Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

12. Lokakāmaguṇavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

12. Lokakāmaguṇavaggo

1. Paṭhamamārapāsasuttaṃ

114.‘‘ SantiT4.114 , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce , bhikkhu , abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato [ vasagato ( sī . aṭṭha . syā . aṭṭha .)], paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena … pe ….
‘‘ SantiM2.312 , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassaP4.92 mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato .
‘‘ Santi ca kho , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhaveV2.99 , bhikkhu nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu nāvāsagatoT4.115 mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Dutiyamārapāsasuttaṃ

115.‘‘ Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu baddho cakkhuviññeyyesu rūpesu , āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandatiM2.313 abhivadatiV2.100 ajjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu baddho manoviññeyyesu dhammesu , āvāsagato mārassa , mārassa vasaṃ gato , paṭimukkassa mārapāso .
Baddho so mārabandhanena yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi ca kho , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhaveT4.116 , bhikkhu mutto cakkhuviññeyyehi rūpehi , nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato … pe ….
‘‘ Santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
TañceP4.93 bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati – ayaṃ vuccati , bhikkhave , bhikkhu mutto manoviññeyyehi dhammehi , nāvāsagato mārassa , na mārassa vasaṃ gato , ummukkassa mārapāso .
Mutto so mārabandhanena na yathākāmakaraṇīyo pāpimato ’’ ti .
Dutiyaṃ .

3. Lokantagamanasuttaṃ

116.‘‘ Nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ [ diṭṭheyyaṃ ( syā . kaṃ . ka .)], patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’’ ti .
Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
AthaM2.314 kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇitoV2.101 , sambhāvito caT4.117 viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsu .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃP4.94 etadavocuṃ –
‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmīti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ tiT4.118 ?
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho , āvuso , āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Vibhajatāyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa tiṭṭhato sāravato atikkammeva , mūlaṃ atikkammeva , khandhaṃ sākhāpalāse sāraṃ pariyesitabbaṃ maññeyya ;
evaṃ sampadamidaṃ āyasmantānaṃ satthari sammukhībhūte taṃ bhagavantaṃ atisitvāM2.315 amhe etamatthaṃ paṭipucchitabbaṃ maññatha [ maññetha ( pī . ka .)].
So hāvuso , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃV2.102 passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāthaP4.95 .
Yathā vo bhagavā byākareyya tathā vo dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Addhāvuso ānanda , bhagavā jānaṃ jānāti , passaṃ passati – cakkhubhūto , ñāṇabhūto , dhammabhūto , brahmabhūto , vattā , pavattā , atthassa ninnetā , amatassa dātā , dhammassāmī , tathāgato .
So ceva panetassa kālo ahosi yaṃ bhagavantaṃyeva etamatthaṃ paṭipuccheyyāmaT4.119 .
Yathā no bhagavā byākareyya tathā naṃ dhāreyyāma .
Api cāyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvā ’’ ti .
‘‘ Tenahāvuso , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .
Āyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .
Kena cāvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī ?
Cakkhunā kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Sotena kho , āvuso … ghānena kho , āvuso … jivhāya kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānīM2.316 .
Kāyena kho , āvuso … manena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññī hoti lokamānī .
Yena kho , āvuso , lokasmiṃ lokasaññīT4.120 hoti lokamānī – ayaṃ vuccati ariyassa vinaye loko .
YaṃP4.96 kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃV2.103 , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti , imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamitvā etamatthaṃ paṭipuccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanāT4.121 vihāraṃ paviṭṭho – nāhaṃ , bhikkhave , gamanena lokassa antaṃ ñāteyyaṃ , daṭṭheyyaṃ , patteyyanti vadāmi .
Na ca panāhaṃ , bhikkhave , appatvā lokassa antaṃ dukkhassa antakiriyaṃ vadāmī ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti ?
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ khoP4.97 āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Atha kho mayaṃM2.317 , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi imehi padehi imehi byañjanehi attho vibhatto ’’ ti .
‘‘ PaṇḍitoV2.104 , bhikkhave , ānando ;
mahāpañño , bhikkhave , ānando !
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso cevetassa attho , evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Kāmaguṇasuttaṃ

117.‘‘ Pubbeva me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattassevaT4.122 sato etadahosi –
‘ yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra me cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu ’.
Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –
‘ yeme pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra me attarūpena appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo ’.
Tasmātiha , bhikkhave , tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbā atītā niruddhā vipariṇatā , tatra vo cittaṃ bahulaṃ gacchamānaṃ gaccheyya paccuppannesu vā appaṃ vā anāgatesu .
Tasmātiha , bhikkhave , tumhākampi ye te pañca kāmaguṇā cetaso samphuṭṭhapubbāP4.98 atītā niruddhā vipariṇatā , tatra vo attarūpehi appamādo sati cetaso ārakkho karaṇīyo .
Tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’’ ti .
Idaṃ vatvā bhagavā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ pāvisi .
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbeT4.123 yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , seM2.318 āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatāV2.105 saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’’ ti ?
Atha kho tesaṃ bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’’ ti .
Atha kho te bhikkhū yenāyasmā ānando tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodiṃsuP4.99 .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū āyasmantaṃ ānandaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Idaṃ kho no , āvuso ānanda , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhatiT4.124 , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyāti ?
Tesaṃ no , āvuso , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittenaM2.319 uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānandoV2.106 tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Vibhajatāyasmā ānando ’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno mahato rukkhassa … pe … vibhajatāyasmā ānando agaruṃ karitvāti .
‘‘ TenahāvusoT4.125 , suṇātha , sādhukaṃ manasi karotha ;
bhāsissāmī ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ tiP4.100 kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paccassosuṃ .
Āyasmā ānando etadavoca –
‘‘ Yaṃ kho vo , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Saḷāyatananirodhaṃ no etaṃ , āvuso , bhagavatā sandhāya bhāsitaṃ –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe , yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Ayaṃ kho , āvuso , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
Imassa khvāhaṃ , āvuso , bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassaT4.126 evaṃ vitthārena atthaṃ ājānāmi .
Ākaṅkhamānā ca pana tumhe āyasmanto bhagavantaṃyeva upasaṅkamatha ;
upasaṅkamitvā etamatthaṃ puccheyyātha .
Yathā vo bhagavā byākaroti tathā naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ tiM2.320 kho te bhikkhū āyasmato ānandassa paṭissutvā uṭṭhāyāsanā yena bhagavāV2.107 tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ Yaṃ kho no , bhante , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho –
‘ tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha jivhā ca nirujjhati , rasasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti , tesaṃ no , bhante , amhākaṃ acirapakkantassa bhagavato etadahosi –
‘ idaṃ kho no , āvusoP4.101 , bhagavā saṃkhittena uddesaṃ uddisitvā vitthārena atthaṃ avibhajitvā uṭṭhāyāsanā vihāraṃ paviṭṭho – tasmātiha , bhikkhave , se āyatane veditabbe yattha cakkhu ca nirujjhati , rūpasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe … pe … yattha mano ca nirujjhati , dhammasaññā ca nirujjhati , se āyatane veditabbe ’ ti .
‘ Ko nu kho imassa bhagavatā saṃkhittenaT4.127 uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajeyyā ’ ti ?
Tesaṃ no , bhante , amhākaṃ etadahosi –
‘ ayaṃ kho āyasmā ānando satthu ceva saṃvaṇṇito , sambhāvito ca viññūnaṃ sabrahmacārīnaṃ .
Pahoti cāyasmā ānando imassa bhagavatā saṃkhittena uddesassa uddiṭṭhassa vitthārena atthaṃ avibhattassa vitthārena atthaṃ vibhajituṃ .
Yaṃnūna mayaṃ yenāyasmā ānando tenupasaṅkameyyāma ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipuccheyyāmā ’ ti .
Atha kho mayaṃ , bhante , yenāyasmā ānando tenupasaṅkamimha ;
upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etamatthaṃ paṭipucchimha .
Tesaṃ no , bhante , āyasmatā ānandena imehi ākārehi , imehi padehi , imehi byañjanehi attho vibhatto ’’ ti .
‘‘ Paṇḍito , bhikkhave , ānando ;
mahāpañño , bhikkhave , ānando !
Maṃ cepi tumhe , bhikkhave , etamatthaṃ paṭipuccheyyātha , ahampi taṃ evamevaṃ byākareyyaṃ yathā taṃ ānandena byākataṃ .
Eso cevetassa attho .
Evañca naṃ dhāreyyāthā ’’ ti .
Catutthaṃ .

5. Sakkapañhasuttaṃ

118. EkaṃM2.321V2.108 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .
Atha kho sakko devānamindo yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho sakko devānamindo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhanteT4.128 , hetu , ko paccayo yenaP4.102 midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , devānaminda , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , devānaminda , bhikkhu no parinibbāyati … pe ….
‘‘ Santi kho , devānaminda , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , devānaminda , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , devānaminda , bhikkhu no parinibbāyati .
Ayaṃ kho , devānaminda , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti .
‘‘ Santi ca kho , devānaminda , cakkhuviññeyyā rūpā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , devānaminda , bhikkhu parinibbāyati … pe …T4.129 .
‘‘ Santi kho , devānaminda , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi kho , devānaminda , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhatoV2.109 na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti na tadupādānaṃ .
Anupādāno , devānaminda , bhikkhuM2.322 parinibbāyati .
Ayaṃ kho , devānaminda , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Pañcamaṃ .

6. Pañcasikhasuttaṃ

119. EkaṃP4.103 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati gijjhakūṭe pabbate .
Atha kho pañcasikho gandhabbadevaputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhāsi .
Ekamantaṃ ṭhito kho pañcasikho gandhabbadevaputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ko nu kho , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ?
Ko pana , bhante , hetu , ko paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , pañcasikha , cakkhuviññeyyā rūpā … pe … santi kho , pañcasikha , manoviññeyyā dhammā , iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti tadupādānaṃ .
Saupādāno , pañcasikhaT4.130 , bhikkhu no parinibbāyati .
Ayaṃ kho , pañcasikha , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme no parinibbāyanti ’’.
‘‘ Santi ca kho , pañcasikha , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā … pe … santi kho , pañcasikha , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati , tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato na tannissitaṃ viññāṇaṃ hoti , na tadupādānaṃ .
Anupādāno , pañcasikha , bhikkhu parinibbāyati .
Ayaṃ kho , pañcasikha , hetu , ayaṃ paccayo yena midhekacce sattā diṭṭheva dhamme parinibbāyantī ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Sāriputtasaddhivihārikasuttaṃ

120. Ekaṃ samayaṃ āyasmā sāriputto sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāmeV2.110 .
Atha kho aññataro bhikkhu yenāyasmā sāriputto tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā sāriputtena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu āyasmantaṃ sāriputtaṃ etadavoca –
‘‘ saddhivihārikoM2.323 , āvuso sāriputta , bhikkhu sikkhaṃ paccakkhāya hīnāyāvatto ’’ ti .
‘‘ Evametaṃ , āvuso , hoti indriyesu aguttadvārassa , bhojane amattaññuno , jāgariyaṃ ananuyuttassa .
‘ So vatāvuso , bhikkhu indriyesu aguttadvāro bhojane amattaññū jāgariyaṃP4.104 ananuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī ’ tiT4.131 netaṃ ṭhānaṃ vijjati .
‘ So vatāvuso , bhikkhu indriyesu guttadvāro , bhojane mattaññū , jāgariyaṃ anuyutto yāvajīvaṃ paripuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ santānessatī ’ ti ṭhānametaṃ vijjati .
‘‘ Kathañcāvuso , indriyesu guttadvāro hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ cakkhundriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati cakkhundriyaṃ , cakkhundriye saṃvaraṃ āpajjati .
Sotena saddaṃ sutvā … ghānena gandhaṃ ghāyitvā … jivhāya rasaṃ sāyitvā … kāyena phoṭṭhabbaṃ phusitvā … manasā dhammaṃ viññāya na nimittaggāhī hoti nānubyañjanaggāhī .
Yatvādhikaraṇamenaṃ manindriyaṃ asaṃvutaṃ viharantaṃ abhijjhādomanassā pāpakā akusalā dhammā anvāssaveyyuṃ , tassa saṃvarāya paṭipajjati , rakkhati manindriyaṃ , manindriye saṃvaraṃ āpajjati .
Evaṃ kho , āvuso , indriyesu guttadvāro hoti .
‘‘ Kathañcāvuso , bhojane mattaññū hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu paṭisaṅkhā yoniso āhāraṃ āhāreti –
‘ neva davāya , na madāya , na maṇḍanāya , na vibhūsanāya , yāvadeva imassa kāyassa ṭhitiyā yāpanāya , vihiṃsūparatiyā , brahmacariyānuggahāya .
Iti purāṇañca vedanaṃ paṭihaṅkhāmi , navañca vedanaṃ na uppādessāmi , yātrā ca me bhavissatiT4.132 , anavajjatā ca phāsuvihāro cā ’ ti .
Evaṃ kho , āvuso , bhojane mattaññū hoti .
‘‘ Kathañcāvuso , jāgariyaṃ anuyutto hoti ?
Idhāvuso , bhikkhu divasaṃ caṅkamena nisajjāyaV2.111 āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .
Rattiyā paṭhamaṃ yāmaṃ caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodhetiP4.105 .
Rattiyā majjhimaṃ yāmaṃ dakkhiṇena passena sīhaseyyaṃ kappeti pāde pādaṃ accādhāya sato sampajāno , uṭṭhānasaññaṃ manasi karitvā .
Rattiyā pacchimaṃ yāmaṃ paccuṭṭhāya caṅkamena nisajjāya āvaraṇīyehi dhammehi cittaṃ parisodheti .
Evaṃ kho , āvuso , jāgariyaṃM2.324 anuyutto hoti .
Tasmātihāvuso , evaṃ sikkhitabbaṃ –
‘ indriyesu guttadvārā bhavissāma , bhojane mattaññuno , jāgariyaṃ anuyuttā ’ ti .
Evañhi vo , āvuso , sikkhitabban ’’ ti .
Sattamaṃ .

8. Rāhulovādasuttaṃ

121. Ekaṃ samayaṃ bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ paripakkā kho rāhulassa vimuttiparipācaniyā dhammā ;
yaṃnūnāhaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vineyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya sāvatthiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto āyasmantaṃ rāhulaṃ āmantesi –
‘‘ gaṇhāhi , rāhula , nisīdanaṃ .
Yena andhavanaṃ tenupasaṅkamissāma divāvihārāyā ’’ tiT4.133 .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā rāhulo bhagavato paṭissutvā nisīdanaṃ ādāya bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhi .
Tena kho pana samayena anekāni devatāsahassāni bhagavantaṃ anubandhāni honti –
‘‘ ajja bhagavā āyasmantaṃ rāhulaṃ uttariṃ āsavānaṃ khaye vinessatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā andhavanaṃ ajjhogāhetvā aññatarasmiṃ rukkhamūle paññatte āsane nisīdi .
Āyasmāpi kho rāhulo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
EkamantaṃP4.106 nisinnaṃ kho āyasmantaṃ rāhulaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , rāhula , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ YaṃV2.112 panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.()[( taṃ kiṃ maññasi ) evamitaresupi ( ma . ni .3.416-417)]
‘‘ Rūpā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhuviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Cakkhusamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmiM2.325 , esoT4.134 me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ JivhāviññāṇaṃV2.113 niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Jivhāsamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ Yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Dhammā niccā vā aniccā vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccā , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manoviññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’… pe ….
‘‘ Manosamphasso nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’… pe ….
‘‘ YampidaṃV2.114 manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ , saññāgataṃ , saṅkhāragataṃ , viññāṇagataṃ , tampi niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃT4.135 mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ passaṃ , rāhula , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , rūpesupi nibbindati , cakkhuviññāṇepi nibbindati , cakkhusamphassepi nibbindati , yampidaṃ cakkhusamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe … jivhāyapi nibbindati , rasesupi nibbindati , jivhāviññāṇepi nibbindati , jivhāsamphassepi nibbindati , yampidaṃ jivhāsamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati … pe ….
‘‘ Manasmimpi nibbindati , dhammesupi nibbindati , manoviññāṇepi nibbindati , manosamphassepi nibbindati , yampidaṃ manosamphassapaccayā uppajjati vedanāgataṃ saññāgataṃ saṅkhāragataṃ viññāṇagataṃ tasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
IdamavocaV2.115 bhagavā .
Attamano āyasmā rāhulo bhagavato bhāsitaṃ abhinandi .
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato rāhulassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci .
AnekānañcaM2.326 devatāsahassānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –
‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Saṃyojaniyadhammasuttaṃ

122.‘‘ Saṃyojaniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi saṃyojanañca .
Taṃ suṇātha .
KatameP4.108 ca , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā , katamañca saṃyojanaṃ ?
Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpāT4.136 piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo , taṃ tattha saṃyojanaṃ … pe … santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , saṃyojaniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo taṃ tattha saṃyojanan ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Upādāniyadhammasuttaṃ

123.‘‘ Upādāniye ca , bhikkhave , dhamme desessāmi upādānañca .
Taṃ suṇātha .
Katame ca , bhikkhave , upādāniyā dhammā , katamañca upādānaṃ ?
Santi , bhikkhave , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , upādāniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo , taṃ tattha upādānaṃ … pe … santi , bhikkhave , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi , bhikkhave , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Ime vuccanti , bhikkhave , upādāniyā dhammā .
Yo tattha chandarāgo taṃ tattha upādānan ’’ ti .
Dasamaṃ .
Lokakāmaguṇavaggo dvādasamo .
TassuddānaṃV2.116 –
Mārapāsena dve vuttā , lokakāmaguṇena ca ;
Sakko pañcasikho ceva , sāriputto ca rāhulo ;
Saṃyojanaṃ upādānaṃ , vaggo tena pavuccatīti .