12. Lokakāmaguṇavaggo
1. Paṭhamamārapāsasuttaṃ
114.‘‘ Santi
T4.114 , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .Tañce , bhikkhu , abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato [ vasagato ( sī . aṭṭha . syā . aṭṭha .)], paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena … pe ….
‘‘ Santi
M2.312 , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa
P4.92 mārapāso .Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato .
‘‘ Santi ca kho , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave
V2.99 , bhikkhu nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu nāvāsagato
T4.115 mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato ’’ ti .
Paṭhamaṃ .
2. Dutiyamārapāsasuttaṃ
115.‘‘ Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu baddho cakkhuviññeyyesu rūpesu , āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati
M2.313 abhivadatiV2.100 ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu baddho manoviññeyyesu dhammesu , āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi ca kho , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave
T4.116 , bhikkhu mutto cakkhuviññeyyehi rūpehi , nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce
P4.93 bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu mutto manoviññeyyehi dhammehi , nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato ’’ ti .
Dutiyaṃ .
3. Lokantagamanasuttaṃ
116.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ [ diṭṭheyyaṃ ( syā . kaṃ . ka .)], patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’’ ti .
Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
Atha
M2.314 kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito
V2.101 , sambhāvito caT4.117 viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ
P4.94 etadavocuṃ –‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmīti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti
T4.118 ?Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho , āvuso , āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Vibhajatāyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva , mūlaṃ atikkammeva , khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya ;
evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvā
M2.315 amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [ maññetha ( pī . ka .)].So hāvuso , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃ
V2.102 passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyātha
P4.95 .Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Addhāvuso ānanda , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃ passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāma
T4.119 .Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma .
Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvā ’’ ti .
‘‘ Tenahāvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .
Āyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .
Kena cāvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī ?
Cakkhunā kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Sotena kho , āvuso … ghānena kho , āvuso … jivhāya kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī
M2.316 .Kāyena kho , āvuso … manena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī
T4.120 hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .Yaṃ
P4.96 kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ
V2.103 , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā
T4.121 vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti ?
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho
P4.97 āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Atha kho mayaṃ
M2.317 , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto ’’ ti .
‘‘ Paṇḍito
V2.104 , bhikkhave , ānando ;mahāpañño , bhikkhave , ānando !
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso cevetassa attho , evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Tatiyaṃ .
4. Kāmaguṇasuttaṃ
117.‘‘ Pubbeva me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva
T4.122 sato etadahosi –‘ yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra me cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu ’.
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra me attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo ’.
Tasmātiha , bhikkhave , tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra vo cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu .
Tasmātiha , bhikkhave , tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā
P4.98 atītā niruddhā vipariṇatā , tatra vo attarūpehi appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo .Tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’’ ti .
Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe
T4.123 yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , seM2.318 āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .Ko nu kho imassa bhagavatā
V2.105 saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu
P4.99 .Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati
T4.124 , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti ?
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena
M2.319 uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando
V2.106 tenupasaṅkameyyāma ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Vibhajatāyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa … pe … vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvāti .
‘‘ Tenahāvuso
T4.125 , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti
P4.100 kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .Āyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Saḷāyatananirodhaṃ no etaṃ , āvuso , bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe , yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Ayaṃ kho , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa
T4.126 evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamatha ;
upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti
M2.320 kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavāV2.107 tenupasaṅkamiṃsu ;upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti , tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso
P4.101 , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .‘ Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena
T4.127 uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Atha kho mayaṃ , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi , imehi padehi , imehi byañjanehi attho vibhatto ’’ ti .
‘‘ Paṇḍito , bhikkhave , ānando ;
mahāpañño , bhikkhave , ānando !
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso cevetassa attho .
Evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Catutthaṃ .
5. Sakkapañhasuttaṃ
118. Ekaṃ
M2.321V2.108 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante
T4.128 , hetu , ko paccayo yenaP4.102 midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , devānaminda , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , devānaminda , bhikkhu no parinibbāyati … pe ….
‘‘ Santi kho , devānaminda , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , devānaminda , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , devānaminda , bhikkhu no parinibbāyati .
Ayaṃ kho , devānaminda , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti .
‘‘ Santi ca kho , devānaminda , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , devānaminda , bhikkhu parinibbāyati … pe …
T4.129 .‘‘ Santi kho , devānaminda , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , devānaminda , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato
V2.109 na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti na tadupādānaṃ .Anupādāno , devānaminda , bhikkhu
M2.322 parinibbāyati .Ayaṃ kho , devānaminda , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Pañcamaṃ .
6. Pañcasikhasuttaṃ
119. Ekaṃ
P4.103 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .Atha kho pañcasikho gandhabbadevaputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho pañcasikho gandhabbadevaputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , pañcasikha , cakkhuviññeyyā rūpā … pe … santi kho , pañcasikha , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , pañcasikha
T4.130 , bhikkhu no parinibbāyati .Ayaṃ kho , pañcasikha , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ’’.
‘‘ Santi ca kho , pañcasikha , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā … pe … santi kho , pañcasikha , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati , tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , pañcasikha , bhikkhu parinibbāyati .
Ayaṃ kho , pañcasikha , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .
7. Sāriputtasaddhivihārikasuttaṃ
120. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme
V2.110 .Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ saddhivihāriko
M2.323 , āvuso sāriputta , bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto ’’ ti .‘‘ Evametaṃ , āvuso , hoti indriyesu aguttadvārassa , bhojane amattaññuno , jāgariyaṃ ananuyuttassa .
‘ So vatāvuso , bhikkhu indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃ
P4.104 ananuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī ’ tiT4.131 netaṃ ṭhānaṃ vijjati .‘ So vatāvuso , bhikkhu indriyesu guttadvāro , bhojane mattaññū , jāgariyaṃ anuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī ’ ti ṭhānametaṃ vijjati .
‘‘ Kathañcāvuso , indriyesu guttadvāro hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Evaṃ kho , āvuso , indriyesu guttadvāro hoti .
‘‘ Kathañcāvuso , bhojane mattaññū hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti –
‘ neva davāya , na madāya , na maṇḍanāya , na vibhūsanāya , yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya , vihiṃsūparatiyā , brahmacariyānuggahāya .
Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi , navañca vedanaṃ na uppādessāmi , yātrā ca me bhavissati
T4.132 , anavajjatā ca phāsuvihāro cā ’ ti .Evaṃ kho , āvuso , bhojane mattaññū hoti .
‘‘ Kathañcāvuso , jāgariyaṃ anuyutto hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāya
V2.111 āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti
P4.105 .Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno , uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
Rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .
Evaṃ kho , āvuso , jāgariyaṃ
M2.324 anuyutto hoti .Tasmātihāvuso , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ indriyesu guttadvārā bhavissāma , bhojane mattaññuno , jāgariyaṃ anuyuttā ’ ti .
Evañhi vo , āvuso , sikkhitabban ’’ ti .
Sattamaṃ .
8. Rāhulovādasuttaṃ
121. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācaniyā dhammā ;
yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ gaṇhāhi , rāhula , nisīdanaṃ .
Yena andhavanaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā ’’ ti
T4.133 .‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi .
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṃ anubandhāni honti –
‘‘ ajja bhagavā āyasmantaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vinessatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi .
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ
P4.106 nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ
V2.112 panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.()[( taṃ kiṃ maññasi ) evamitaresupi ( ma . ni .3.416-417)]
‘‘ Rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi
M2.325 , esoT4.134 me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhāviññāṇaṃ
V2.113 niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhāsamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Dhammā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manosamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ
V2.114 manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ
T4.135 mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati , rasesupi nibbindati , jivhāviññāṇepi nibbindati , jivhāsamphassepi nibbindati , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe ….
‘‘ Manasmimpi nibbindati , dhammesupi nibbindati , manoviññāṇepi nibbindati , manosamphassepi nibbindati , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Idamavoca
V2.115 bhagavā .Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci .
Anekānañca
M2.326 devatāsahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .
9. Saṃyojaniyadhammasuttaṃ
122.‘‘ Saṃyojaniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi saṃyojanañca .
Taṃ suṇātha .
Katame
P4.108 ca , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā , katamañca saṃyojanaṃ ?Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā
T4.136 piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .Ime vuccanti , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo , taṃ tattha saṃyojanaṃ … pe … santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo taṃ tattha saṃyojanan ’’ ti .
Navamaṃ .
10. Upādāniyadhammasuttaṃ
123.‘‘ Upādāniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi upādānañca .
Taṃ suṇātha .
Katame ca , bhikkhave , upādāniyā dhammā , katamañca upādānaṃ ?
Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , upādāniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo , taṃ tattha upādānaṃ … pe … santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , upādāniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādānan ’’ ti .
Dasamaṃ .
Lokakāmaguṇavaggo dvādasamo .
Tassuddānaṃ
V2.116 –Mārapāsena dve vuttā , lokakāmaguṇena ca ;
Sakko pañcasikho ceva , sāriputto ca rāhulo ;
Saṃyojanaṃ upādānaṃ , vaggo tena pavuccatīti .