Issues
Select Version
Saḷāyatanavaggo
Saḷāyatanavaggo

7. Migajālavaggo

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

7. Migajālavaggo

1. Paṭhamamigajālasuttaṃ

63. SāvatthinidānaṃT4.43 .
Atha kho āyasmā migajālo yena bhagavā … pe … ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ ekavihārī , ekavihārī ’ ti , bhante , vuccati .
KittāvatāP4.36 nu kho , bhante , ekavihārī hoti , kittāvatā ca pana sadutiyavihārī hotī ’’ ti ?
‘‘ Santi kho , migajāla , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāyaM2.264 tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī [ nandi ( sī . syā . kaṃ . pī .)].
Nandiyā sati sārāgo hoti ;
sārāge sati saṃyogo hoti .
Nandisaṃyojanasaṃyutto kho , migajāla , bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati .
Santi … pe … santi kho , migajāla , jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjatiV2.40 nandī .
Nandiyā sati sārāgo hoti ;
sārāge sati saṃyogo hoti .
Nandisaṃyojanasaṃyutto kho , migajāla , bhikkhu sadutiyavihārīti vuccati .
Evaṃvihārī ca , migajāla , bhikkhu kiñcāpi araññavanapatthāni pantāni senāsanāni paṭisevatiT4.44 appasaddāni appanigghosāni vijanavātāni manussarāhasseyyakāni [ manussarāhaseyyakāni ( sī . syā . kaṃ . pī .)] paṭisallānasāruppāni ;
atha kho sadutiyavihārīti vuccati .
Taṃ kissa hetu ?
Taṇhā hissa dutiyā , sāssa appahīnā .
Tasmā sadutiyavihārī ’’ ti vuccati .
‘‘ Santi ca kho , migajāla , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati .
Nandiyā asati sārāgo na hoti ;
sārāge asati saṃyogoP4.37 na hoti .
Nandisaṃyojanavisaṃyutto kho , migajāla , bhikkhu ekavihārīti vuccati … pe … santi ca kho , migajāla , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi ca kho , migajāla , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati .
Nandiyā asati sārāgo na hoti ;
sārāge asati saṃyogo na hoti .
Nandisaṃyojanavippayutto kho , migajāla , bhikkhu ekavihārīti vuccati .
Evaṃvihārī ca , migajāla , bhikkhu kiñcāpi gāmante viharati ākiṇṇo bhikkhūhi bhikkhunīhi upāsakehi upāsikāhi rājūhi rājamahāmattehi titthiyehi titthiyasāvakehiT4.45 .
Atha kho ekavihārīti vuccati .
Taṃ kissa hetu ?
Taṇhā hissa dutiyā , sāssa pahīnā .
Tasmā ekavihārīti vuccatī ’’ ti .
Paṭhamaṃ .

2. Dutiyamigajālasuttaṃ

64. AthaM2.265 kho āyasmā migajālo yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho āyasmā migajālo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ sādhu me , bhante , bhagavā saṃkhittena dhammaṃ desetu , yamahaṃ bhagavato dhammaṃ sutvā eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto vihareyyan ’’ ti .
‘‘ SantiV2.41 kho , migajāla , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandī .
Nandisamudayā dukkhasamudayo , migajālāti vadāmi … pe … santi ca kho , migajāla , jivhāviññeyyā rasā … pe … santi ca kho , migajāla , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu abhinandati abhivadati ajjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ abhinandato abhivadato ajjhosāya tiṭṭhato uppajjati nandīP4.38 .
Nandisamudayā dukkhasamudayo , migajālāti vadāmi .
‘‘ Santi ca kho , migajāla , cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāyaT4.46 tiṭṭhato nandī nirujjhati .
Nandinirodhā dukkhanirodho , migajālāti vadāmi … pe … santi ca kho , migajāla , jivhāviññeyyā rasā iṭṭhā kantā … pe … santi ca kho , migajāla , manoviññeyyā dhammā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .
Tañce bhikkhu nābhinandati nābhivadati nājjhosāya tiṭṭhati .
Tassa taṃ anabhinandato anabhivadato anajjhosāya tiṭṭhato nandī nirujjhati .
Nandinirodhā dukkhanirodho , migajālāti vadāmī ’’ ti .
Atha kho āyasmā migajālo bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho āyasmā migajālo eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharato nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭhevaM2.266 dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti abbhaññāsi .
Aññataro ca panāyasmā migajālo arahataṃ ahosīti .
Dutiyaṃ .

3. Paṭhamasamiddhimārapañhāsuttaṃ

65. EkaṃV2.42 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Atha kho āyasmā samiddhi yena bhagavā … pe … bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ māro , māro ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , māro vā assa mārapaññatti vā ’’ ti ?
‘‘ Yattha kho , samiddhi , atthiT4.47 cakkhu , atthi rūpā , atthi cakkhuviññāṇaṃP4.39 , atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Atthi sotaṃ , atthi saddā , atthi sotaviññāṇaṃ , atthi sotaviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Atthi ghānaṃ , atthi gandhā , atthi ghānaviññāṇaṃ , atthi ghānaviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Atthi jivhā , atthi rasā , atthi jivhāviññāṇaṃ , atthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Atthi kāyo , atthi phoṭṭhabbā , atthi kāyaviññāṇaṃ , atthi kāyaviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Atthi mano , atthi dhammā , atthi manoviññāṇaṃ , atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
‘‘ Yattha ca kho , samiddhi , natthi cakkhu , natthi rūpā , natthi cakkhuviññāṇaṃ , natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā , natthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Natthi sotaṃ … pe … natthi ghānaṃ … pe … natthi jivhā , natthi rasā , natthi jivhāviññāṇaṃ , natthi jivhāviññāṇaviññātabbā dhammā , natthi tattha māro vā mārapaññatti vā .
Natthi kāyo … pe ….
Natthi mano , natthi dhammā , natthi manoviññāṇaṃ , natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā , natthi tattha māro vā mārapaññatti vā ’’ ti .
Tatiyaṃ .

4. Samiddhisattapañhāsuttaṃ

66.‘‘‘ SattoT4.48 , satto ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , satto vā assa sattapaññatti vā ’’ ti … pe ….
Catutthaṃ .

5. Samiddhidukkhapañhāsuttaṃ

67.‘‘‘ DukkhaṃM2.267V2.43 , dukkhan ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , dukkhaṃ vā assa dukkhapaññatti vā ’’ ti … pe ….
Pañcamaṃ .

6. Samiddhilokapañhāsuttaṃ

68.‘‘‘ Loko , loko ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , loko vā assa lokapaññatti vā ’’ ti ?
Yattha kho , samiddhi , atthi cakkhu , atthi rūpā , atthi cakkhuviññāṇaṃ , atthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha loko vā lokapaññatti vāti … pe … atthi jivhā … pe … atthiP4.40 mano , atthi dhammā , atthi manoviññāṇaṃ , atthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā , atthi tattha loko vā lokapaññatti vā .
‘‘ Yattha ca kho , samiddhi , natthi cakkhu , natthi rūpā , natthi cakkhuviññāṇaṃ , natthi cakkhuviññāṇaviññātabbā dhammā , natthi tattha loko vā lokapaññatti vā … pe … natthi jivhā … pe … natthi mano , natthi dhammā , natthi manoviññāṇaṃ , natthi manoviññāṇaviññātabbā dhammā , natthi tattha loko vā lokapaññatti vā ’’ ti .
Chaṭṭhaṃ .

7. Upasenaāsīvisasuttaṃ

69. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca sāriputto āyasmā ca upaseno rājagahe viharanti sītavane sappasoṇḍikapabbhāre .
Tena kho pana samayena āyasmato upasenassa kāye āsīviso patitoT4.49 hoti .
Atha kho āyasmā upaseno bhikkhū āmantesi –
‘‘ etha me , āvuso , imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha .
Purāyaṃ kāyo idheva vikirati ;
seyyathāpi bhusamuṭṭhī ’’ ti .
EvaṃV2.44 vutte , āyasmā sāriputto āyasmantaṃ upasenaṃ etadavoca –
‘‘ na kho pana mayaṃ passāma āyasmato upasenassa kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmaṃ .
Atha ca panāyasmā upaseno evamāha –
‘ etha me , āvuso , imaṃ kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīharatha .
Purāyaṃ kāyo idheva vikirati ;
seyyathāpi bhusamuṭṭhī ’’’ ti .
‘‘ Yassa nūna , āvuso sāriputta , evamassa –
‘ ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā … pe … ahaṃ jivhāti vā mamaM2.268 jivhāti vā … ahaṃ manoti vā mama manoti vā ’.
Tassa , āvuso sāriputta , siyā kāyassa vā aññathattaṃ indriyānaṃ vā vipariṇāmo .
Mayhañca kho , āvuso sāriputta , na evaṃ hotiP4.41 –
‘ ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā … pe … ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā … pe … ahaṃ manoti vā mama manoti vā ’.
Tassa mayhañca kho , āvuso sāriputta , kiṃ kāyassa vā aññathattaṃ bhavissati , indriyānaṃ vā vipariṇāmo ’’ ti !
‘‘ Tathā hi panāyasmato upasenassa dīgharattaṃ ahaṅkāramamaṅkāramānānusayo susamūhato .
Tasmā āyasmato upasenassa na evaṃ hoti –
‘ ahaṃ cakkhūti vā mama cakkhūti vā … pe … ahaṃ jivhāti vā mama jivhāti vā … pe … ahaṃ manoti vā mama manoti vā ’’’ ti .
AthaT4.50 kho te bhikkhū āyasmato upasenassa kāyaṃ mañcakaṃ āropetvā bahiddhā nīhariṃsu .
Atha kho āyasmato upasenassa kāyo tattheva vikiri ;
seyyathāpi bhusamuṭṭhīti .
Sattamaṃ .

8. Upavāṇasandiṭṭhikasuttaṃ

70. Atha kho āyasmā upavāṇo yena bhagavā tenupasaṅkami … pe … ekamantaṃ nisinno kho āyasmā upavāṇo bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘‘ sandiṭṭhiko dhammo , sandiṭṭhiko dhammo ’ ti , bhante , vuccati .
Kittāvatā nu kho , bhante , sandiṭṭhiko dhammo hoti , akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti ?
‘‘ Idha pana , upavāṇa , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedī ca .
Santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo ’ ti pajānāti .
Yaṃ taṃ , upavāṇa , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti rūparāgappaṭisaṃvedīV2.45 ca .
Santañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo ’ ti pajānāti .
Evampi kho , upavāṇa , sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti … pe ….
‘‘ PunaP4.42 caparaṃ , upavāṇa , bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedī ca .
Santañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo ’ ti pajānāti .
Yaṃ taṃ , upavāṇa , bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedī ca hoti rasarāgappaṭisaṃvedīT4.51 ca .
Santañca ajjhattaṃ rasesuM2.269 rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo ’ ti pajānāti .
Evampi kho , upavāṇa , sandiṭṭhiko dhammo hoti akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti … pe ….
‘‘ Puna caparaṃ , upavāṇa , bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca .
Santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo ’ ti pajānāti .
Yaṃ taṃ , upavāṇa , bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedī ca hoti dhammarāgappaṭisaṃvedī ca .
Santañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘ atthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo ’ ti pajānāti .
Evampi kho , upavāṇa , sandiṭṭhiko dhammo hoti … pe … paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti … pe ….
‘‘ Idha pana , upavāṇa , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedī ca hoti , no ca rūparāgappaṭisaṃvedī .
Asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘ natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo ’ ti pajānāti .
Yaṃ taṃ , upavāṇa , bhikkhu cakkhunā rūpaṃ disvā rūpappaṭisaṃvedīhi kho hoti , no ca rūparāgappaṭisaṃvedī .
Asantañca ajjhattaṃ rūpesu rāgaṃ ‘ natthi me ajjhattaṃ rūpesu rāgo ’ ti pajānāti .
Evampi kho , upavāṇa , sandiṭṭhiko dhammo hoti , akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti … pe ….
‘‘ PunaT4.52 caparaṃ , upavāṇa , bhikkhu jivhāya rasaṃ sāyitvā rasappaṭisaṃvedīhi kho hoti , no ca rasarāgappaṭisaṃvedī .
Asantañca ajjhattaṃ rasesu rāgaṃ ‘ natthi me ajjhattaṃ rasesu rāgo ’ ti pajānāti … pe ….
‘‘ PunaV2.46P4.43 caparaṃ , upavāṇa , bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti , no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī .
Asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘ natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo ’ ti pajānāti .
Yaṃ taṃ , upavāṇa , bhikkhu manasā dhammaṃ viññāya dhammappaṭisaṃvedīhi kho hoti , no ca dhammarāgappaṭisaṃvedī .
Asantañca ajjhattaṃ dhammesu rāgaṃ ‘ natthi me ajjhattaṃ dhammesu rāgo ’ ti pajānāti .
Evampi kho , upavāṇa , sandiṭṭhiko dhammo hoti , akāliko ehipassiko opaneyyiko paccattaṃ veditabbo viññūhī ’’ ti .
Aṭṭhamaṃ .

9. Paṭhamachaphassāyatanasuttaṃ

71.‘‘ Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
AvusitaṃM2.270 tena brahmacariyaṃ , ārakā so imasmā dhammavinayā ’’ ti .
Evaṃ vutte , aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ etthāhaṃ , bhante , anassasaṃ [ anassasiṃ ( sī .), anassāsaṃ ( syā . kaṃ .), anassāsiṃ ( pī .)].
Ahañhi , bhante , channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , bhikkhu , cakkhuṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmiT4.53 , eso me attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sādhu , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , cakkhu ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Esevanto dukkhassa … pe … jivhaṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sādhu , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , jivhā ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Esevanto dukkhassa … pe … manaṃ ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sādhu , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , mano ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ tiV2.47 evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Esevanto dukkhassā ’’ ti .
Navamaṃ .

10. Dutiyachaphassāyatanasuttaṃ

72.‘‘ YoP4.44 hi koci , bhikkhave , bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
Avusitaṃ tena brahmacariyaṃ , ārakā so imasmā dhammavinayā ’’ ti .
Evaṃ vutte , aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ etthāhaṃ , bhante , anassasaṃ panassasaṃ .
Ahañhi , bhante , channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , bhikkhu , cakkhuṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmiT4.54 , na meso attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sādhu , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , cakkhu ‘ netaṃ mama , nesohamasmi na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Evaṃ te etaṃ paṭhamaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissatiM2.271 āyatiṃ apunabbhavāya … pe ….
‘‘ Jivhaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ SādhuV2.48 , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , jivhā ‘ netaṃ mama , nesohamasmi na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Evaṃ te etaṃ catutthaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāya … pe ….
‘‘ Manaṃ ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sādhu , bhikkhu , ettha ca te , bhikkhu , mano ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya sudiṭṭhaṃ bhavissati .
Evaṃ te etaṃ chaṭṭhaṃ phassāyatanaṃ pahīnaṃ bhavissati āyatiṃ apunabbhavāyā ’’ ti .
Dasamaṃ .

11. Tatiyachaphassāyatanasuttaṃ

73.‘‘ Yo hi koci , bhikkhave , bhikkhu channaṃ phassāyatanānaṃP4.45 samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāti .
Avusitaṃ tena brahmacariyaṃ , ārakā so imasmā dhammavinayā ’’ ti .
Evaṃ vutte , aññataro bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ etthāhaṃ , bhante , anassasaṃ panassasaṃ .
Ahañhi , bhante , channaṃ phassāyatanānaṃ samudayañcaT4.55 atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānāmī ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , bhikkhu , cakkhu niccaṃ vā aniccaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Aniccaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ YaṃV2.49 panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Sotaṃ … ghānaṃ … jivhā … kāyo … mano nicco vā anicco vā ’’ ti ?
‘‘ Anicco , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vā ’’ ti ?
‘‘ Dukkhaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ –
‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Evaṃ passaṃ , bhikkhu , sutavā ariyasāvako cakkhusmimpi nibbindati , sotasmimpi nibbindati , ghānasmimpi nibbindati , jivhāyapi nibbindati , kāyasmimpi nibbindati , manasmimpi nibbindati .
Nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Ekādasamaṃ .
Migajālavaggo sattamo .
Tassuddānaṃ –
MigajālenaM2.272 dve vuttā , cattāro ca samiddhinā ;
Upaseno upavāṇo , chaphassāyatanikā tayoti .