4. Channasuttaṃ
87. Ekaṃ samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmā ca channo gijjhakūṭe pabbate viharanti .
Tena kho pana samayena yena āyasmā channo ābādhiko hoti dukkhito bāḷhagilāno
T4.70 .Atha kho āyasmā sāriputto sāyanhasamayaṃ paṭisallānā
P4.56 vuṭṭhito yenāyasmā mahācundo tenupasaṅkami ;upasaṅkamitvā āyasmantaṃ mahācundaṃ etadavoca –
‘‘ āyāmāvuso cunda , yenāyasmā channo tenupasaṅkamissāma gilānapucchakā ’’ ti .
‘‘ Evamāvuso ’’ ti kho āyasmā mahācundo āyasmato sāriputtassa paccassosi .
Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo yenāyasmā channo tenupasaṅkamiṃsu ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdiṃsu .
Nisajja kho āyasmā sāriputto āyasmantaṃ channaṃ etadavoca –
‘‘ kacci te , āvuso channa , khamanīyaṃ , kacci yāpanīyaṃ , kacci dukkhā vedanā paṭikkamanti no abhikkamanti , paṭikkamosānaṃ paññāyati no abhikkamo ’’ ti ?
‘‘ Na
V2.63 me , āvuso sāriputta , khamanīyaṃ na yāpanīyaṃ , bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti , abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo .Seyyathāpi , āvuso , balavā puriso tiṇhena sikharena [ khaggena ( ka .)] muddhani [ muddhānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] abhimattheyya [ abhimantheyya ( sī .)];
evameva kho , āvuso , adhimattā vātā muddhani [ muddhānaṃ ( sī . syā . kaṃ . pī .)] ūhananti [ upahananti ( sī . syā . kaṃ . pī . ka .), uhananti ( ka .)].
Na me , āvuso , khamanīyaṃ , na yāpanīyaṃ … pe … no paṭikkamo .
Seyyathāpi
M2.282 , āvuso , balavā puriso daḷhena varattakkhaṇḍena sīse sīsaveṭhaṃ dadeyya ;evameva kho , āvuso , adhimattā sīse sīsavedanā .
Na me , āvuso , khamanīyaṃ
T4.71 , na yāpanīyaṃ … pe … no paṭikkamo .Seyyathāpi , āvuso , dakkho goghātako vā goghātakantevāsī vā tiṇhena govikantanena kucchiṃ parikanteyya ;
evameva kho adhimattā vātā kucchiṃ parikantanti .
Na me , āvuso , khamanīyaṃ , na yāpanīyaṃ … pe … no paṭikkamo .
Seyyathāpi , āvuso , dve balavanto purisā dubbalataraṃ purisaṃ nānābāhāsu gahetvā aṅgārakāsuyā santāpeyyuṃ
P4.57 samparitāpeyyuṃ ;evameva kho , āvuso , adhimatto kāyasmiṃ ḍāho .
Na me , āvuso , khamanīyaṃ , na yāpanīyaṃ , bāḷhā me dukkhā vedanā abhikkamanti no paṭikkamanti , abhikkamosānaṃ paññāyati no paṭikkamo .
Satthaṃ , āvuso sāriputta , āharissāmi , nāvakaṅkhāmi [ nāpi kaṅkhāmi ( ka .)] jīvitan ’’ ti .
‘‘ Mā āyasmā channo satthaṃ āharesi .
Yāpetāyasmā channo , yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāma .
Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhojanāni , ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhojanāni pariyesissāmi .
Sace āyasmato channassa natthi sappāyāni bhesajjāni , ahaṃ āyasmato channassa sappāyāni bhesajjāni pariyesissāmi .
Sace āyasmato channassa natthi patirūpā upaṭṭhākā , ahaṃ āyasmantaṃ channaṃ upaṭṭhahissāmi .
Mā āyasmā channo satthaṃ āharesi .
Yāpetāyasmā channo , yāpentaṃ mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ icchāmā ’’ ti .
‘‘ Na me , āvuso sāriputta , natthi sappāyāni bhojanāni ;
atthi me sappāyāni
T4.72 bhojanāni .Napi me natthi sappāyāni bhesajjāni ;
atthi me sappāyāni bhesajjāni .
Napi me natthi patirūpā upaṭṭhākā ;
atthi me patirūpā upaṭṭhākā .
Api ca me , āvuso , satthā pariciṇṇo dīgharattaṃ manāpeneva , no amanāpena .
Etañhi , āvuso , sāvakassa patirūpaṃ yaṃ satthāraṃ
V2.64 paricareyya manāpeneva , no amanāpena .‘ Anupavajjaṃ [ taṃ anupavajjaṃ ( bahūsu )] channo bhikkhu satthaṃ āharissatī ’ ti – evametaṃ , āvuso sāriputta , dhārehī ’’ ti .
‘‘ Puccheyyāma
M2.283 mayaṃ āyasmantaṃ channaṃ kañcideva [ kiñcideva ( syā . kaṃ . pī . ka .)] desaṃ , sace āyasmā channo okāsaṃ karoti pañhassa veyyākaraṇāyā ’’ ti .‘‘ Pucchāvuso
P4.58 sāriputta , sutvā vedissāmā ’’ ti .‘‘ Cakkhuṃ , āvuso channa , cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassasi … pe … jivhaṃ , āvuso channa , jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassasi … pe … manaṃ , āvuso channa , manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ etaṃ mama , esohamasmi , eso me attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ Cakkhuṃ , āvuso sāriputta , cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassāmi … pe … jivhaṃ , āvuso sāriputta , jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ
T4.73 mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassāmi … pe … manaṃ , āvuso sāriputta , manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassāmī ’’ ti .‘‘ Cakkhusmiṃ , āvuso channa , cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassasi … jivhāya , āvuso channa , jivhāviññāṇe jivhāviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya jivhaṃ jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassasi … manasmiṃ , āvuso channa , manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu kiṃ disvā kiṃ abhiññāya manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassasī ’’ ti ?
‘‘ Cakkhusmiṃ
V2.65 , āvuso sāriputta , cakkhuviññāṇe cakkhuviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya cakkhuṃ cakkhuviññāṇaṃ cakkhuviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ tiM2.284 samanupassāmi … pe … jivhāya , āvuso sāriputta , jivhāviññāṇe jivhāviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya jivhaṃ jivhāviññāṇaṃ jivhāviññāṇaviññātabbeP4.59 dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ tiT4.74 samanupassāmi … pe … manasmiṃ , āvuso sāriputta , manoviññāṇe manoviññāṇaviññātabbesu dhammesu nirodhaṃ disvā nirodhaṃ abhiññāya manaṃ manoviññāṇaṃ manoviññāṇaviññātabbe dhamme ‘ netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attā ’ ti samanupassāmī ’’ ti .Evaṃ vutte , āyasmā mahācundo āyasmantaṃ channaṃ etadavoca –
‘‘ tasmātiha , āvuso channa , idampi tassa bhagavato sāsanaṃ niccakappaṃ sādhukaṃ manasi kātabbaṃ –
‘ nissitassa calitaṃ , anissitassa calitaṃ natthi .
Calite asati passaddhi hoti .
Passaddhiyā sati nati na hoti .
Natiyā asati āgatigati na hoti .
Āgatigatiyā asati cutūpapāto na hoti .
Cutūpapāte asati nevidha na huraṃ na ubhayamantarena .
Esevanto dukkhassā ’’’ ti .
Atha kho āyasmā ca sāriputto āyasmā ca mahācundo āyasmantaṃ channaṃ iminā ovādena ovaditvā uṭṭhāyāsanā pakkamiṃsu .
Atha kho āyasmā channo acirapakkantesu tesu āyasmantesu satthaṃ āharesi .
Atha kho āyasmā sāriputto yena bhagavā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā sāriputto bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ āyasmatā , bhante , channena satthaṃ āharitaṃ .
Tassa kā gati ko abhisamparāyo ’’ ti ?
‘‘ Nanu te , sāriputta , channena bhikkhunā sammukhāyeva anupavajjatā byākatā ’’ ti
T4.75 ?‘‘ Atthi , bhante , pubbavijjanaṃ [ pubbaviciraṃ ( sī .), pubbavijjhanaṃ ( pī .), pubbajiraṃ ( ma . ni .3.394] nāma vajjigāmo . Tatthāyasmato channassa mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulānī ’’ ti .‘‘ Honti hete , sāriputta , channassa bhikkhuno mittakulāni suhajjakulāni upavajjakulāni . Na kho panāhaṃ , sāriputta
P4.60 , ettāvatā saupavajjoti vadāmi . Yo kho , sāriputta , tañca kāyaṃ nikkhipati , aññañca kāyaṃV2.66 upādiyati , tamahaṃ saupavajjoti vadāmi . Taṃ channassa bhikkhuno natthi .‘ Anupavajjaṃ channena bhikkhunā satthaṃ āharitan ’ ti – evametaṃ , sāriputta , dhārehī ’’ ti . Catutthaṃ .