3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

3. Aṭṭhasatapariyāyavaggo

1. Sīvakasuttaṃ

269. EkaṃT4.285P4.230 samayaṃ bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .

Atha kho moḷiyasīvako paribbājako yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavatā saddhiṃ sammodi .

Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ santi , bho gotama , eke samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –

‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū ’ ti .

Idha [ idha pana ( syā . kaṃ . pī . ka .)] bhavaṃ gotamo kimāhā ’’ ti ?

‘‘ PittasamuṭṭhānānipiV2.225 kho , sīvaka , idhekaccāni vedayitāni uppajjanti .

Sāmampi kho etaṃ , sīvaka , veditabbaṃ [ evaṃ veditabbaṃ ( syā . kaṃ . ka .)] yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti ;

lokassapi kho etaṃ , sīvaka , saccasammataṃ yathā pittasamuṭṭhānānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti .

Tatra , sīvaka , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –

‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū ’ ti .

Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti , yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti .

Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmi .

‘‘ Semhasamuṭṭhānānipi kho , sīvaka … pe … vātasamuṭṭhānānipi kho , sīvaka … pe …T4.286 sannipātikānipi kho , sīvaka … pe … utupariṇāmajānipi kho , sīvaka … pe … visamaparihārajānipi kho , sīvaka … pe … opakkamikānipi kho , sīvaka … pe … kammavipākajānipiP4.231 kho , sīvaka , idhekaccāni vedayitāni uppajjanti .

Sāmampi kho etaṃ , sīvaka , veditabbaṃ .

Yathā kammavipākajānipi idhekaccāniM2.429 vedayitāni uppajjanti ;

lokassapi kho etaṃ , sīvaka , saccasammataṃ .

Yathā kammavipākajānipi idhekaccāni vedayitāni uppajjanti ;

tatra , sīvaka , ye te samaṇabrāhmaṇā evaṃvādino evaṃdiṭṭhino –

‘ yaṃ kiñcāyaṃ purisapuggalo paṭisaṃvedeti sukhaṃ vā dukkhaṃ vā adukkhamasukhaṃ vā sabbaṃ taṃ pubbekatahetū ’ ti .

Yañca sāmaṃ ñātaṃ tañca atidhāvanti yañca loke saccasammataṃ tañca atidhāvanti .

Tasmā tesaṃ samaṇabrāhmaṇānaṃ micchāti vadāmīti .

Evaṃ vutte , moḷiyasīvako paribbājako bhagavantaṃ etadavoca –

‘ abhikkantaṃ , bho gotama , abhikkantaṃ , bho gotama … pe … upāsakaṃ maṃ bhavaṃ gotamo dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’’ ti .

‘‘ Pittaṃ semhañca vāto ca , sannipātā utūni ca ;

Visamaṃ opakkamikaṃ , kammavipākena aṭṭhamī ’’ ti .

paṭhamaṃ ;

2. Aṭṭhasatasuttaṃ

270.‘‘ Aṭṭhasatapariyāyaṃ vo , bhikkhave , dhammapariyāyaṃ desessāmi .

Taṃ suṇātha .

KatamoV2.226 ca , bhikkhave , aṭṭhasatapariyāyo , dhammapariyāyo ?

Dvepi mayā , bhikkhave , vedanā vuttā pariyāyena ;

tissopi mayā vedanā vuttā pariyāyena ;

pañcapi mayā vedanā vuttā pariyāyena ;

chapiT4.287 mayā vedanā vuttā pariyāyena ;

aṭṭhārasāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena ;

chattiṃsāpi mayā vedanā vuttā pariyāyena ;

aṭṭhasatampi mayā vedanā vuttā pariyāyena .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , dve vedanā ?

Kāyikā ca cetasikā ca – imā vuccanti , bhikkhave , dve vedanā .

KatamāP4.232 ca , bhikkhave , tisso vedanā ?

Sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā – imā vuccanti , bhikkhave , tisso vedanā .

Katamā ca , bhikkhave , pañca vedanā ?

Sukhindriyaṃ , dukkhindriyaṃ , somanassindriyaṃ , domanassindriyaṃ , upekkhindriyaṃ – imā vuccanti , bhikkhave , pañca vedanā .

Katamā ca , bhikkhave , cha vedanā ?

Cakkhusamphassajā vedanā … pe … manosamphassajā vedanā – imā vuccanti , bhikkhave , cha vedanā .

Katamā ca , bhikkhave , aṭṭhārasa vedanā ?

Cha somanassūpavicārā , cha domanassūpavicārā , cha upekkhūpavicārā – imā vuccanti , bhikkhave , aṭṭhārasa vedanā .

Katamā ca , bhikkhave , chattiṃsa vedanā ?

Cha gehasitāni [ gehassitāni ( aṭṭha .)] somanassāni , cha nekkhammasitāni [ nekkhammassitāni ( aṭṭha .)] somanassāni , cha gehasitāni domanassāni , cha nekkhammasitāniM2.430 domanassāni , cha gehasitā upekkhāT4.288 , cha nekkhammasitā upekkhā – imā vuccanti , bhikkhave , chattiṃsa vedanā .

Katamañca , bhikkhave , aṭṭhasataṃ vedanā ?

Atītā chattiṃsa vedanā , anāgatā chattiṃsa vedanā , paccuppannā chattiṃsa vedanā – imā vuccanti , bhikkhave , aṭṭhasataṃ vedanā .

Ayaṃ , bhikkhave , aṭṭhasatapariyāyo dhammapariyāyo ’’ ti .

Dutiyaṃ .

3. Aññatarabhikkhusuttaṃ

271. Atha kho aññataro bhikkhu yena bhagavā tenupasaṅkami ;

upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .

Ekamantaṃ nisinno kho so bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ katamā nu kho , bhante , vedanā , katamo vedanāsamudayo , katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā ?

Katamo vedanānirodho , katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā ?

Ko vedanāya assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’’ ti ?

‘‘ TissoP4.233 imā , bhikkhu , vedanā – sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

Imā vuccanti , bhikkhu , vedanā .

Phassasamudayā vedanāsamudayo .

Taṇhā vedanāsamudayagāminīV2.227 paṭipadā .

Phassanirodhā vedanānirodho .

Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo vedanānirodhagāminī paṭipadā , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi … pe … sammāsamādhi .

Yaṃ vedanaṃ paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , ayaṃ vedanāya assādo ;

yā vedanā aniccā dukkhā vipariṇāmadhammā , ayaṃ vedanāya ādīnavo ;

yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ , idaṃ vedanāya nissaraṇan ’’ ti .

Tatiyaṃ .

4. Pubbasuttaṃ

272.‘‘ PubbevaT4.289 me , bhikkhave , sambodhā anabhisambuddhassa bodhisattasseva sato etadahosi –

‘ katamā nu kho vedanā , katamo vedanāsamudayo , katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā , katamo vedanānirodho , katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā ?

Ko vedanāya assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’ ti ?

Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi –

‘ tisso imā vedanā – sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

Imā vuccanti vedanā .

Phassasamudayā vedanāsamudayo .

Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā … pe … yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ .

Idaṃ vedanāya nissaraṇan ’’’ ti .

Catutthaṃ .

5. Ñāṇasuttaṃ

273.‘‘‘ ImāM2.431 vedanā ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .

‘ Ayaṃ vedanāsamudayo ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe … āloko udapādi .

‘ Ayaṃ vedanāsamudayagāminī paṭipadā ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe …‘ ayaṃ vedanānirodho ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādiV2.228 … pe …‘ ayaṃP4.234 vedanānirodhagāminī paṭipadā ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi … pe …‘ ayaṃ vedanāya assādo ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu … pe …T4.290 ‘ ayaṃ vedanāya ādīnavo ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu … pe …‘ idaṃ kho nissaraṇan ’ ti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādī ’’ ti .

Pañcamaṃ .

6. Sambahulabhikkhusuttaṃ

274. Atha kho sambahulā bhikkhū yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu ;

upasaṅkamitvā … pe … ekamantaṃ nisinnā kho te bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –

‘‘ katamā nu kho , bhante , vedanā , katamo vedanāsamudayo , katamā vedanāsamudayagāminī paṭipadā ?

Katamo vedanānirodho , katamā vedanānirodhagāminī paṭipadā ?

Ko vedanāya assādo , ko ādīnavo , kiṃ nissaraṇan ’’ ti ?

‘‘ Tisso imā , bhikkhave , vedanā – sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

Imā vuccanti , bhikkhave , vedanā .

Phassasamudayā vedanāsamudayo .

Taṇhā vedanāsamudayagāminī paṭipadā .

Phassanirodhā … pe … yo vedanāya chandarāgavinayo chandarāgappahānaṃ .

Idaṃ vedanāya nissaraṇan ’’ ti .

Chaṭṭhaṃ .

7. Paṭhamasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ

275.‘‘ Tisso imā , bhikkhave , vedanā .

Katamā tisso ?

Sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

Ye hi keci , bhikkhave , samaṇāM2.432 vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti .

Na me te , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu vā samaṇasammatā brāhmaṇesuV2.229 vā brāhmaṇasammatā , na ca pana te āyasmanto sāmaññatthaṃ vā brahmaññatthaṃ vā diṭṭhevaT4.291 dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharanti .

Ye ca kho keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavaṃ ca nissaraṇañca yathābhūtaṃ pajānanti .

Te kho me , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā samaṇesu ceva samaṇasammatā brāhmaṇesu ca brāhmaṇasammatā .

Te ca panāyasmanto sāmaññatthañca brahmaññatthañca , diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .

Sattamaṃ .

8. Dutiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ

276.‘‘ TissoP4.235 imā , bhikkhave , vedanā .

Katamā tisso ?

Sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā .

Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā imāsaṃ tissannaṃ vedanānaṃ samudayañca atthaṅgamañca assādañca ādīnavañca nissaraṇañca yathābhūtaṃ nappajānanti … pe … pajānanti … pe … sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .

Aṭṭhamaṃ .

9. Tatiyasamaṇabrāhmaṇasuttaṃ

277.‘‘ Ye hi keci , bhikkhave , samaṇā vā brāhmaṇā vā vedanaṃ nappajānanti , vedanāsamudayaṃ nappajānanti , vedanānirodhaṃ nappajānanti , vedanānirodhagāminiṃ paṭipadaṃ nappajānanti … pe … pajānanti … pe … sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharantī ’’ ti .

Navamaṃ .

10. Suddhikasuttaṃ

278.‘‘ TissoV2.230 imā , bhikkhave , vedanā .

Katamā tisso ?

Sukhā vedanā , dukkhā vedanā , adukkhamasukhā vedanā – imā kho , bhikkhave , tissoT4.292 vedanā ’’ ti .

Dasamaṃ .

11. Nirāmisasuttaṃ

279.‘‘ AtthiM2.433 , bhikkhave , sāmisā pīti , atthi nirāmisā pīti , atthi nirāmisā nirāmisatarā pīti ;

atthi sāmisaṃ sukhaṃ , atthi nirāmisaṃ sukhaṃ , atthi nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ ;

atthi sāmisā upekkhā , atthi nirāmisā upekkhā , atthi nirāmisā nirāmisatarā upekkhā ;

atthi sāmiso vimokkho , atthi nirāmiso vimokkho , atthi nirāmisā nirāmisataro vimokkho .

Katamā ca , bhikkhave , sāmisā pīti ?

Pañcime , bhikkhave , kāmaguṇā .

Katame pañca ?

Cakkhuviññeyyā rūpā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā … pe … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā iṭṭhā kantā manāpā piyarūpā kāmūpasaṃhitā rajanīyā .

Ime kho , bhikkhave , pañca kāmaguṇā .

Yā kho , bhikkhave , ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati pīti , ayaṃ vuccati , bhikkhave , sāmisā pīti .

‘‘ KatamāP4.236 ca , bhikkhave , nirāmisā pīti ?

Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā pīti .

‘‘ KatamāT4.293 ca , bhikkhave , nirāmisā nirāmisatarā pīti ?

Yā kho , bhikkhave , khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati pīti , ayaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā nirāmisatarā pīti .

‘‘ KatamañcaV2.231 , bhikkhave , sāmisaṃ sukhaṃ ?

Pañcime , bhikkhave , kāmaguṇā .

Katame pañca ?

Ime kho , bhikkhave , pañca kāmaguṇā .

Yaṃ kho , bhikkhave , ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati sukhaṃ somanassaṃ , idaṃ vuccati , bhikkhave , sāmisaṃ sukhaṃ .

‘‘ KatamañcaM2.434 , bhikkhave , nirāmisaṃ sukhaṃ ?

Idha , bhikkhave , bhikkhu vivicceva kāmehi vivicca akusalehi dhammehi savitakkaṃ savicāraṃ vivekajaṃ pītisukhaṃ paṭhamaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Vitakkavicārānaṃ vūpasamā ajjhattaṃ sampasādanaṃ cetaso ekodibhāvaṃ avitakkaṃ avicāraṃ samādhijaṃ pītisukhaṃ dutiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Pītiyā ca virāgā upekkhako ca viharati sato ca sampajāno sukhañca kāyena paṭisaṃvedeti , yaṃ taṃ ariyā ācikkhanti –

‘ upekkhako satimā sukhavihārī ’ ti tatiyaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Idaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisaṃ sukhaṃ .

‘‘ Katamañca , bhikkhave , nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ ?

Yaṃ kho , bhikkhave , khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhatoP4.237 , mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjatiT4.294 sukhaṃ somanassaṃ , idaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā nirāmisataraṃ sukhaṃ .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , sāmisā upekkhā ?

Pañcime , bhikkhave , kāmaguṇā .

Katame pañca ?

Ime kho , bhikkhave , pañca kāmaguṇā .

Yā kho , bhikkhave , ime pañca kāmaguṇe paṭicca uppajjati upekkhā , ayaṃ vuccati , bhikkhave , sāmisā upekkhā .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , nirāmisā upekkhā ?

Idha , bhikkhave , bhikkhu sukhassa ca pahānā , dukkhassa ca pahānā , pubbeva somanassadomanassānaṃ atthaṅgamā , adukkhamasukhaṃ upekkhāsatipārisuddhiṃV2.232 catutthaṃ jhānaṃ upasampajja viharati .

Ayaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā upekkhā .

‘‘ Katamā ca , bhikkhave , nirāmisā nirāmisatarā upekkhā ?

Yā kho , bhikkhave , khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati upekkhā , ayaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā nirāmisatarā upekkhā .

‘‘ Katamo ca , bhikkhave , sāmiso vimokkho ?

Rūpappaṭisaṃyutto vimokkho sāmiso vimokkho .

‘‘ KatamoM2.435 ca , bhikkhave , nirāmiso vimokkho ?

Arūpappaṭisaṃyutto vimokkho nirāmiso vimokkho .

‘‘ KatamoT4.295 ca , bhikkhave , nirāmisā nirāmisataro vimokkho ?

Yo kho , bhikkhave , khīṇāsavassa bhikkhuno rāgā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , dosā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato , mohā cittaṃ vimuttaṃ paccavekkhato uppajjati vimokkho , ayaṃ vuccati , bhikkhave , nirāmisā nirāmisataro vimokkho ’’ ti .

Ekādasamaṃ .

Aṭṭhasatapariyāyavaggo tatiyo .

Tassuddānaṃ –

SīvakaaṭṭhasataṃP4.238 bhikkhu , pubbe ñāṇañca bhikkhunā ;

Samaṇabrāhmaṇā tīṇi , suddhikañca nirāmisanti .

Vedanāsaṃyuttaṃ samattaṃ .

Issues

Select Version

Saḷāyatanavaggo

Saḷāyatanavaggo