Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

13. Gahapativaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

13. Gahapativaggo

1. Vesālīsuttaṃ

124. EkaṃT4.137M2.327P4.109 samayaṃ bhagavā vesāliyaṃ viharati mahāvane kūṭāgārasālāyaṃ .
Atha kho uggo gahapati vesāliko yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho uggo gahapati vesāliko bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , gahapati , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , gahapati , bhikkhu no parinibbāyati … pe … santi kho , gahapati , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , gahapati , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , gahapati , bhikkhu no parinibbāyati .
Ayaṃ kho , gahapati , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti .
‘‘ SantiT4.138 ca kho , gahapati , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitāV2.117 rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , gahapati , bhikkhu parinibbāyati … pe … santi kho , gahapati , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , gahapati , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati , tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato .
Na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
AnupādānoM2.328 , gahapati , bhikkhu parinibbāyati .
Ayaṃ kho , gahapati , hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Vajjīsuttaṃ

125. Ekaṃ samayaṃ bhagavā vajjīsu viharati hatthigāme .
Atha kho uggo gahapati hatthigāmako yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho uggo gahapati hatthigāmako bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante hetu ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?( Yathā purimasuttantaṃ , evaṃ vitthāretabbaṃ ).
AyaṃP4.110 kho , gahapati , hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭhevaT4.139 dhamme parinibbāyantīti .
Dutiyaṃ .

3. Nāḷandasuttaṃ

126. Ekaṃ samayaṃ bhagavā nāḷandāyaṃ viharati pāvārikambavane .
Atha kho , upāli gahapati , yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho , upāli gahapati , bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?( Yathā purimasuttantaṃ , evaṃ vitthāretabbaṃ ).
Ayaṃ kho , gahapati , hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantīti .
Tatiyaṃ .

4. Bhāradvājasuttaṃ

127. EkaṃV2.118 samayaṃ āyasmā piṇḍolabhāradvājo kosambiyaṃ viharati ghositārāme .
Atha kho rājā udeno yenāyasmā piṇḍolabhāradvājo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā piṇḍolabhāradvājena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho rājā udeno āyasmantaṃ piṇḍolabhāradvājaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bho bhāradvāja , hetuM2.329 ko paccayo yenime daharā bhikkhū susū [ susu ( sī . ka .)] kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti , addhānañca āpādentī ’’ ti ?
‘‘ Vuttaṃ kho etaṃ , mahārāja , tenaT4.140 bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena –
‘ etha tumhe , bhikkhave , mātumattīsu mātucittaṃ upaṭṭhapetha , bhaginimattīsuP4.111 bhaginicittaṃ upaṭṭhapetha , dhītumattīsu dhītucittaṃ upaṭṭhapethā ’ ti .
Ayaṃ kho , mahārāja , hetu , ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti , addhānañca āpādentī ’’ ti .
‘‘ Lolaṃ [ loḷaṃ ( syā . kaṃ .)] kho , bho bhāradvāja , cittaṃ .
Appekadā mātumattīsupi lobhadhammā uppajjanti , bhaginimattīsupi lobhadhammā uppajjanti , dhītumattīsupi lobhadhammā uppajjanti .
Atthi nu kho , bho bhāradvāja , añño ca hetu , añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā … pe … addhānañca āpādentī ’’ ti ?
‘‘ Vuttaṃ kho etaṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena –
‘ etha tumhe , bhikkhave , imameva kāyaṃ uddhaṃ pādatalā adho kesamatthakā tacapariyantaṃ pūraṃ nānappakārassa asucino paccavekkhatha – atthi imasmiṃ kāye kesā lomā nakhā dantā taco maṃsaṃ nhāru [ nahāru ( sī . syā . kaṃ . pī .)] aṭṭhi aṭṭhimiñjaṃ [ aṭṭhimiñjā ( sī .)] vakkaṃ hadayaṃ yakanaṃ kilomakaṃ pihakaṃ papphāsaṃ antaṃ antaguṇaṃ udariyaṃ karīsaṃ pittaṃ semhaṃ pubbo lohitaṃ sedo medo assu vasā kheḷo siṅghāṇikā lasikā muttan ’ ti .
Ayampi kho , mahārāja , hetu , ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā … pe …T4.141 addhānañca āpādentī ’’ ti .
‘‘ Ye te , bho bhāradvāja , bhikkhū bhāvitakāyā bhāvitasīlā bhāvitacittā bhāvitapaññā , tesaṃ taṃ sukaraṃ hoti .
Ye ca kho teV2.119 , bho bhāradvāja , bhikkhū abhāvitakāyā abhāvitasīlā abhāvitacittā abhāvitapaññā , tesaṃ taṃ dukkaraṃ hoti .
Appekadā , bho bhāradvāja , asubhato manasiM2.330 karissāmīti [ manasi karissāmāti ( sī . syā . kaṃ . pī .)] subhatova [ subhato vā ( sī .), subhato ca ( syā . kaṃ .)] āgacchati .
Atthi nu kho , bho bhāradvājaP4.112 , añño ca kho hetu añño ca paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā … pe … addhānañca āpādentī ’’ ti ?
‘‘ Vuttaṃ kho etaṃ , mahārāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena –
‘ etha tumhe , bhikkhave , indriyesu guttadvārā viharatha .
Cakkhunā rūpaṃ disvā mā nimittaggāhino ahuvattha , mānubyañjanaggāhino .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjatha .
Rakkhatha cakkhundriyaṃ ;
cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjatha .
Sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya mā nimittaggāhino ahuvattha , mānubyañjanaggāhino .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjathaT4.142 .
Rakkhatha manindriyaṃ ;
manindriye saṃvaraṃ āpajjathā ’ ti .
Ayampi kho , mahārāja , hetu ayaṃ paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti , addhānañca āpādentī ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bho bhāradvāja ;
abbhutaṃ , bho bhāradvāja !
Yāva subhāsitaṃ cidaṃ [ yāva subhāsitamidaṃ ( sī .)], bho bhāradvāja , tena bhagavatā jānatā passatā arahatā sammāsambuddhena .
Esova kho , bho bhāradvāja , hetu , esa paccayo yenime daharā bhikkhū susū kāḷakesā bhadrena yobbanena samannāgatā paṭhamena vayasā anikīḷitāvino kāmesu yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ caranti , addhānañca āpādentīti .
Ahampi kho , bho [ ahampi bho ( sī . pī .)] bhāradvāja , yasmiṃ samaye arakkhiteneva kāyena , arakkhitāya vācāya , arakkhitena cittena , anupaṭṭhitāya satiyā , asaṃvutehi indriyehi antepuraṃ pavisāmi , ativiya maṃ tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahanti .
Yasmiñca khvāhaṃ , bho bhāradvāja , samaye rakkhiteneva kāyena , rakkhitāya vācāya , rakkhitena cittena , upaṭṭhitāya satiyāP4.113 , saṃvutehi indriyehi antepuraṃ pavisāmi , na maṃ tathāM2.331 tasmiṃ samaye lobhadhammā parisahanti .
Abhikkantaṃ , bho bhāradvāja ;
abhikkantaṃ , bho bhāradvāja !
SeyyathāpiV2.120 , bho bhāradvāja , nikkujjitaṃ [ nikujjitaṃ ( pī .)] vā ukkujjeyyaT4.143 , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya , cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ bhotā bhāradvājena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bho bhāradvāja , taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ bhāradvājo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Soṇasuttaṃ

128. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho soṇo gahapatiputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho soṇo gahapatiputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?( Yathā purimasuttantaṃ , evaṃ vitthāretabbaṃ ).
Ayaṃ kho , soṇa , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantīti .
Pañcamaṃ .

6. Ghositasuttaṃ

129. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ānando kosambiyaṃ viharati ghositārāme .
Atha kho ghosito gahapati yenāyasmā ānando tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho ghosito gahapati āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘‘ dhātunānattaṃ , dhātunānattan ’ tiP4.114 , bhante ānanda , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatā ’’ ti ?
‘‘ Saṃvijjati kho , gahapati , cakkhudhātu , rūpā ca manāpā , cakkhuviññāṇañcaT4.144 sukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , cakkhudhātu , rūpā ca amanāpā , cakkhuviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , cakkhudhātu , rūpā ca manāpā upekkhāvedaniyā , cakkhuviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhāM2.332 vedanā … pe … saṃvijjati kho , gahapati , jivhādhātu , rasā ca manāpā , jivhāviññāṇañca sukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjatiV2.121 sukhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , jivhādhātu , rasā ca amanāpā , jivhāviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , jivhādhātu , rasā ca upekkhāvedaniyā , jivhāviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā … pe … saṃvijjati kho , gahapati , manodhātu , dhammā ca manāpā , manoviññāṇañca sukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , manodhātu , dhammā ca amanāpā , manoviññāṇañca dukkhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā .
Saṃvijjati kho , gahapati , manodhātu , dhammā ca upekkhāvedaniyā , manoviññāṇañca adukkhamasukhavedaniyaṃ .
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Ettāvatā kho , gahapati , dhātunānattaṃ vuttaṃ bhagavatā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Hāliddikānisuttaṃ

130. EkaṃT4.145P4.115 samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati kuraraghare [ kulaghare ( syā . ka .)] papāte [ pavatte ( sī . pī .), sampavatte ( syā . kaṃ . ka .) ettheva aṭṭhamapiṭṭhepi ] pabbate .
Atha kho hāliddikāni [ hāliddakāni ( sī . syā . kaṃ .)] gahapati yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho hāliddikāni gahapati āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –
‘‘ vuttamidaṃ , bhante , bhagavatā –
‘ dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ ;
phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan ’ ti .
Kathaṃ nu kho , bhante , dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ ;
phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan ’’ ti ?
‘‘ Idha , gahapati , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā ‘ manāpaṃ itthetan ’ ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ sukhavedaniyañca [ sukhavedaniyaṃ , sukhavedaniyaṃ ( sī . pī .), sukhavedaniyañca , sukhavedaniyaṃ ( syā . kaṃ . ka .) evaṃ ‘‘ dukkhavedaniyañca adukkhamasukhavedaniyañcā ’’ ti padesupi . aṭṭhakathāṭīkā oloketabbā ].
Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā .
Cakkhunā kho paneva [ panevaṃ ( syā . kaṃ . ka .)] rūpaṃ disvā ‘ amanāpaṃ itthetan ’ ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ dukkhavedaniyañca .
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā .
Cakkhunā kho paneva rūpaṃ disvā ‘ upekkhāṭṭhāniyaṃM2.333 [ upekkhāvedaniyaṃ ( ka .)] itthetan ’ ti pajānāti cakkhuviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca .
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
‘‘ Puna caparaṃ , gahapati , bhikkhu sotena saddaṃ sutvā … pe … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … pe … jivhāya rasaṃ sāyitvā … pe … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … pe … manasā dhammaṃ viññāya ‘ manāpaṃ itthetan ’ ti pajānāti manoviññāṇaṃ sukhavedaniyañcaP4.116 .
Phassaṃ paṭicca uppajjati sukhā vedanā .
Manasā kho paneva dhammaṃ viññāyaT4.146 ‘ amanāpaṃ itthetan ’ ti pajānāti manoviññāṇaṃV2.122 dukkhavedaniyañca .
Phassaṃ paṭicca uppajjati dukkhā vedanā .
Manasā kho paneva dhammaṃ viññāya ‘ upekkhāṭṭhāniyaṃ itthetan ’ ti pajānāti manoviññāṇaṃ adukkhamasukhavedaniyañca .
Phassaṃ paṭicca uppajjati adukkhamasukhā vedanā .
Evaṃ kho , gahapati , dhātunānattaṃ paṭicca uppajjati phassanānattaṃ ;
phassanānattaṃ paṭicca uppajjati vedanānānattan ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Nakulapitusuttaṃ

131. Ekaṃ samayaṃ bhagavā bhaggesu viharati susumāragire bhesakaḷāvane migadāye .
Atha kho nakulapitā gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho nakulapitā gahapati bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , gahapati , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , gahapati , bhikkhu no parinibbāyati … pe … santi kho , gahapati , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , gahapati , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyāT4.147 .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , gahapati , bhikkhu no parinibbāyatiM2.334 .
Ayaṃ kho , gahapati , hetu ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ’’.
‘‘ Santi ca kho , gahapati , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhunābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , gahapati , bhikkhu parinibbāyati … pe … santi kho , gahapati , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , gahapati , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ nābhinandato nābhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti naV2.123 tadupādānaṃ .
Anupādāno , gahapati , bhikkhu parinibbāyati .
Ayaṃ kho , gahapati , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Lohiccasuttaṃ

132. Ekaṃ samayaṃ āyasmā mahākaccāno avantīsu viharati makkarakate [ makkarakaṭe ( sī . syā . kaṃ . pī .)] araññakuṭikāyaṃ .
AthaP4.117 kho lohiccassa brāhmaṇassa sambahulāT4.148 antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā yenāyasmato mahākaccānassa araññakuṭikā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā parito parito kuṭikāya anucaṅkamanti anuvicaranti uccāsaddā mahāsaddā kānici kānici seleyyakāni karonti [ selissakāni karontā ( sī .)]–
‘‘ ime pana muṇḍakā samaṇakā ibbhā kaṇhā [ kiṇhā ( sī . pī .)] bandhupādāpaccā , imesaṃ bharatakānaṃ sakkatā garukatā mānitā pūjitā apacitā ’’ ti .
Atha kho āyasmā mahākaccāno vihārā nikkhamitvā te māṇavake etadavoca –
‘‘ mā māṇavakā saddamakattha ;
dhammaṃ vo bhāsissāmī ’’ ti .
Evaṃ vutte , te māṇavakā tuṇhī ahesuṃ .
Atha kho āyasmā mahākaccāno te māṇavake gāthāhi ajjhabhāsi –
‘‘ Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti ;
Guttāni dvārāni surakkhitāni ,
Ahesuṃ tesaṃ abhibhuyya kodhaṃ .
‘‘ DhammeM2.335 ca jhāne ca ratā ahesuṃ ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti ;
Ime ca vokkamma japāmaseti ,
Gottena mattā visamaṃ caranti .
‘‘ Kodhābhibhūtā puthuattadaṇḍā [ kodhābhibhūtāsuputhuttadaṇḍā ( syā . kaṃ . ka .)],
Virajjamānā sataṇhātaṇhesu ;
AguttadvārassaV2.124 bhavanti moghā ,
Supineva laddhaṃ purisassa vittaṃ .
‘‘ AnāsakāP4.118 thaṇḍilasāyikā ca ;
Pāto sinānañca tayo ca vedā .
‘‘ Kharājinaṃ jaṭāpaṅko , mantā sīlabbataṃ tapo ;
Kuhanā vaṅkadaṇḍā ca , udakācamanāni ca .
‘‘ VaṇṇāT4.149 ete brāhmaṇānaṃ , katā kiñcikkhabhāvanā ;
Cittañca susamāhitaṃ , vippasannamanāvilaṃ ;
Akhilaṃ sabbabhūtesu , so maggo brahmapattiyā ’’ ti .
Atha kho te māṇavakā kupitā anattamanā yena lohicco brāhmaṇo tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā lohiccaṃ brāhmaṇaṃ etadavocuṃ –
‘‘ yagghe !
Bhavaṃ jāneyya , samaṇo mahākaccāno brāhmaṇānaṃ mante [ mantaṃ ( ka .)] ekaṃsena apavadati , paṭikkosatī ’’ ti ?
Evaṃ vutte , lohicco brāhmaṇo kupito ahosi anattamano .
Atha kho lohiccassa brāhmaṇassa etadahosi –
‘‘ na kho pana metaṃ patirūpaṃ yohaṃ aññadatthu māṇavakānaṃyeva sutvā samaṇaṃ mahākaccānaṃ akkoseyyaṃ [ akkoseyyaṃ virujjheyyaṃ ( syā . kaṃ . ka .)] paribhāseyyaṃ .
Yaṃnūnāhaṃ upasaṅkamitvā puccheyyan ’’ ti .
Atha kho lohicco brāhmaṇo tehi māṇavakehi saddhiṃ yenāyasmā mahākaccāno tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāP4.119 āyasmatā mahākaccānena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho lohicco brāhmaṇoM2.336 āyasmantaṃ mahākaccānaṃ etadavoca –
‘‘ āgamaṃsu nu khvidha , bho kaccāna , amhākaṃ sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā ’’ ti ?
‘‘ Āgamaṃsu khvidha te , brāhmaṇa , sambahulā antevāsikā kaṭṭhahārakā māṇavakā ’’ ti .
‘‘ Ahu pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo ’’ ti ?
‘‘ Ahu kho me , brāhmaṇa , tehi māṇavakehi saddhiṃ kocideva kathāsallāpo ’’ tiT4.150 .
‘‘ Yathā kathaṃ pana bhoto kaccānassa tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosiV2.125 kathāsallāpo ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ kho me , brāhmaṇa , tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo –
‘‘ Sīluttamā pubbatarā ahesuṃ ,
Te brāhmaṇā ye purāṇaṃ saranti ;
… Pe …;
Akhilaṃ sabbabhūtesu ,
So maggo brahmapattiyā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ kho me , brāhmaṇa , tehi māṇavakehi saddhiṃ ahosi kathāsallāpo ’’ ti .
‘‘‘ Aguttadvāro ’ ti [ aguttadvāro aguttadvāroti ( ka .)] bhavaṃ kaccāno āha .
Kittāvatā nu kho , bho kaccāna , aguttadvāro hotī ’’ ti ?
‘‘ Idha , brāhmaṇa , ekacco cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe adhimuccati , appiyarūpe rūpe byāpajjati , anupaṭṭhitakāyassati [ anupaṭṭhitāya satiyā ( syā . kaṃ . pī . ka .) upari āsīvisavagge avassutasutte pana ‘‘ anupaṭṭhitakāyassatī ’’ tveva sabbattha dissati ] ca viharati , parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃP4.120 yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhamme adhimuccati , appiyarūpe ca dhamme byāpajjati , anupaṭṭhitakāyassati ca viharati , parittacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ nappajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti .
Evaṃ kho , brāhmaṇa , aguttadvāro hotī ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bho kaccāna ;
abbhutaṃ , bho kaccāna !
Yāvañcidaṃ bhotāT4.151 kaccānena aguttadvārova samāno aguttadvāroti akkhāto .
‘‘‘ Guttadvāro ’ tiM2.337 bhavaṃ kaccāno āha .
Kittāvatā nu kho , bho kaccāna , guttadvāro hotī ’’ ti ?
‘‘ Idha , brāhmaṇa , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā piyarūpe rūpe nādhimuccati , appiyarūpe rūpe na byāpajjati , upaṭṭhitakāyassati ca viharati , appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya piyarūpe dhammeV2.126 nādhimuccati , appiyarūpe dhamme na byāpajjati , upaṭṭhitakāyassati ca viharati , appamāṇacetaso tañca cetovimuttiṃ paññāvimuttiṃ yathābhūtaṃ pajānāti , yatthassa te uppannā pāpakā akusalā dhammā aparisesā nirujjhanti .
Evaṃ kho , brāhmaṇa , guttadvāro hotī ’’ ti .
‘‘ Acchariyaṃ , bho kaccāna ;
abbhutaṃ , bho kaccāna !
YāvañcidaṃP4.121 bhotā kaccānena guttadvārova samāno guttadvāroti akkhāto .
Abhikkantaṃ , bho kaccāna ;
abhikkantaṃ , bho kaccāna !
Seyyathāpi , bho kaccāna , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya , cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ bhotā kaccānena anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bho kaccāna , taṃ bhagavantaṃT4.152 saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhavaṃ kaccāno dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ .
Yathā ca bhavaṃ kaccāno makkarakate upāsakakulāni upasaṅkamati ;
evameva lohiccakulaṃ upasaṅkamatu .
Tattha ye māṇavakā vā māṇavikā vā bhavantaṃ kaccānaṃ abhivādessanti paccuṭṭhissanti āsanaṃ vā udakaṃ vā dassanti , tesaṃ taṃ bhavissati dīgharattaṃ hitāya sukhāyā ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Verahaccānisuttaṃ

133. Ekaṃ samayaṃ āyasmā udāyī kāmaṇḍāyaṃ viharati todeyyassa brāhmaṇassa ambavane .
Atha kho verahaccānigottāya brāhmaṇiyā antevāsī māṇavako yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā udāyinā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ māṇavakaṃM2.338 āyasmā udāyī dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi .
Atha kho so māṇavako āyasmatā udāyinā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejito sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā yena verahaccānigottā brāhmaṇī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā verahaccānigottaṃ brāhmaṇiṃ etadavoca –
‘‘ yagghe , bhoti , jāneyyāsi [ bhoti jāneyya ( sī . pī . ka .), bhotī jāneyya ( syā . kaṃ .)]!
Samaṇo udāyī dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃP4.122 , sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetī ’’ ti .
‘‘ Tena hi tvaṃ , māṇavaka , mama vacanena samaṇaṃ udāyiṃ nimantehi svātanāya bhattenā ’’ tiV2.127 .
‘‘ Evaṃ bhotī ’’ ti khoT4.153 so māṇavako verahaccānigottāya brāhmaṇiyā paṭissutvā yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu kira , bhavaṃ , udāyi , amhākaṃ ācariyabhariyāya verahaccānigottāya brāhmaṇiyā svātanāya bhattan ’’ ti .
Adhivāsesi kho āyasmā udāyī tuṇhībhāvena .
Atha kho āyasmā udāyī tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena verahaccānigottāya brāhmaṇiyā nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho verahaccānigottā brāhmaṇī āyasmantaṃ udāyiṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi .
Atha kho verahaccānigottā brāhmaṇī āyasmantaṃ udāyiṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ pādukā ārohitvā ucce āsane nisīditvā sīsaṃ oguṇṭhitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca –
‘‘ bhaṇa , samaṇa , dhamman ’’ ti .
‘‘ Bhavissati , bhagini , samayo ’’ ti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkami [ pakkāmi ( syā . kaṃ . pī .)].
Dutiyampi kho so māṇavako yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā udāyinā saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ māṇavakaṃ āyasmā udāyī dhammiyā kathāya sandassesi samādapesi samuttejesi sampahaṃsesi .
Dutiyampi kho so māṇavako āyasmatā udāyinā dhammiyā kathāya sandassito samādapito samuttejitoT4.154 sampahaṃsito uṭṭhāyāsanā yena verahaccānigottā brāhmaṇī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvāM2.339 verahaccānigottaṃ brāhmaṇiṃ etadavoca –
‘‘ yagghe , bhoti , jāneyyāsi !
Samaṇo udāyī dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃP4.123 , sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāsetī ’’ ti .
‘‘ Evamevaṃ pana tvaṃ , māṇavaka , samaṇassa udāyissa vaṇṇaṃ bhāsasi .
Samaṇo panudāyī ‘ bhaṇa , samaṇa , dhamman ’ ti vutto samāno ‘ bhavissati , bhagini , samayo ’ ti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkanto ’’ ti .
‘‘ Tathā hi pana tvaṃ , bhoti , pādukā ārohitvā ucce āsane nisīditvā sīsaṃ oguṇṭhitvā etadavoca –
‘ bhaṇa , samaṇa , dhamman ’ ti .
Dhammagaruno hi te bhavanto dhammagāravā ’’ ti .
‘‘ Tena hi tvaṃ , māṇavaka , mama vacanena samaṇaṃ udāyiṃ nimantehi svātanāya bhattenā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhotī ’’ ti kho so māṇavako verahaccānigottāya brāhmaṇiyā paṭissutvā yenāyasmā udāyī tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca –
‘‘ adhivāsetu kiraV2.128 bhavaṃ udāyī amhākaṃ ācariyabhariyāya verahaccānigottāya brāhmaṇiyā svātanāya bhattan ’’ ti .
Adhivāsesi kho āyasmā udāyī tuṇhībhāvena .
Atha kho āyasmā udāyī tassā rattiyā accayena pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena verahaccānigottāya brāhmaṇiyā nivesanaṃ tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho verahaccānigottā brāhmaṇī āyasmantaṃT4.155 udāyiṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappesi sampavāresi .
Atha kho verahaccānigottā brāhmaṇī āyasmantaṃ udāyiṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ pādukā orohitvā nīce āsane nisīditvā sīsaṃ vivaritvā āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca –
‘‘ kismiṃ nu kho , bhante , sati arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti , kismiṃ asati arahanto sukhadukkhaṃ na paññapentī ’’ ti ?
‘‘ Cakkhusmiṃ kho , bhagini , sati arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti , cakkhusmiṃ asati arahanto sukhadukkhaṃP4.124 na paññapenti … pe … jivhāya sati arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti , jivhāya asati arahanto sukhadukkhaṃ na paññapenti … pe ….
Manasmiṃ sati arahanto sukhadukkhaṃ paññapenti , manasmiṃ asati arahanto sukhadukkhaṃ na paññapentī ’’ ti .
Evaṃ vutte , verahaccānigottā brāhmaṇī āyasmantaṃ udāyiṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante ;
abhikkantaṃ , bhante !
Seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyyaM2.340 , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya , cakkhumanto rūpāni dakkhantīti ;
evamevaṃ ayyena udāyinā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , ayya udāyi , taṃ bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsikaṃ maṃ ayyo udāyī dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Dasamaṃ .
Gahapativaggo terasamo .
Tassuddānaṃ –
VesālīT4.156 vajji nāḷandā , bhāradvāja soṇo ca ghosito ;
Hāliddiko nakulapitā , lohicco verahaccānīti .