Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

3. Sabbavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Sabbavaggo

1. Sabbasuttaṃ

23. SāvatthinidānaṃM2.248 .
‘‘ SabbaṃT4.19 vo , bhikkhave , desessāmi .
Taṃ suṇātha .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ ?
Cakkhuñceva rūpā ca , sotañca [ sotañceva (?) evamitarayugalesupi ] saddā ca , ghānañca gandhā ca , jivhā ca rasā ca , kāyo ca phoṭṭhabbā ca , mano ca dhammā ca – idaṃ vuccati , bhikkhave , sabbaṃ .
Yo , bhikkhave , evaṃ vadeyya –
‘ ahametaṃ sabbaṃ paccakkhāya aññaṃ sabbaṃ paññāpessāmī ’ ti , tassa vācāvatthukamevassa [ vācāvatthurevassa ( sī . pī .), vācāvatthudevassa ( syā . kaṃ .)];
puṭṭho ca na sampāyeyya , uttariñca vighātaṃ āpajjeyya .
Taṃ kissa hetu ?
Yathā taṃ , bhikkhave , avisayasmin ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Pahānasuttaṃ

24.‘‘ Sabbappahānāya [ sabbaṃ pahānāya ( syā . kaṃ . ka .)] vo , bhikkhave , dhammaṃ desessāmi .
Taṃ suṇātha .
Katamo ca , bhikkhave , sabbappahānāya dhammo ?
Cakkhuṃ , bhikkhave , pahātabbaṃ , rūpā pahātabbā , cakkhuviññāṇaṃ pahātabbaṃ , cakkhusamphasso pahātabboP4.16 , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ … pe … yampidaṃ sotasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ … yampidaṃ ghānasamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ .
Jivhā pahātabbā , rasā pahātabbā , jivhāviññāṇaṃ pahātabbaṃ , jivhāsamphasso pahātabbo , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vāV2.15 tampi pahātabbaṃ .
Kāyo pahātabbo … mano pahātabbo , dhammā pahātabbā , manoviññāṇaṃT4.20 pahātabbaṃ , manosamphasso pahātabbo , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi pahātabbaṃ .
Ayaṃ kho , bhikkhave , sabbappahānāya dhammo ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Abhiññāpariññāpahānasuttaṃ

25.‘‘ Sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya vo , bhikkhave , dhammaṃ desessāmi .
Taṃ suṇātha .
Katamo ca , bhikkhave , sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo ?
Cakkhuṃ , bhikkhave , abhiññā pariññā pahātabbaṃ , rūpā abhiññā pariññā pahātabbāM2.249 , cakkhuviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ , cakkhusamphasso abhiññā pariññā pahātabbo , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ … pe … jivhā abhiññā pariññā pahātabbā , rasā abhiññā pariññā pahātabbā , jivhāviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ , jivhāsamphasso abhiññā pariññā pahātabbo , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ .
Kāyo abhiññā pariññā pahātabbo … mano abhiññā pariññā pahātabbo , dhammā abhiññā pariññāP4.17 pahātabbā , manoviññāṇaṃ abhiññā pariññā pahātabbaṃ , manosamphasso abhiññā pariññā pahātabbo , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vāT4.21 tampi abhiññā pariññā pahātabbaṃ .
Ayaṃ kho , bhikkhave , sabbaṃ abhiññā pariññā pahānāya dhammo ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Paṭhamaaparijānanasuttaṃ

26.‘‘ SabbaṃV2.16 , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Kiñca , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya ?
Cakkhuṃ , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Rūpe anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Cakkhuviññāṇaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Cakkhusamphassaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya … pe … jivhaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Rase … pe … jivhāviññāṇaṃ … pe … jivhāsamphassaṃ … pe … yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Kāyaṃ … pe … manaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Dhamme … pe … manoviññāṇaṃ … pe … manosamphassaṃ … pe … yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃM2.250 appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Idaṃ kho , bhikkhave , sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
‘‘ Sabbañca kho , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabboT4.22 dukkhakkhayāya .
KiñcaP4.18 , bhikkhave , sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya ?
Cakkhuṃ , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Rūpe abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Cakkhuviññāṇaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Cakkhusamphassaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya … pe …V2.17 jivhaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Rase … pe … jivhāviññāṇaṃ … pe … jivhāsamphassaṃ … pe … yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Kāyaṃ … pe … manaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Dhamme … pe … manoviññāṇaṃ … pe … manosamphassaṃ … pe … yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Idaṃ kho , bhikkhave , sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Dutiyaaparijānanasuttaṃ

27.‘‘ SabbaṃM2.251 , bhikkhave , anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya ?
Yañca , bhikkhaveV2.18 , cakkhu , yeT4.23 ca rūpā , yañca cakkhuviññāṇaṃ , ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā … pe … yāP4.19 ca jivhā , ye ca rasā , yañca jivhāviññāṇaṃ , ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā ;
yo ca kāyo , ye ca phoṭṭhabbā , yañca kāyaviññāṇaṃ , ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā ;
yo ca mano , ye ca dhammā , yañca manoviññāṇaṃ , ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho , bhikkhave , sabbaṃ anabhijānaṃ aparijānaṃ avirājayaṃ appajahaṃ abhabbo dukkhakkhayāya .
‘‘ Sabbaṃ , bhikkhave , abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāya ?
Yañca , bhikkhave , cakkhu , ye ca rūpā , yañca cakkhuviññāṇaṃ , ye ca cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā … pe … yā ca jivhā , ye ca rasā , yañca jivhāviññāṇaṃ , ye ca jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā ;
yo ca kāyo , ye ca phoṭṭhabbā , yañca kāyaviññāṇaṃ , ye ca kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā ;
yo ca mano , ye ca dhammā , yañca manoviññāṇaṃ , ye ca manoviññāṇaviññātabbā dhammā – idaṃ kho , bhikkhave , sabbaṃ abhijānaṃ parijānaṃ virājayaṃ pajahaṃ bhabbo dukkhakkhayāyā ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Ādittasuttaṃ

28. Ekaṃ samayaṃ bhagavā gayāyaṃ viharati gayāsīse saddhiṃ bhikkhusahassena .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ sabbaṃ , bhikkhave , ādittaṃ .
Kiñca , bhikkhave , sabbaṃ ādittaṃ ?
Cakkhu [ cakkhuṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)], bhikkhave , ādittaṃ , rūpā ādittā , cakkhuviññāṇaṃ ādittaṃ , cakkhusamphasso āditto .
Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃT4.24 sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ .
Kena ādittaṃ ?
‘ Rāgagginā , dosagginā , mohagginā ādittaṃ , jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan ’ ti vadāmi … pe … jivhā ādittā , rasā ādittā , jivhāviññāṇaṃ ādittaṃ , jivhāsamphasso ādittoP4.20 .
Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ .
Kena ādittaṃ ?
‘ Rāgagginā , dosagginā , mohagginā ādittaṃ , jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan ’ ti vadāmi … pe … mano āditto , dhammā ādittā , manoviññāṇaṃ ādittaṃ , manosamphasso āditto .
Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi ādittaṃ .
Kena ādittaṃ ?
‘ Rāgagginā , dosagginā , mohagginā ādittaṃ , jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi ādittan ’ ti vadāmi .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjatiM2.252 vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindatiV2.19 … pe … yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgāT4.25 vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Idamavoca bhagavā .
Attamanā te bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinanduṃ .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne tassa bhikkhusahassassa anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsūti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Addhabhūtasuttaṃ

29. Evaṃ me sutaṃ – ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ sabbaṃ , bhikkhave , addhabhūtaṃ [ andhabhūtaṃ ( sī . syā . kaṃ .)].
KiñcaP4.21 , bhikkhave , sabbaṃ addhabhūtaṃ ?
Cakkhu , bhikkhave , addhabhūtaṃ , rūpā addhabhūtā , cakkhuviññāṇaṃ addhabhūtaṃ , cakkhusamphasso addhabhūto , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ .
Kena addhabhūtaṃ ?
‘ Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūtan ’ ti vadāmi … pe … jivhā addhabhūtā , rasā addhabhūtā , jivhāviññāṇaṃ addhabhūtaṃ , jivhāsamphasso addhabhūto , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi addhabhūtaṃ .
Kena addhabhūtaṃ ?
‘ Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūtan ’ ti vadāmi .
Kāyo addhabhūto … pe … mano addhabhūto , dhammā addhabhūtā , manoviññāṇaṃ addhabhūtaṃ , manosamphasso addhabhūto , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vāT4.26 tampi addhabhūtaṃ .
Kena addhabhūtaṃ ?
‘ Jātiyā jarāya maraṇena sokehi paridevehi dukkhehi domanassehi upāyāsehi addhabhūtan ’ ti vadāmi .
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati … pe …V2.20 yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjatiM2.253 , virāgā vimuccati , vimuttasmiṃ ‘ vimutta ’ miti ñāṇaṃ hoti ,‘ khīṇā jāti vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Samugghātasāruppasuttaṃ

30.‘‘ Sabbamaññitasamugghātasāruppaṃ vo , bhikkhave , paṭipadaṃP4.22 desessāmi .
Taṃ suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmīti .
Katamā ca sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhuṃ na maññati , cakkhusmiṃ na maññati , cakkhuto na maññati , cakkhuṃ meti na maññati .
Rūpe na maññati , rūpesu na maññati , rūpato na maññati , rūpā meti na maññati .
Cakkhuviññāṇaṃ na maññati , cakkhuviññāṇasmiṃ na maññati , cakkhuviññāṇato na maññati , cakkhuviññāṇaṃ meti na maññati .
Cakkhusamphassaṃ na maññati , cakkhusamphassasmiṃ na maññati , cakkhusamphassato na maññati , cakkhusamphasso meti na maññati .
Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññatiT4.27 , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati … pe … jivhaṃ na maññati , jivhāya na maññati , jivhāto na maññati , jivhā meti na maññati .
Rase na maññati , rasesu na maññati , rasato na maññati , rasā meti na maññati .
Jivhāviññāṇaṃ na maññati , jivhāviññāṇasmiṃ na maññati , jivhāviññāṇato na maññati , jivhāviññāṇaṃ meti na maññati .
Jivhāsamphassaṃ na maññati , jivhāsamphassasmiṃ na maññati , jivhāsamphassato na maññati , jivhāsamphasso meti na maññati .
Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati … pe … manaṃ na maññati , manasmiṃ na maññati , manato na maññati , mano meti na maññati .
Dhamme na maññati , dhammesu na maññati , dhammato na maññati , dhammā metiV2.21 na maññati .
Manoviññāṇaṃ na maññati , manoviññāṇasmiṃ na maññati , manoviññāṇato na maññati , manoviññāṇaṃ meti na maññati .
Manosamphassaṃ na maññati , manosamphassasmiṃ na maññati , manosamphassato na maññati , manosamphasso meti na maññatiP4.23 .
Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti naT4.28 maññati .
Sabbaṃ na maññati , sabbasmiṃ na maññati , sabbato na maññati , sabbaṃ meti na maññati .
So evaṃ amaññamānoM2.254 na ca kiñci loke upādiyati .
Anupādiyaṃ na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānāti .
Ayaṃ kho sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasāruppā paṭipadā ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Paṭhamasamugghātasappāyasuttaṃ

31.‘‘ Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo , bhikkhave , paṭipadaṃ desessāmi .
Taṃ suṇātha .
Katamā ca sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā ?
Idha , bhikkhave , bhikkhu cakkhuṃ na maññati , cakkhusmiṃ na maññati , cakkhuto na maññati , cakkhuṃ meti na maññati .
Rūpe na maññati … pe … cakkhuviññāṇaṃ na maññati , cakkhusamphassaṃ na maññati , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati .
Yañhi , bhikkhave , maññati , yasmiṃ maññati , yato maññati , yaṃ meti maññati , tato taṃ hoti aññathā .
Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati … pe … jivhaṃ na maññati , jivhāya na maññati , jivhāto na maññati , jivhā meti na maññati .
Rase na maññati … pe … jivhāviññāṇaṃ na maññati , jivhāsamphassaṃ na maññati .
Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃP4.24 sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃT4.29 vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati .
Yañhi , bhikkhave , maññati , yasmiṃ maññati , yato maññati , yaṃ meti maññati , tato taṃ hoti aññathā .
Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati … pe … manaṃ na maññati , manasmiṃ na maññati , manato na maññati , mano meti na maññati .
Dhamme na maññati … pe … manoviññāṇaṃ na maññati , manosamphassaṃ na maññati .
Yampidaṃ manosamphassapaccayāV2.22 uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati .
Yañhi , bhikkhave , maññati , yasmiṃ maññati , yato maññati , yaṃ meti maññati , tato taṃ hoti aññathā .
Aññathābhāvī bhavasatto loko bhavamevābhinandati .
Yāvatā , bhikkhave , khandhadhātuāyatanaṃ tampi na maññati , tasmimpi na maññati , tatopi na maññati , taṃ meti na maññati .
So evaṃ amaññamāno na ca kiñci loke upādiyati .
Anupādiyaṃ na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātiM2.255 .
Ayaṃ kho sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Dutiyasamugghātasappāyasuttaṃ

32.‘‘ Sabbamaññitasamugghātasappāyaṃ vo , bhikkhave , paṭipadaṃ desessāmi .
Taṃ suṇātha .
Katamā ca sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasappāyāT4.30 paṭipadā ?
‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , cakkhuṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ DukkhaṃP4.25 , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ bhante ’’.
‘‘ Rūpā … pe … cakkhuviññāṇaṃ … cakkhusamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ YampidaṃV2.23 cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā bhante ’’… pe ….
‘‘ Rasā … jivhāviññāṇaṃ … jivhāsamphasso … pe … yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe … dhammā … manoviññāṇaṃ … manosamphasso nicco vā anicco vāti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ bhante ’’.
‘‘ YaṃV2.24 panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃT4.31 nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ EvaṃP4.26 passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati .
Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati , rasesupi … pe … yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Manasmimpi nibbindati , dhammesupi nibbindati , manoviññāṇepi nibbindati , manosamphassepi nibbindati .
Yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedayitaṃ sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātiM2.256 .
Ayaṃ kho sā , bhikkhave , sabbamaññitasamugghātasappāyā paṭipadā ’’ ti .
Dasamaṃ .
Sabbavaggo tatiyo .
Tassuddānaṃ –
Sabbañca dvepi pahānā , parijānāpare duve ;
Ādittaṃ addhabhūtañca , sāruppā dve ca sappāyā ;
Vaggo tena pavuccatīti .