3. Lokantagamanasuttaṃ
116.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ [ diṭṭheyyaṃ ( syā . kaṃ . ka .)], patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’’ ti .
Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
Atha
M2.314 kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito
V2.101 , sambhāvito caT4.117 viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ
P4.94 etadavocuṃ –‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmīti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti
T4.118 ?Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho , āvuso , āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Vibhajatāyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva , mūlaṃ atikkammeva , khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya ;
evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā
M2.315 amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [ maññetha ( pī . ka .)].So hāvuso , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃ
V2.102 passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha
P4.95 .Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Addhāvuso ānanda , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃ passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma
T4.119 .Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma .
Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvā ’’ ti .
‘‘ Tenahāvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .
Āyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .
Kena cāvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī ?
Cakkhunā kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Sotena kho , āvuso … ghānena kho , āvuso … jivhāya kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī
M2.316 .Kāyena kho , āvuso … manena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī
T4.120 hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .Yaṃ
P4.96 kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ
V2.103 , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā
T4.121 vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti ?
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho
P4.97 āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Atha kho mayaṃ
M2.317 , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto ’’ ti .
‘‘ Paṇḍito
V2.104 , bhikkhave , ānando ;mahāpañño , bhikkhave , ānando !
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso cevetassa attho , evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Tatiyaṃ .