14. Devadahavaggo
1. Devadahasuttaṃ
134. Ekaṃ
T4.157V2.129 samayaṃ bhagavā sakkesu viharati devadahaṃ nāma sakyānaṃ nigamo .Tatra kho bhagavā bhikkhū āmantesi –
‘‘ nāhaṃ , bhikkhave , sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi , na ca panāhaṃ , bhikkhave , sabbesaṃyeva bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu
P4.125 nāppamādena karaṇīyanti vadāmi .Ye te , bhikkhave , bhikkhū arahanto khīṇāsavā vusitavanto katakaraṇīyā ohitabhārā anuppattasadatthā parikkhīṇabhavasaṃyojanā sammadaññā vimuttā , tesāhaṃ , bhikkhave , bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu nāppamādena karaṇīyanti vadāmi .
Taṃ kissa hetu ?
Kataṃ tesaṃ appamādena , abhabbā te pamajjituṃ .
Ye ca kho te , bhikkhave , bhikkhū sekkhā [ sekhā ( sī . syā . kaṃ . pī . ka .)] appattamānasā anuttaraṃ yogakkhemaṃ patthayamānā viharanti , tesāhaṃ , bhikkhave , bhikkhūnaṃ chasu phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi .
Taṃ kissa hetu ?
Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā manoramāpi , amanoramāpi .
Tyāssa phussa phussa cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti .
Cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā [ apammuṭṭhā ( sī .), appamuṭṭhā ( syā . kaṃ .)], passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ .
Imaṃ khvāhaṃ , bhikkhave , appamādaphalaṃ
M2.341 sampassamāno tesaṃ bhikkhūnaṃ chasuT4.158 phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmi … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā manoramāpi amanoramāpi .Tyāssa phussa phussa cittaṃ na pariyādāya tiṭṭhanti .
Cetaso apariyādānā āraddhaṃ hoti vīriyaṃ asallīnaṃ , upaṭṭhitā sati asammuṭṭhā , passaddho kāyo asāraddho , samāhitaṃ cittaṃ ekaggaṃ .
Imaṃ khvāhaṃ , bhikkhave , appamādaphalaṃ sampassamāno tesaṃ bhikkhūnaṃ chasu [ chassu ( sī .)] phassāyatanesu appamādena karaṇīyanti vadāmī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Khaṇasuttaṃ
135.‘‘ Lābhā
P4.126 vo , bhikkhave , suladdhaṃ vo , bhikkhave , khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāya .Diṭṭhā mayā , bhikkhave , chaphassāyatanikā nāma nirayā .
Tattha yaṃ kiñci cakkhunā
V2.130 rūpaṃ passati aniṭṭharūpaṃyeva passati , no iṭṭharūpaṃ ;akantarūpaṃyeva passati , no kantarūpaṃ ;
amanāparūpaṃyeva passati , no manāparūpaṃ .
Yaṃ kiñci sotena saddaṃ suṇāti … pe … yaṃ kiñci ghānena gandhaṃ ghāyati … pe … yaṃ kiñci jivhāya rasaṃ sāyati … pe … yaṃ kiñci kāyena phoṭṭhabbaṃ phusati … pe … yaṃ
T4.159 kiñci manasā dhammaṃ vijānāti aniṭṭharūpaṃyeva vijānāti , no iṭṭharūpaṃ ;akantarūpaṃyeva vijānāti , no kantarūpaṃ ;
amanāparūpaṃyeva vijānāti , no manāparūpaṃ .
Lābhā vo , bhikkhave , suladdhaṃ vo , bhikkhave , khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāya .
Diṭṭhā mayā , bhikkhave , chaphassāyatanikā nāma saggā .
Tattha yaṃ kiñci cakkhunā rūpaṃ passati iṭṭharūpaṃyeva passati , no aniṭṭharūpaṃ ;
kantarūpaṃyeva passati , no akantarūpaṃ ;
manāparūpaṃyeva passati , no amanāparūpaṃ … pe … yaṃ kiñci jivhāya rasaṃ sāyati … pe … yaṃ kiñci manasā dhammaṃ vijānāti iṭṭharūpaṃyeva vijānāti , no aniṭṭharūpaṃ ;
kantarūpaṃyeva vijānāti , no akantarūpaṃ ;
manāparūpaṃyeva vijānāti , no amanāparūpaṃ .
Lābhā vo , bhikkhave , suladdhaṃ vo , bhikkhave , khaṇo vo paṭiladdho brahmacariyavāsāyā ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Paṭhamarūpārāmasuttaṃ
136.‘‘ Rūpārāmā , bhikkhave , devamanussā rūparatā rūpasammuditā .
Rūpavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā , bhikkhave , devamanussā viharanti .
Saddārāmā , bhikkhave
M2.342 , devamanussā saddaratā saddasammuditā .Saddavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā , bhikkhave , devamanussā viharanti .
Gandhārāmā … rasārāmā … phoṭṭhabbārāmā … dhammārāmā , bhikkhave , devamanussā
P4.127 dhammaratā dhammasammuditā .Dhammavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā , bhikkhave , devamanussā viharanti .
Tathāgato ca kho , bhikkhave , arahaṃ sammāsambuddho
T4.160 rūpānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na rūpārāmo na rūparato na rūpasammudito .Rūpavipariṇāmavirāganirodhā sukho , bhikkhave , tathāgato viharati .
Saddānaṃ … gandhānaṃ … rasānaṃ … phoṭṭhabbānaṃ … dhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na dhammārāmo , na dhammarato , na dhammasammudito .
Dhammavipariṇāmavirāganirodhā sukho , bhikkhave , tathāgato viharati ’’.
Idamavoca bhagavā .
Idaṃ vatvāna sugato athāparaṃ etadavoca satthā –
‘‘ Rūpā
V2.131 saddā rasā gandhā , phassā dhammā ca kevalā ;Iṭṭhā kantā manāpā ca , yāvatatthīti vuccati .
‘‘ Sadevakassa lokassa , ete vo sukhasammatā ;
Yattha cete nirujjhanti , taṃ tesaṃ dukkhasammataṃ .
‘‘ Sukhaṃ [ sukhanti ( sī .)] diṭṭhamariyebhi , sakkāyassa nirodhanaṃ ;
Paccanīkamidaṃ hoti , sabbalokena passataṃ .
‘‘ Yaṃ pare sukhato āhu , tadariyā āhu dukkhato ;
Yaṃ pare dukkhato āhu , tadariyā sukhato vidū .
‘‘ Passa dhammaṃ durājānaṃ , sammūḷhettha aviddasu ;
Nivutānaṃ tamo hoti , andhakāro apassataṃ .
‘‘ Satañca
P4.128 vivaṭaṃ hoti , āloko passatāmi ;Santike na vijānanti , maggā [ magā ( sī .)] dhammassa akovidā .
‘‘ Bhavarāgaparetebhi
T4.161 , bhavarāgānusārībhi [ bhavasotānusāribhi ( syā . kaṃ . pī .), bhavasotānusārihi ( sī .)];Māradheyyānupannehi , nāyaṃ dhammo susambudho .
‘‘ Ko
M2.343 nu aññatra mariyebhi , padaṃ sambuddhumarahati ;Yaṃ padaṃ sammadaññāya , parinibbanti anāsavā ’’ ti .
tatiyaṃ ;
4. Dutiyarūpārāmasuttaṃ
137.‘‘ Rūpārāmā , bhikkhave , devamanussā rūparatā rūpasammuditā .
Rūpavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā , bhikkhave , devamanussā viharanti .
Saddārāmā … gandhārāmā … rasārāmā
V2.132 … phoṭṭhabbārāmā … dhammārāmā , bhikkhave , devamanussā dhammaratā dhammasammuditā .Dhammavipariṇāmavirāganirodhā dukkhā , bhikkhave , devamanussā viharanti .
Tathāgato ca , bhikkhave , arahaṃ sammāsambuddho rūpānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na rūpārāmo na rūparato na rūpasammudito .
Rūpavipariṇāmavirāganirodhā sukho , bhikkhave , tathāgato viharati .
Saddānaṃ … gandhānaṃ … rasānaṃ … phoṭṭhabbānaṃ … dhammānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ viditvā na dhammārāmo na dhammarato na dhammasammudito .
Dhammavipariṇāmavirāganirodhā sukho , bhikkhave , tathāgato viharatī ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Paṭhamanatumhākaṃsuttaṃ
138.‘‘ Yaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati .
Kiñca , bhikkhave , na tumhākaṃ ?
Cakkhu , bhikkhave , na tumhākaṃ ;
taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati … pe …
T4.162 jivhā na tumhākaṃP4.129 ;taṃ pajahatha .
Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati … pe … mano na tumhākaṃ ;
taṃ pajahatha .
So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissati .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ imasmiṃ jetavane tiṇakaṭṭhasākhāpalāsaṃ taṃ jano hareyya vā ḍaheyya vā yathāpaccayaṃ vā kareyya , api nu tumhākaṃ evamassa –
‘ amhe jano harati vā ḍahati vā yathāpaccayaṃ vā karotī ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Taṃ kissa hetu ’’?
‘‘ Na hi no etaṃ , bhante , attā vā attaniyaṃ vā ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , bhikkhave , cakkhu na tumhākaṃ ;
taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati … pe … jivhā na tumhākaṃ ;
taṃ pajahatha .
Sā vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissati … pe … mano na tumhākaṃ
M2.344 ;taṃ pajahatha .
So vo pahīno hitāya sukhāya bhavissatī ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Dutiyanatumhākaṃsuttaṃ
139.‘‘ Yaṃ , bhikkhave , na tumhākaṃ , taṃ pajahatha .
Taṃ vo pahīnaṃ hitāya sukhāya bhavissati
V2.133 .Kiñca , bhikkhave , na tumhākaṃ ?
Rūpā , bhikkhave , na tumhākaṃ ;
te pajahatha .
Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti .
Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā
T4.163 na tumhākaṃ ;te pajahatha .
Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissanti .
Seyyathāpi , bhikkhave , yaṃ imasmiṃ jetavane … pe … evameva kho , bhikkhave , rūpā na tumhākaṃ ;
te pajahatha .
Te vo pahīnā hitāya sukhāya bhavissantī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Ajjhattāniccahetusuttaṃ
140.‘‘ Cakkhuṃ , bhikkhave , aniccaṃ .
Yopi hetu , yopi paccayo cakkhussa uppādāya , sopi anicco .
Aniccasambhūtaṃ , bhikkhave , cakkhu kuto niccaṃ bhavissati … pe …
P4.130 jivhā aniccā .Yopi hetu , yopi paccayo jivhāya uppādāya sopi anicco .
Aniccasambhūtā , bhikkhave , jivhā kuto niccā bhavissati … pe … mano anicco .
Yopi , bhikkhave , hetu yopi paccayo manassa uppādāya , sopi anicco .
Aniccasambhūto , bhikkhave , mano kuto nicco bhavissati !
Evaṃ passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati … pe … nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Ajjhattadukkhahetusuttaṃ
141.‘‘ Cakkhuṃ , bhikkhave , dukkhaṃ .
Yopi hetu yopi paccayo cakkhussa uppādāya , sopi dukkho .
Dukkhasambhūtaṃ , bhikkhave , cakkhu kuto sukhaṃ bhavissati … pe … jivhā dukkhā .
Yopi hetu , yopi paccayo jivhāya uppādāya , sopi dukkho .
Dukkhasambhūtā , bhikkhave , jivhā kuto sukhā bhavissati … pe … mano dukkho .
Yopi hetu yopi paccayo manassa uppādāya , sopi dukkho .
Dukkhasambhūto , bhikkhave , mano kuto sukho bhavissati !
Evaṃ passaṃ … pe …‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Ajjhattānattahetusuttaṃ
142.‘‘ Cakkhuṃ
T4.164V2.134M2.345 , bhikkhave , anattā .Yopi hetu , yopi paccayo cakkhussa uppādāya , sopi anattā .
Anattasambhūtaṃ , bhikkhave , cakkhu kuto attā bhavissati … pe … jivhā anattā .
Yopi hetu yopi paccayo jivhāya uppādāya , sopi anattā .
Anattasambhūtā , bhikkhave , jivhā kuto attā bhavissati … pe … mano anattā .
Yopi hetu yopi paccayo manassa uppādāya
P4.131 , sopi anattā .Anattasambhūto , bhikkhave , mano kuto attā bhavissati !
Evaṃ passaṃ … pe …‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Bāhirāniccahetusuttaṃ
143.‘‘ Rūpā , bhikkhave , aniccā .
Yopi hetu , yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya , sopi anicco .
Aniccasambhūtā , bhikkhave , rūpā kuto niccā bhavissanti !
Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā aniccā .
Yopi hetu , yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya , sopi anicco .
Aniccasambhūtā , bhikkhave , dhammā kuto niccā bhavissanti !
Evaṃ passaṃ … pe …‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Dasamaṃ .
11. Bāhiradukkhahetusuttaṃ
144.‘‘ Rūpā , bhikkhave , dukkhā .
Yopi hetu , yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya , sopi dukkho .
Dukkhasambhūtā , bhikkhave , rūpā kuto sukhā bhavissanti !
Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā dukkhā .
Yopi hetu , yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya , sopi dukkho .
Dukkhasambhūtā , bhikkhave , dhammā kuto sukhā bhavissanti !
Evaṃ passaṃ … pe …‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Ekādasamaṃ .
12. Bāhirānattahetusuttaṃ
145.‘‘ Rūpā
T4.165V2.135 , bhikkhave , anattā .Yopi hetu , yopi paccayo rūpānaṃ uppādāya , sopi anattā .
Anattasambhūtā , bhikkhave , rūpā kuto attā bhavissanti !
Saddā … gandhā … rasā … phoṭṭhabbā … dhammā anattā .
Yopi hetu , yopi paccayo dhammānaṃ uppādāya , sopi anattā .
Anattasambhūtā , bhikkhave , dhammā
M2.346 kuto attā bhavissanti !Evaṃ passaṃ
P4.132 , bhikkhave , sutavā ariyasāvako rūpesupi nibbindati , saddesupi … gandhesupi … rasesupi … phoṭṭhabbesupi … dhammesupi nibbindati .Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Dvādasamaṃ .
Devadahavaggo cuddasamo .
Tassuddānaṃ –
Devadaho khaṇo rūpā , dve natumhākameva ca ;
Hetunāpi tayo vuttā , duve ajjhattabāhirāti .