Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

13. Pāṭaliyasuttaṃ

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

13. Pāṭaliyasuttaṃ

365. EkaṃV2.321 samayaṃ bhagavā koliyesu viharati uttaraṃ nāma [ uttarakaṃ nāma ( sī .)] koliyānaṃ nigamo .
Atha kho pāṭaliyo gāmaṇi yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho pāṭaliyo gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sutaṃ metaṃ , bhante –
‘ samaṇo gotamo māyaṃ jānātī ’ ti .
Ye te , bhante , evamāhaṃsu –
‘ samaṇo gotamo māyaṃ jānātī ’ ti , kacci te , bhante , bhagavatoM2.521 vuttavādino , na ca bhagavantaṃ abhūtena abbhācikkhanti , dhammassa cānudhammaṃ byākaronti , na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃT4.419 ṭhānaṃ āgacchati ?
Anabbhācikkhitukāmā hi mayaṃ , bhante , bhagavantan ’’ ti .
‘‘ Ye te , gāmaṇi , evamāhaṃsu –
‘ samaṇo gotamo māyaṃ jānātī ’ ti , vuttavādino ceva me , te na ca maṃ abhūtena abbhācikkhanti , dhammassa cānudhammaṃ byākaronti , na ca koci sahadhammiko vādānuvādo gārayhaṃ ṭhānaṃ āgacchatīti , saccaṃyevaP4.341 kira , bho , mayaṃ tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ na saddahāma –
‘ samaṇo gotamo māyaṃ jānātīti , samaṇo khalu bho gotamo māyāvī ’ ti .
Yo nu kho , gāmaṇi , evaṃ vadeti –
‘ ahaṃ māyaṃ jānāmī ’ ti , so evaṃ vadeti –
‘ ahaṃ māyāvī ’ ti .
Tatheva taṃ bhagavā hoti , tatheva taṃ sugata hotī ’’ ti .
Tena hi , gāmaṇi , taññevettha paṭipucchissāmi ;
yathā te khameyya , tathā taṃ byākareyyāsi –
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , jānāsi tvaṃ koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe ’’ ti ?
‘‘ Jānāmahaṃ , bhante , koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , kimatthiyā koliyānaṃ lambacūḷakā bhaṭā ’’ ti ?
‘‘ Ye ca , bhante , koliyānaṃ corā te ca paṭisedhetuṃ , yāni ca koliyānaṃ dūteyyāni tāni ca vahātuṃ [ tāni ca pahātuṃ ( syā . kaṃ .), tāni ca yātuṃ ( katthaci ), tāni cāvahātuṃ (?)], etadatthiyā , bhante , koliyānaṃ lambacūḷakā bhaṭā ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , jānāsi tvaṃ koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe sīlavante vā te dussīle vā ’’ ti ?
‘‘ Jānāmahaṃ , bhante , koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhammeT4.420 ;
ye ca loke dussīlā pāpadhammā koliyānaṃ lambacūḷakā bhaṭā tesaṃ aññatarā ’’ ti .
‘‘ Yo nu kho , gāmaṇi , evaṃ vadeyya –
‘ pāṭaliyo gāmaṇi jānāti koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhamme , pāṭaliyopi gāmaṇi dussīlo pāpadhammo ’ ti , sammā nu kho so vadamāno vadeyyā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante !
Aññe , bhante , koliyānaṃ lambacūḷakā bhaṭā , aññohamasmi .
Aññathādhammā koliyānaṃ lambacūḷakā bhaṭā , aññathādhammohamasmī ’’ ti .
‘‘ TvañhiV2.322P4.342 nāma , gāmaṇi , lacchasi –
‘ pāṭaliyo gāmaṇi jānāti koliyānaṃ lambacūḷake bhaṭe dussīle pāpadhamme , na ca pāṭaliyo gāmaṇi dussīlo pāpadhammo ’ ti , kasmā tathāgato na lacchati –
‘ tathāgato māyaṃ jānāti , na ca tathāgato māyāvī ’ ti ?
Māyaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , māyāyaM2.522 ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca māyāvī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi ’’.
‘‘ Pāṇātipātaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , pāṇātipātassa ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca pāṇātipātī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Adinnādānaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , adinnādānassa ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca adinnādāyī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Kāmesumicchācāraṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , kāmesumicchācārassaT4.421 ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca kāmesumicchācārī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Musāvādaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , musāvādassa ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca musāvādī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Pisuṇavācaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , pisuṇavācāya ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca pisuṇavāco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Pharusavācaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , pharusavācāya ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca pharusavāco kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
SamphappalāpaṃP4.343 cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , samphappalāpassa ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca samphappalāpī kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Abhijjhaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , abhijjhāya ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca abhijjhālu kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Byāpādapadosaṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , byāpādapadosassa ca vipākaṃ , yathāpaṭipanno ca byāpannacitto kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
Micchādiṭṭhiṃ cāhaṃ , gāmaṇi , pajānāmi , micchādiṭṭhiyā ca vipākaṃ , yathāpaṭipannoT4.422 ca micchādiṭṭhiko kāyassa bhedā paraṃ maraṇā apāyaṃ duggatiṃ vinipātaṃ nirayaṃ upapajjati tañca pajānāmi .
‘‘ SantiV2.323 hi , gāmaṇi , eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yo koci pāṇamatipāteti , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati .
Yo koci adinnaṃ ādiyati , sabbo so diṭṭheva dhammeM2.523 dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati .
Yo koci kāmesu micchā carati , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayati .
Yo koci musā bhaṇati , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayatī ’’’ ti .
‘‘ Dissati kho pana , gāmaṇi , idhekacco mālī kuṇḍalī sunhāto [ sunahāto ( sī . syā . kaṃ . pī .)] suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricārento .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’ ti ?
TamenaṃP4.344 evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso rañño paccatthikaṃ pasayha jīvitā voropesi .
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi .
Tenāyaṃ puriso mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu , itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’’’ ti .
‘‘ Dissati kho , gāmaṇi , idhekacco daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ [ rathikāya rathikaṃ ( sī .)] siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā , dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā , dakkhiṇatoT4.423 nagarassa sīsaṃ chijjamāno .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi , daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindatī ’ ti [ chijjatīti ( katthaci )]?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso rājaverī itthiṃ vā purisaṃ vā jīvitā voropesi , tena naṃ rājāno gahetvā evarūpaṃ kammakāraṇaṃ kārentī ’’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , api nu te evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .
‘‘ Tatra , gāmaṇi , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yo koci pāṇamatipāteti , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayatī ’ ti , saccaṃ vā te āhaṃsu musā vā ’’ ti ?
‘‘ Musā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te tucchaṃ musā vilapanti , sīlavanto vā te dussīlā vā ’’ ti ?
‘‘ DussīlāP4.345 , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te dussīlāM2.524 pāpadhammā micchāpaṭipannā vā te sammāpaṭipannā vā ’’ ti ?
‘‘ Micchāpaṭipannā , bhante ’’V2.324 .
‘‘ Ye pana te micchāpaṭipannā micchādiṭṭhikā vā te sammādiṭṭhikā vā ’’ ti ?
‘‘ Micchādiṭṭhikā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te micchādiṭṭhikā kallaṃ nu tesu pasīditun ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Dissati kho pana , gāmaṇi , idhekacco mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehiT4.424 rājā maññe paricārento .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso rañño paccatthikassa pasayha ratanaṃ ahāsi [ pasayha adinnaṃ ratanaṃ ādiyi ( ka .)].
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi .
Tenāyaṃ puriso mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’’’ ti .
‘‘ Dissati kho , gāmaṇi , idhekacco daḷhāya rajjuyā … pe … dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chijjamāno tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi daḷhāya rajjuyā … pe … dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindatī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso gāmā vā araññā vā adinnaṃ theyyasaṅkhātaṃ ādiyi .
Tena naṃ rājāno gahetvā evarūpaṃ kammakāraṇaṃ kārentī ’ ti .
Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , api nu te evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .
‘‘ TatraP4.346 , gāmaṇi , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yo koci adinnaṃ ādiyati , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayatī ’ ti , saccaṃ vā te āhaṃsu musā vāti … pe … kallaṃ nu tesu pasīditun ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Dissati kho pana , gāmaṇi , idhekacco mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehi rājā maññe paricārento .
Tamenaṃ evamāhaṃsuT4.425 –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso rañño paccatthikassa dāresu cārittaṃ āpajji .
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi .
Tenāyaṃ puriso mālī kuṇḍalī … pe … itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’’’ ti .
‘‘ DissatiV2.325M2.525 kho , gāmaṇi , idhekacco daḷhāya rajjuyā … pe … dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chijjamāno .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi daḷhāya rajjuyā … pe … dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindatī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kulitthīsu kulakumārīsu cārittaṃ āpajji , tena naṃ rājāno gahetvā evarūpaṃ kammakāraṇaṃ kārentī ’ ti .
Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , api nu te evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Diṭṭhañca no , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .
‘‘ Tatra , gāmaṇi , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yo koci kāmesu micchā carati , sabbo so diṭṭheva dhamme dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayatī ’ ti , saccaṃ vā te āhaṃsu musā vāti … pe … kallaṃ nu tesu pasīditun ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ DissatiP4.347 kho pana , gāmaṇi , idhekacco mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricārento .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsiT4.426 mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso rājānaṃ musāvādena hāsesi .
Tassa rājā attamano abhihāramadāsi .
Tenāyaṃ puriso mālī kuṇḍalī sunhāto suvilitto kappitakesamassu itthikāmehi rājā maññe paricāretī ’’’ ti .
‘‘ Dissati kho , gāmaṇi , idhekacco daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chijjamāno .
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso kiṃ akāsi daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathiyāya rathiyaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā , dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā , dakkhiṇato nagarassa sīsaṃ chindatī ’ ti ?
Tamenaṃ evamāhaṃsu –
‘ ambho !
Ayaṃ puriso gahapatissa vā gahapatiputtassa vā musāvādena atthaṃ bhañji , tena naṃ rājāno gahetvā evarūpaṃ kammakāraṇaṃ kārentī ’ ti .
Taṃ kiṃ maññasi , gāmaṇi , api nu te evarūpaṃ diṭṭhaṃ vā sutaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Diṭṭhañca noM2.526 , bhante , sutañca suyyissati cā ’’ ti .
‘‘ Tatra , gāmaṇi , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –
‘ yo koci musā bhaṇati , sabbo so diṭṭheva dhammeP4.348 dukkhaṃ domanassaṃ paṭisaṃvedayatī ’ ti , saccaṃ vā te āhaṃsu musāT4.427 vā ’’ tiV2.326 ?
‘‘ Musā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te tucchaṃ musā vilapanti sīlavanto vā te dussīlā vā ’’ ti ?
‘‘ Dussīlā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te dussīlā pāpadhammā micchāpaṭipannā vā te sammāpaṭipannā vā ’’ ti ?
‘‘ Micchāpaṭipannā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te micchāpaṭipannā micchādiṭṭhikā vā te sammādiṭṭhikā vā ’’ ti ?
‘‘ Micchādiṭṭhikā , bhante ’’.
‘‘ Ye pana te micchādiṭṭhikā kallaṃ nu tesu pasīditun ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !
Atthi me , bhante , āvasathāgāraṃ .
Tattha atthi mañcakāni , atthi āsanāni , atthi udakamaṇiko , atthi telappadīpo .
Tattha yo samaṇo vā brāhmaṇo vā vāsaṃ upeti , tenāhaṃ yathāsatti yathābalaṃ saṃvibhajāmi .
Bhūtapubbaṃ , bhante , cattāro satthāro nānādiṭṭhikā nānākhantikā nānārucikā , tasmiṃ āvasathāgāre vāsaṃ upagacchuṃ ’’.
‘‘ Eko satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi –
‘ natthi dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ , natthi hutaṃ , natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko .
Natthi ayaṃ loko , natthi paro loko , natthi mātā , natthi pitā , natthi sattā opapātikā , natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’’’ ti .
‘‘ Eko satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi –
‘ atthi dinnaṃ , atthi yiṭṭhaṃP4.349 , atthi hutaṃ , atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , atthiT4.428 ayaṃ loko , atthi paro loko , atthi mātā , atthi pitā , atthi sattā opapātikā , atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā , ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’’’ ti .
‘‘ Eko satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi –
‘ karoto kārayato , chindato chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃ chindato , nillopaṃ harato , ekāgārikaṃM2.527 karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchato , musā bhaṇato , karoto na karīyati pāpaṃ .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , natthi tatonidānaṃ pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātentoV2.327 chindanto chedāpento pacanto pācāpento , natthi tatonidānaṃ pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Uttaraṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento yajanto yajāpento , natthi tatonidānaṃ puññaṃ , natthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ , natthi puññassa āgamo ’’’ ti .
‘‘ Eko satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi –
‘ karoto kārayato , chindato chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃT4.429 chindato , nillopaṃ harato , ekāgārikaṃ karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchatoP4.350 , musā bhaṇato , karoto karīyati pāpaṃ .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇaṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Uttaraṃ cepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento , yajanto yajāpento , atthi tatonidānaṃ puññaṃ , atthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena atthi puññaṃ , atthi puññassa āgamo ’’’ ti .
‘‘ Tassa mayhaṃ , bhante , ahudeva kaṅkhā , ahu vicikicchā –
‘ kosu nāma imesaṃ bhavataṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ saccaṃ āha , ko musā ’’’ ti ?
‘‘ Alañhi te , gāmaṇi , kaṅkhituṃ , alaṃ vicikicchituṃ .
Kaṅkhanīye ca pana te ṭhāne vicikicchā uppannā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ pasannohaṃ , bhante , bhagavati .
Pahoti me bhagavā tathā dhammaṃ desetuṃ yathāhaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyan ’’ ti .
‘‘ Atthi , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi .
Evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
Katamo ca , gāmaṇi , dhammasamādhi ?
Idha , gāmaṇi , ariyasāvako pāṇātipātaṃ pahāya pāṇātipātā paṭiviratoM2.528 hoti , adinnādānaṃ pahāya adinnādānā paṭiviratoT4.430 hoti , kāmesumicchācāraṃ pahāya kāmesumicchācārā paṭivirato hoti , musāvādaṃ pahāya musāvādā paṭiviratoP4.351 hoti , pisuṇaṃ vācaṃ pahāya pisuṇāya vācāya paṭivirato hotiV2.328 , pharusaṃ vācaṃ pahāya pharusāya vācāya paṭivirato hoti , samphappalāpaṃ pahāya samphappalāpā paṭivirato hoti , abhijjhaṃ pahāya anabhijjhālu hoti , byāpādapadosaṃ pahāya abyāpannacitto hoti , micchādiṭṭhiṃ pahāya sammādiṭṭhiko hoti .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – natthi dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ , natthi hutaṃ , natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , natthi ayaṃ loko , natthi paro loko , natthi mātā , natthi pitā , natthi sattā opapātikā , natthi loke samaṇabrāhmaṇā , sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentī ’ ti .
‘ Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ [ yohaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] na kiñciT4.431 [ kañci (?)] byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha [ ubhayattha me (?) ma . ni .2.95 pāḷiyā saṃsandetabbaṃ ] kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti [ paraṃ maraṇā na upapajjissāmīti (?)].
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhiP4.352 .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathāM2.529 catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – atthi dinnaṃ , atthi yiṭṭhaṃ , atthi hutaṃ , atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , atthi ayaṃ loko , atthi paro loko , atthi mātā , atthi pitā , atthi sattā opapātikā , atthi loke samaṇabrāhmaṇā , sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvāV2.329 pavedentī ’ ti .
‘ Sace tassaT4.432 bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjenaP4.353 pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – karoto kārayato , chindato chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃ chindato , nillopaṃ harato , ekāgārikaṃ karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchato , musā bhaṇato , karoto na karīyati pāpaṃ .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃT4.433 ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , natthi tatonidānaṃ pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento , natthi tatonidānaṃM2.530 pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento , yajanto yajāpento , natthi tatonidānaṃ puññaṃ , natthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ , natthi puññassa āgamo ’ ti .
‘ Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti [ paraṃ maraṇā na upapajjissāmīti (?)].
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ SaV2.330 kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato mettāsahagate cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāyaP4.354 sabbāvantaṃ lokaṃ mettāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇenaT4.434 averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – karoto kārayato , chindato chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃ chindato , nillopaṃ harato , ekāgārikaṃ karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchato , musā bhaṇato , karoto karīyati pāpaṃ .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento , yajanto yajāpento , atthi tatonidānaṃM2.531 puññaṃ , atthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena atthi puññaṃ atthi puññassa āgamoti .
Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃT4.435 samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato karuṇāsahagateP4.355 cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati … pe … muditāsahagatena cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati … pe ….
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagate cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatenaV2.331 cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – natthi dinnaṃ , natthi yiṭṭhaṃ , natthi hutaṃ natthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , natthi ayaṃ loko natthi paro loko , natthi mātā natthi pitā natthi sattā opapātikā , natthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti .
Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvutoT4.436 , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
AyaṃM2.532 kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagate cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇenaP4.356 averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – atthi dinnaṃ , atthi yiṭṭhaṃ , atthi hutaṃ , atthi sukatadukkaṭānaṃ kammānaṃ phalaṃ vipāko , atthi ayaṃ loko atthi paro loko , atthi mātā atthi pitā atthi sattā opapātikā , atthi loke samaṇabrāhmaṇā sammaggatā sammāpaṭipannā ye imañca lokaṃ parañca lokaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedentīti .
Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassaT4.437 bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ SaV2.332 kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagate cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – karoto kārayato , chedato chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃ chindato , nillopaṃ harato , ekāgārikaṃM2.533 karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchato , musā bhaṇato , karoto na karīyati pāpaṃP4.357 .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , natthi tatonidānaṃ pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hananto ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento , natthi tatonidānaṃT4.438 pāpaṃ , natthi pāpassa āgamo .
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento , yajanto yajāpento , natthi tatonidānaṃ puññaṃ , natthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena natthi puññaṃ , natthi puññassa āgamo ’ ti .
‘ Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsi .
‘‘ Sa kho so , gāmaṇi , ariyasāvako evaṃ vigatābhijjho vigatabyāpādo asammūḷho sampajāno paṭissato upekkhāsahagate cetasā ekaṃ disaṃ pharitvā viharati , tathā dutiyaṃ , tathā tatiyaṃ , tathā catutthaṃ , iti uddhamadho tiriyaṃ sabbadhi sabbattatāya sabbāvantaṃ lokaṃ upekkhāsahagatena cetasā vipulena mahaggatena appamāṇena averena abyāpajjena pharitvā viharati .
So iti paṭisañcikkhati –
‘ yvāyaṃ satthā evaṃvādī evaṃdiṭṭhi – karoto kārayato , chindatoT4.439 chedāpayato , pacato pācāpayato , socayato socāpayato , kilamato kilamāpayato , phandato phandāpayato , pāṇamatipātayato , adinnaṃ ādiyato , sandhiṃ chindato , nillopaṃV2.333P4.358 harato , ekāgārikaṃ karoto , paripanthe tiṭṭhato , paradāraṃ gacchato , musā bhaṇato , karoto karīyati pāpaṃ .
Khurapariyantena cepi cakkena yo imissā pathaviyā pāṇe ekaṃ maṃsakhalaṃ ekaṃ maṃsapuñjaṃ kareyya , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Dakkhiṇañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya hanantoM2.534 ghātento chindanto chedāpento pacanto pācāpento , atthi tatonidānaṃ pāpaṃ , atthi pāpassa āgamo .
Uttarañcepi gaṅgāya tīraṃ gaccheyya dadanto dāpento , yajanto yajāpento , atthi tatonidānaṃ puññaṃ , atthi puññassa āgamo .
Dānena damena saṃyamena saccavajjena atthi puññaṃ , atthi puññassa āgamo ’ ti .
‘ Sace tassa bhoto satthuno saccaṃ vacanaṃ , apaṇṇakatāya mayhaṃ , yvāhaṃ na kiñci byābādhemi tasaṃ vā thāvaraṃ vā ?
Ubhayamettha kaṭaggāho , yaṃ camhi kāyena saṃvuto vācāya saṃvuto manasā saṃvuto , yañca kāyassa bhedā paraṃ maraṇā sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapajjissāmī ’ ti .
Tassa pāmojjaṃ jāyati .
Pamuditassa pīti jāyati .
Pītimanassa kāyo passambhati .
Passaddhakāyo sukhaṃ vedayati .
Sukhino cittaṃ samādhiyati .
Ayaṃ kho , gāmaṇi , dhammasamādhi .
Tatra ce tvaṃ cittasamādhiṃ paṭilabheyyāsi , evaṃ tvaṃ imaṃ kaṅkhādhammaṃ pajaheyyāsī ’’ ti .
EvaṃT4.440 vutte , pāṭaliyo gāmaṇi bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante … pe … ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti .
Terasamaṃ .
Gāmaṇisaṃyuttaṃ samattaṃ .
Tassuddānaṃ –
CaṇḍoP4.359 puṭo yodhājīvo , hatthasso asibandhako ;
Desanā saṅkhakulaṃ maṇicūḷaṃ , bhadrarāsiyapāṭalīti .