8. Saṅkhadhamasuttaṃ
360. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane .
Atha kho asibandhakaputto gāmaṇi nigaṇṭhasāvako yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho asibandhakaputtaṃ gāmaṇiṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ kathaṃ nu kho , gāmaṇi , nigaṇṭho nāṭaputto
T4.391 sāvakānaṃ dhammaṃ desetī ’’ ti ?‘‘ Evaṃ kho , bhante , nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ deseti –
‘ yo koci pāṇaṃ atipāteti , sabbo so āpāyiko nerayiko , yo koci adinnaṃ ādiyati , sabbo so āpāyiko nerayiko
V2.304 , yo koci kāmesu micchā carati , sabbo so āpāyiko nerayiko , yo koci musā bhaṇati sabbo , so āpāyiko nerayiko .Yaṃbahulaṃ yaṃbahulaṃ viharati , tena tena nīyatī ’ ti .
Evaṃ kho , bhante , nigaṇṭho nāṭaputto sāvakānaṃ dhammaṃ desetī ’’ ti .
‘‘‘ Yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca , gāmaṇi , viharati , tena tena
P4.318 nīyati ’, evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati , yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṃ ’’.‘‘ Taṃ
M2.503 kiṃ maññasi , gāmaṇi , yo so puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , katamo bahutaro samayo , yaṃ vā so pāṇamatipāteti , yaṃ vā so pāṇaṃ nātipātetī ’’ ti ?‘‘ Yo so , bhante , puriso pāṇātipātī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , appataro so samayo yaṃ so pāṇamatipāteti , atha kho sveva bahutaro samayo yaṃ so pāṇaṃ nātipātetī ’’ ti .
‘‘‘ Yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca , gāmaṇi , viharati tena tena nīyatī ’ ti , evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati , yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṃ ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , yo so puriso adinnādāyī rattiyā
T4.392 vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , katamo bahutaro samayo , yaṃ vā so adinnaṃ ādiyati , yaṃ vā so adinnaṃ nādiyatī ’’ ti .‘‘ Yo so , bhante , puriso adinnādāyī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya appataro so samayo , yaṃ so adinnaṃ ādiyati , atha kho sveva bahutaro samayo , yaṃ so adinnaṃ nādiyatī ’’ ti .
‘‘‘ Yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca , gāmaṇi , viharati tena tena nīyatī ’ ti , evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati , yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṃ ’’.
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , yo so puriso kāmesumicchācārī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , katamo bahutaro samayo , yaṃ vā so kāmesu micchā carati , yaṃ vā so kāmesu micchā na caratī ’’ ti ?
‘‘ Yo so , bhante , puriso kāmesumicchācārī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , appataro so samayo yaṃ so kāmesu micchā carati , atha kho sveva bahutaro samayo , yaṃ so kāmesu micchā na caratī ’’ ti .
‘‘‘ Yaṃbahulaṃ
V2.305 yaṃbahulañca , gāmaṇi , viharati tena tena nīyatī ’ tiP4.319 , evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati , yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṃ ’’.‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , yo so puriso musāvādī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāya , katamo bahutaro samayo , yaṃ vā so musā bhaṇati , yaṃ vā so musā na bhaṇatī ’’ ti ?
‘‘ Yo so , bhante
T4.393 , puriso musāvādī rattiyā vā divasassa vā samayāsamayaṃ upādāyaM2.504 , appataro so samayo , yaṃ so musā bhaṇati , atha kho sveva bahutaro samayo , yaṃ so musā na bhaṇatī ’’ ti .‘‘‘ Yaṃbahulaṃ yaṃbahulañca , gāmaṇi , viharati tena tena nīyatī ’ ti , evaṃ sante na koci āpāyiko nerayiko bhavissati , yathā nigaṇṭhassa nāṭaputtassa vacanaṃ ’’.
‘‘ Idha , gāmaṇi , ekacco satthā evaṃvādī hoti evaṃdiṭṭhi [ evaṃdiṭṭhī ( ka .)]–
‘ yo koci pāṇamatipāteti , sabbo so āpāyiko nerayiko , yo koci adinnaṃ ādiyati , sabbo so āpāyiko nerayiko , yo koci kāmesu micchā carati , sabbo so āpāyiko nerayiko , yo koci musā bhaṇati , sabbo so āpāyiko nerayiko ’ ti .
Tasmiṃ kho pana , gāmaṇi , satthari sāvako abhippasanno hoti .
Tassa evaṃ hoti –
‘ mayhaṃ kho satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – yo koci pāṇamatipāteti , sabbo so āpāyiko nerayikoti .
Atthi kho pana mayā pāṇo atipātito , ahampamhi āpāyiko nerayikoti diṭṭhiṃ paṭilabhati .
Taṃ , gāmaṇi , vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
Mayhaṃ kho satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – yo koci adinnaṃ ādiyati , sabbo so āpāyiko nerayikoti .
Atthi kho pana mayā adinnaṃ ādinnaṃ ahampamhi āpāyiko nerayikoti diṭṭhiṃ paṭilabhati .
Taṃ , gāmaṇi , vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ
T4.394 appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .Mayhaṃ kho satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – yo koci kāmesu micchā carati , sabbo so
P4.320 āpāyiko nerayiko ’ ti .Atthi kho pana mayā kāmesu micchā ciṇṇaṃ .
‘ Ahampamhi āpāyiko nerayiko ’ ti diṭṭhiṃ paṭilabhati .
Taṃ , gāmaṇi , vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
Mayhaṃ kho satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – yo koci musā bhaṇati , sabbo so āpāyiko nerayikoti .
Atthi kho pana mayā musā bhaṇitaṃ .
‘ Ahampamhi
V2.306 āpāyiko nerayiko ’ ti diṭṭhiṃ paṭilabhati .Taṃ , gāmaṇi , vācaṃ appahāya taṃ cittaṃ appahāya taṃ diṭṭhiṃ appaṭinissajjitvā yathābhataṃ nikkhitto evaṃ niraye .
‘‘ Idha
M2.505 pana , gāmaṇi , tathāgato loke uppajjati arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā .So anekapariyāyena pāṇātipātaṃ garahati vigarahati ,‘ pāṇātipātā viramathā ’ ti cāha .
Adinnādānaṃ garahati vigarahati ,‘ adinnādānā viramathā ’ ti cāha .
Kāmesumicchācāraṃ garahati , vigarahati ‘ kāmesumicchācārā viramathā ’ ti cāha .
Musāvādaṃ garahati vigarahati ‘ musāvādā viramathā ’ ti cāha .
Tasmiṃ kho pana , gāmaṇi , satthari sāvako abhippasanno hoti .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ bhagavā kho anekapariyāyena pāṇātipātaṃ garahati
T4.395 vigarahati , pāṇātipātā viramathāti cāha .Atthi kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā .
Yo kho pana mayā pāṇo atipātito yāvatako vā tāvatako vā , taṃ na suṭṭhu , taṃ na sādhu .
Ahañceva [ ahañce (?)] kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṃ .
Na metaṃ pāpaṃ kammaṃ [ pāpakammaṃ ( syā . kaṃ . pī . ka .)] akataṃ bhavissatī ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya tañceva pāṇātipātaṃ pajahati .
Āyatiñca pāṇātipātā paṭivirato hoti .
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṃ hoti .
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti .
‘‘‘ Bhagavā kho anekapariyāyena adinnādānaṃ garahati vigarahati , adinnādānā viramathāti cāha .
Atthi kho pana mayā adinnaṃ ādinnaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā .
Yaṃ kho pana mayā adinnaṃ ādinnaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā taṃ na suṭṭhu , taṃ na sādhu .
Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṃ , na metaṃ pāpaṃ kammaṃ akataṃ bhavissatī ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya tañceva adinnādānaṃ
P4.321 pajahati .Āyatiñca adinnādānā paṭivirato hoti .
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṃ hoti .
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti .
‘‘‘ Bhagavā kho pana anekapariyāyena kāmesumicchācāraṃ garahati vigarahati , kāmesumicchācārā viramathāti cāha .
Atthi kho pana mayā kāmesu micchā ciṇṇaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā .
Yaṃ kho pana
T4.396 mayā kāmesu micchā ciṇṇaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā taṃV2.307 na suṭṭhu , taṃ na sādhu .Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṃ , na
M2.506 metaṃ pāpaṃ kammaṃ akataṃ bhavissatī ’ ti .So iti paṭisaṅkhāya tañceva kāmesumicchācāraṃ pajahati , āyatiñca kāmesumicchācārā paṭivirato hoti .
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṃ hoti .
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti .
‘‘‘ Bhagavā kho pana anekapariyāyena musāvādaṃ garahati vigarahati , musāvādā viramathāti cāha .
Atthi kho pana mayā musā bhaṇitaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā .
Yaṃ kho pana mayā musā bhaṇitaṃ yāvatakaṃ vā tāvatakaṃ vā taṃ na suṭṭhu , taṃ na sādhu .
Ahañceva kho pana tappaccayā vippaṭisārī assaṃ , na metaṃ pāpaṃ kammaṃ akataṃ bhavissatī ’ ti .
So iti paṭisaṅkhāya tañceva musāvādaṃ pajahati , āyatiñca musāvādā paṭivirato hoti .
Evametassa pāpassa kammassa pahānaṃ hoti .
Evametassa pāpassa kammassa samatikkamo hoti .
‘‘ So pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭivirato hoti .
Adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭivirato hoti .
Kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti .
Musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭivirato hoti .
Pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hoti .
Pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti .
Samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti .
Abhijjhaṃ pahāya
T4.397 anabhijjhālu hoti .Byāpādappadosaṃ
P4.322 pahāya abyāpannacitto hoti .Micchādiṭṭhiṃ pahāya sammādiṭṭhiko hoti .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ .
Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
Seyyathāpi , gāmaṇi , balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya ;
evameva kho , gāmaṇi , evaṃ bhāvitāya mettāya cetovimuttiyā evaṃ bahulīkatāya yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ , na taṃ tatrāvasissati , na taṃ tatrāvatiṭṭhati .
‘‘ Sa
M2.507 kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajānoV2.308 paṭissato karuṇāsahagatena cetasā … pe … muditāsahagatena cetasā … pe ….Upekkhāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ .
Iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
Seyyathāpi , gāmaṇi , balavā saṅkhadhamo appakasireneva catuddisā viññāpeyya ;
evameva kho , gāmaṇi , evaṃ bhāvitāya upekkhāya cetovimuttiyā evaṃ bahulīkatāya yaṃ pamāṇakataṃ kammaṃ
T4.398 na taṃ tatrāvasissati , na taṃ tatrāvatiṭṭhatī ’’ ti .Evaṃ vutte , asibandhakaputto gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante … pe … upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .