāvo .
‘‘ Yo ca kho , bhikkhave , cakkhussa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho , rogānaṃ vūpasamo , jarāmaraṇassa atthaṅgamo .
Yo sotassa … yo ghānassa … yo jivhāya … yo kāyassa … yo manassa nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho , rogānaṃ vūpasamo , jarāmaraṇassa atthaṅgamo ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Dutiyadukkhuppādasuttaṃ

22.‘‘ Yo , bhikkhave , rūpānaṃ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo , rogānaṃ ṭhiti , jarāmaraṇassa pātubhāvo .
Yo saddānaṃ … pe … yo gandhānaṃ … yo rasānaṃ … yo phoṭṭhabbānaṃ … yo dhammānaṃ uppādo ṭhiti abhinibbatti pātubhāvo , dukkhasseso uppādo , rogānaṃ ṭhiti , jarāmaraṇassa pātubhāvo .
‘‘ Yo ca kho , bhikkhave , rūpānaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho , rogānaṃ vūpasamo , jarāmaraṇassa atthaṅgamo .
YoT4.18 saddānaṃ … pe … yo gandhānaṃ … yo rasānaṃ … yo phoṭṭhabbānaṃ … yoP4.15 dhammānaṃ nirodho vūpasamo atthaṅgamo , dukkhasseso nirodho , rogānaṃ vūpasamo , jarāmaraṇassa atthaṅgamo ’’ ti .
Dasamaṃ .
Yamakavaggo dutiyo .
Tassuddānaṃ –
SambodhenaV2.14 duve vuttā , assādena apare duve ;
No cetena duve vuttā , abhinandena apare duve ;
Uppādena duve vuttā , vaggo tena pavuccatīti .