1. Khemāsuttaṃ

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

1. Khemāsuttaṃ

410. EkaṃT4.455M2.544V2.345P4.374 samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .

Tena kho pana samayena khemā bhikkhunī kosalesu cārikaṃ caramānā antarā ca sāvatthiṃ antarā ca sāketaṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagatā hoti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo sāketā sāvatthiṃ gacchanto , antarā ca sāketaṃ antarā ca sāvatthiṃ toraṇavatthusmiṃ ekarattivāsaṃ upagacchi .

Atha kho rājā pasenadi kosalo aññataraṃ purisaṃ āmantesi –

‘‘ ehi tvaṃ , ambho purisa , toraṇavatthusmiṃ tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā jāna yamahaṃ ajja payirupāseyyan ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho so puriso rañño pasenadissa kosalassa paṭissutvā kevalakappaṃ toraṇavatthuṃ āhiṇḍanto [ anvāhiṇḍanto ( sī .)] nāddasa tathārūpaṃ samaṇaṃ vā brāhmaṇaṃ vā yaṃ rājā pasenadi kosalo payirupāseyya .

Addasā kho so puriso khemaṃ bhikkhuniṃ toraṇavatthusmiṃ vāsaṃ upagataṃ .

Disvāna yena rājā pasenadi kosalo tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā rājānaṃ pasenadiṃ kosalaṃ etadavoca –

‘‘ Natthi kho , deva , toraṇavatthusmiṃ tathārūpo samaṇo vā brāhmaṇo vā yaṃ devo payirupāseyya .

Atthi ca kho , deva , khemā nāma bhikkhunī , tassa bhagavato sāvikā arahato sammāsambuddhassa .

Tassā kho pana ayyāyaT4.456 evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggatoP4.375 –

‘ paṇḍitā , viyattā medhāvinī bahussutā cittakathā kalyāṇapaṭibhānā ’ ti .

Taṃ devo payirupāsatū ’’ ti .

AthaV2.346 kho rājā pasenadi kosalo yena khemā bhikkhunī tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā ekamantaṃM2.545 nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo khemaṃ bhikkhuniṃ etadavoca –

‘‘ kiṃ nu kho , ayye , hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ Abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , bhagavatā –

‘ hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ panayye , na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ Etampi kho , mahārāja , abyākataṃ bhagavatā –

‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ nu kho , ayye , hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ Abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , bhagavatā –

‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ panayye , neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti .

‘‘ Etampi kho , mahārāja , abyākataṃ bhagavatā –

‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘‘ Kiṃ nu kho , ayye , hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti , iti puṭṭhā samānā –

‘ abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , bhagavatā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi .

‘ Kiṃ panayye , na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti iti puṭṭhā samānā –

‘ etampi kho , mahārāja , abyākataṃ bhagavatā – na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi .

‘ Kiṃ nu kho , ayye , hoti caT4.457 na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti iti puṭṭhā samānā –

‘ abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , bhagavatā – hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi .

‘ Kiṃ panayye , neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti iti puṭṭhā samānā –

‘ etampi kho , mahārāja , abyākataṃ bhagavatā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi .

‘ Ko nu khoP4.376 , ayye , hetu , ko paccayo yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā ’’’ ti ?

‘‘ Tena hi , mahārāja , taññevettha paṭipucchissāmi .

Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi .

Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ [ vālikaṃ ( sī . syā . kaṃ .)] gaṇetuṃ – ettakā [ ettikā ( sī .)] vālukā iti vā , ettakāni vālukasatāni iti vā , ettakāni vālukasahassāni iti vā , ettakāni vālukasatasahassāni iti vā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , ayye ’’.

‘‘ Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamuddeM2.546 udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā , ettakāni udakāḷhakasatāniV2.347 iti vā , ettakāni udakāḷhakasahassāni iti vā , ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , ayye ’’.

‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?

‘‘ Mahāyye , samuddo gambhīro appameyyo duppariyogāho ’’ ti .

‘‘ Evameva kho , mahārāja , yena rūpe tathāgataṃ paññāpayamānoT4.458 paññāpeyya taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ .

Rūpasaṅkhāyavimutto kho , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

‘ Hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti ,‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti ,‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti ,‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti .

‘‘ Yāya vedanāya tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya ,P4.377 sā vedanā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā .

Vedanāsaṅkhāyavimutto , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

‘‘ Yāya saññā tathāgataṃ … pe … yehi saṅkhārehi tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya , te saṅkhārā tathāgatassa pahīnā ucchinnamūlā tālāvatthukatā anabhāvaṅkatā āyatiṃ anuppādadhammā .

Saṅkhārasaṅkhāyavimutto kho , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

‘ Hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti ,‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upetiT4.459 ,‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti ,‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti .

‘‘ Yena viññāṇe tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃM2.547 anuppādadhammaṃ .

Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

Atha kho rājā pasenadi kosalo khemāya bhikkhuniyāV2.348 bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā khemaṃ bhikkhuniṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .

Atha kho rājā pasenadi kosalo aparena samayena yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho rājā pasenadi kosalo bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ kiṃ nu kho , bhante , hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ AbyākataṃP4.378 kho etaṃ , mahārāja , mayā –

‘ hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ pana , bhante , na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ Etampi kho , mahārāja , abyākataṃ mayā –

‘ na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ nu kho , bhante , hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ tiT4.460 ?

‘‘ Abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , mayā –

‘ hoti ca na ca hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ pana , bhante , neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti ?

‘‘ Etampi kho , mahārāja , abyākataṃ mayā –

‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’’ ti .

‘‘ Kiṃ nu kho , bhante , hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’’ ti iti puṭṭho samāno –

‘ abyākataṃ kho etaṃ , mahārāja , mayā – hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi … pe ….

‘‘‘ Kiṃ pana , bhante , neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti iti puṭṭho samāno –

‘‘‘ etampi kho , mahārāja , abyākataṃ mayā – neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ ti vadesi .

Ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo , yenetaṃ abyākataṃ bhagavatā ’’ ti ?

‘‘ Tena hi , mahārāja , taññevettha paṭipucchissāmi .

Yathā te khameyya tathā naṃ byākareyyāsi .

Taṃ kiṃ maññasi , mahārāja , atthi te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti gaṅgāya vālukaṃ gaṇetuṃM2.548 – ettakā vālukā iti vā … pe … ettakāni vālukasatasahassāni iti vā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Atthi pana te koci gaṇako vā muddiko vā saṅkhāyako vā yo pahoti mahāsamudde udakaṃ gaṇetuṃ – ettakāni udakāḷhakāni iti vā … pe … ettakāni udakāḷhakasatasahassāni iti vā ’’ ti ?

‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.

‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?

‘‘ Mahā , bhante , samuddo gambhīroT4.461 appameyyo duppariyogāho .

Evameva kho , mahārāja , yena rūpena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya , taṃ rūpaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃP4.379 anuppādadhammaṃ .

RūpasaṅkhāyavimuttoV2.349 kho , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

‘ Hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti … pe …‘ neva hoti na na hoti tathāgato paraṃ maraṇā ’ tipi na upeti .

Yāya vedanāya … pe … yāya saññāya … pe … yehi saṅkhārehi … pe …’’.

‘‘ Yena viññāṇena tathāgataṃ paññāpayamāno paññāpeyya , taṃ viññāṇaṃ tathāgatassa pahīnaṃ ucchinnamūlaṃ tālāvatthukataṃ anabhāvaṅkataṃ āyatiṃ anuppādadhammaṃ .

Viññāṇasaṅkhāyavimutto kho , mahārāja , tathāgato gambhīro appameyyo duppariyogāho – seyyathāpi mahāsamuddo .

‘‘ Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !

Yatra hi nāma satthu ceva [ satthuno ceva ( sī .)] sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissatiT4.462 , samessati , na virodhayissati [ vihāyissati ( sī . syā . kaṃ .), vigāyissati ( ka .)] yadidaṃ aggapadasmiṃ .

Ekamidāhaṃ , bhante , samayaṃ khemaṃ bhikkhuniṃ upasaṅkamitvā etamatthaṃ apucchiṃ .

Sāpi me ayyā etehi padehi etehi byañjanehi etamatthaṃ byākāsi , seyyathāpi bhagavā .

Acchariyaṃ , bhante , abbhutaṃ , bhante !

Yatra hi nāma satthu ceva sāvikāya ca atthena attho byañjanena byañjanaṃ saṃsandissati , samessati , na virodhayissati yadidaṃ aggapadasmiṃ .

Handa dāni mayaṃ , bhante , gacchāma .

Bahukiccā mayaṃ bahukaraṇīyā ’’ ti .

‘‘ Yassa dāni tvaṃ , mahārāja , kālaṃ maññasī ’’ ti .

Atha kho rājā pasenadi kosalo bhagavatoM2.549 bhāsitaṃ abhinanditvāP4.380 anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmīti .

Paṭhamaṃ .

Issues

Select Version

Saḷāyatanavaggo

Saḷāyatanavaggo