7. Udāyīsuttaṃ
234. Ekaṃ samayaṃ āyasmā ca ānando āyasmā ca udāyī kosambiyaṃ viharanti ghositārāme .
Atha kho āyasmā udāyī sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito yenāyasmā ānando tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā āyasmatā ānandena saddhiṃ sammodi .
Sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā udāyī āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘ Yatheva
M2.376 nu kho , āvuso ānanda , ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito –‘ itipāyaṃ kāyo anattā ’ ti , sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ –
‘ itipidaṃ viññāṇaṃ anattā ’’’ ti ?
‘‘ Yatheva kho , āvuso udāyī , ayaṃ kāyo bhagavatā anekapariyāyena akkhāto vivaṭo pakāsito –
‘ itipāyaṃ kāyo anattā ’ ti , sakkā evameva viññāṇaṃ pidaṃ ācikkhituṃ
V2.171 desetuṃ paññapetuṃ paṭṭhapetuṃ vivarituṃ vibhajituṃ uttānīkātuṃ –‘ itipidaṃ viññāṇaṃ anattā ’’’ ti .
‘‘ Cakkhuñca , āvuso , paṭicca rūpe ca uppajjati cakkhuviññāṇan ’’ ti ?
‘‘ Evamāvuso ’’ ti
P4.167 .‘‘ Yo cāvuso , hetu , yo ca paccayo cakkhuviññāṇassa uppādāya , so ca hetu , so ca paccayo sabbena sabbaṃ
T4.209 sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya .Api nu kho cakkhuviññāṇaṃ paññāyethā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , āvuso ’’.
‘‘ Imināpi kho etaṃ , āvuso , pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ –
‘ itipidaṃ viññāṇaṃ anattā ’’’ ti … pe ….
‘‘ Jivhañcāvuso , paṭicca rase ca uppajjati jivhāviññāṇan ’’ ti ?
‘‘ Evamāvuso ’’ ti .
‘‘ Yo cāvuso , hetu yo ca paccayo jivhāviññāṇassa uppādāya , so ca hetu , so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya , api nu kho jivhāviññāṇaṃ paññāyethā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , āvuso ’’.
‘‘ Imināpi kho etaṃ , āvuso , pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ –
‘ itipidaṃ viññāṇaṃ anattā ’’’ ti … pe ….
‘‘ Manañcāvuso , paṭicca dhamme ca uppajjati manoviññāṇan ’’ ti ?
‘‘ Evamāvuso ’’ ti .
‘‘ Yo cāvuso , hetu , yo ca paccayo manoviññāṇassa uppādāya , so ca hetu , so ca paccayo sabbena sabbaṃ sabbathā sabbaṃ aparisesaṃ nirujjheyya , api nu kho manoviññāṇaṃ paññāyethā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , āvuso ’’.
‘‘ Imināpi kho etaṃ , āvuso , pariyāyena bhagavatā akkhātaṃ vivaṭaṃ pakāsitaṃ –
‘ itipidaṃ viññāṇaṃ anattā ’’’ ti .
‘‘ Seyyathāpi , āvuso , puriso sāratthiko sāragavesī sārapariyesanaṃ caramāno tiṇhaṃ kuṭhāriṃ ādāya vanaṃ paviseyya .
So tattha
M2.377 passeyya mahantaṃ kadalikkhandhaṃ ujuṃ navaṃ akukkukajātaṃ [ akukkuṭakajātaṃ ( syā . kaṃ .), akukkajaṭajātaṃ ( ka .)].Tamenaṃ mūle chindeyya
T4.210P4.168 ;mūle chetvā agge chindeyya ;
agge chetvā pattavaṭṭiṃ vinibbhujeyya [ vinibbhujjeyya ( pī .), vinibbhajjeyya ( syā . kaṃ .)].
So tattha pheggumpi nādhigaccheyya , kuto sāraṃ !
Evameva kho , āvuso , bhikkhu chasu phassāyatanesu nevattānaṃ na attaniyaṃ samanupassati .
So evaṃ asamanupassanto [ evaṃ samanupassanto ( syā . kaṃ . ka .)] na kiñci loke
V2.172 upādiyati .Anupādiyaṃ na paritassati .
Aparitassaṃ paccattaññeva parinibbāyati .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
Sattamaṃ .