69. Pātimokkhuddesānujānanā
133. Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ yāni mayā bhikkhūnaṃ paññattāni sikkhāpadāni , tāni nesaṃ pātimokkhuddesaṃ anujāneyyaṃ .
So nesaṃ bhavissati uposathakamman ’’ ti .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi – idha mayhaṃ , bhikkhave , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi ‘ yaṃnūnāhaṃ yāni mayā bhikkhūnaṃ paññattāni sikkhāpadāni , tāni nesaṃ pātimokkhuddesaṃ anujāneyyaṃ .
So nesaṃ bhavissati uposathakamman ’ ti .
Anujānāmi , bhikkhave , pātimokkhaṃ uddisituṃ .
Evañca pana , bhikkhave , uddisitabbaṃ .
Byattena bhikkhunā paṭibalena saṅgho ñāpetabbo –
134.‘‘ Suṇātu me , bhante , saṅgho .
Yadi saṅghassa
T1.204 pattakallaṃ , saṅgho uposathaṃ kareyya , pātimokkhaṃ uddiseyya .Kiṃ saṅghassa pubbakiccaṃ ?
Pārisuddhiṃ āyasmanto ārocetha
P1.103 .Pātimokkhaṃ uddisissāmi .
Taṃ sabbeva santā sādhukaṃ suṇoma manasi karoma .
Yassa siyā āpatti
M0.141 , so āvikareyya .Asantiyā āpattiyā tuṇhī bhavitabbaṃ .
Tuṇhībhāvena kho panāyasmante
V0.131 parisuddhāti vedissāmi .Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṃ hoti , evamevaṃ [ evameva ( ka )] evarūpāya parisāya yāvatatiyaṃ anussāvitaṃ hoti .
Yo pana bhikkhu yāvatatiyaṃ anussāviyamāne saramāno santiṃ āpattiṃ nāvikareyya , sampajānamusāvādassa hoti .
Sampajānamusāvādo kho panāyasmanto antarāyiko dhammo vutto bhagavatā .
Tasmā , saramānena bhikkhunā āpannena visuddhāpekkhena santī āpatti āvikātabbā ;
āvikatā hissa phāsu hotī ’’ ti .
135. Pātimokkhan ti ādimetaṃ mukhametaṃ pamukhametaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ .
Tena vuccati pātimokkhanti .
Āyasmantoti piyavacanametaṃ garuvacanametaṃ sagāravasappatissādhivacanametaṃ āyasmantoti .
Uddisissāmīti ācikkhissāmi desessāmi paññapessāmi paṭṭhapessāmi vivarissāmi vibhajissāmi
T1.205 uttāniṃ karissāmi [ uttānī karissāmi ( sī . syā .)] pakāsessāmi .Tan ti pātimokkhaṃ vuccati .
Sabbeva santāti yāvatikā tassā parisāya therā ca navā ca majjhimā ca , ete vuccanti sabbeva santāti .
Sādhukaṃ suṇomāti aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā [ sabbaṃ cetasā ( syā . ka .)] samannāharāma .
Manasi karomāti ekaggacittā avikkhittacittā avisāhaṭacittā nisāmema .
Yassa siyā āpattīti therassa vā navassa vā majjhimassa vā , pañcannaṃ vā āpattikkhandhānaṃ aññatarā āpatti , sattannaṃ vā āpattikkhandhānaṃ aññatarā āpatti .
So āvikareyyāti so deseyya , so vivareyya , so uttāniṃ kareyya , so pakāseyya saṅghamajjhe vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā .
Asantī nāma āpatti anajjhāpannā vā hoti , āpajjitvā vā vuṭṭhitā .
Tuṇhī bhavitabban ti adhivāsetabbaṃ na byāharitabbaṃ .
Parisuddhāti vedissāmīti jānissāmi dhāressāmi .
Yathā kho pana paccekapuṭṭhassa veyyākaraṇaṃ hotīti yathā ekena eko puṭṭho byākareyya , evameva tassā parisāya jānitabbaṃ maṃ pucchatīti .
Evarūpā nāma parisā
T1.206 bhikkhuparisā vuccati .Yāvatatiyaṃ anussāvitaṃ hotīti sakimpi anussāvitaṃ hoti , dutiyampi anussāvitaṃ hoti , tatiyampi anussāvitaṃ
M0.142 hoti .Saramānoti jānamāno sañjānamāno .
Santī nāma āpatti ajjhāpannā vā hoti , āpajjitvā vā avuṭṭhitā .
Nāvikareyyāti na deseyya , na vivareyya , na uttāniṃ kareyya , na pakāseyya saṅghamajjhe
P1.104 vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā .Sampajānamusāvādassa hotīti .
Sampajānamusāvāde kiṃ hoti ?
Dukkaṭaṃ hoti .
Antarāyiko dhammo vutto bhagavatāti .
Kissa antarāyiko ?
Paṭhamassa jhānassa adhigamāya antarāyiko , dutiyassa jhānassa adhigamāya antarāyiko , tatiyassa jhānassa adhigamāya antarāyiko , catutthassa jhānassa adhigamāya antarāyiko , jhānānaṃ vimokkhānaṃ samādhīnaṃ samāpattīnaṃ nekkhammānaṃ nissaraṇānaṃ pavivekānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ adhigamāya
V0.132 antarāyiko .Tasmāti taṅkāraṇā .
Saramānenāti jānamānena sañjānamānena .
Visuddhāpekkhenāti vuṭṭhātukāmena visujjhitukāmena .
Santī nāma āpatti ajjhāpannā vā hoti , āpajjitvā vā avuṭṭhitā .
Āvikātabbāti āvikātabbā saṅghamajjhe vā gaṇamajjhe vā ekapuggale vā .
Āvikatā hissa phāsu hotīti .
Kissa phāsu hoti ?
Paṭhamassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti , dutiyassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti , tatiyassa jhānassa
T1.207 adhigamāya phāsu hoti , catutthassa jhānassa adhigamāya phāsu hoti , jhānānaṃ vimokkhānaṃ samādhīnaṃ samāpattīnaṃ nekkhammānaṃ nissaraṇānaṃ pavivekānaṃ kusalānaṃ dhammānaṃ adhigamāya phāsu hotīti . 136. Tena kho pana samayena bhikkhū – bhagavatā pātimokkhuddeso anuññātoti – devasikaṃ pātimokkhaṃ uddisanti .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Na , bhikkhave , devasikaṃ pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ .
Yo uddiseyya , āpatti dukkaṭassa .
Anujānāmi , bhikkhave , uposathe pātimokkhaṃ uddisitunti .
Tena kho pana samayena bhikkhū – bhagavatā uposathe pātimokkhuddeso anuññātoti – pakkhassa tikkhattuṃ pātimokkhaṃ uddisanti , cātuddase pannarase aṭṭhamiyā ca pakkhassa .
Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Na , bhikkhave , pakkhassa tikkhattuṃ pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ .
Yo uddiseyya , āpatti dukkaṭassa .
Anujānāmi , bhikkhave , sakiṃ pakkhassa cātuddase vā pannarase vā pātimokkhaṃ uddisitunti .
Tena
M0.143 kho pana samayena chabbaggiyā bhikkhū yathāparisāya pātimokkhaṃ uddisanti sakāya sakāya parisāya .Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Na , bhikkhave , yathāparisāya
P1.105 pātimokkhaṃ uddisitabbaṃ sakāya sakāya parisāya .Yo uddiseyya , āpatti dukkaṭassa .
Anujānāmi , bhikkhave , samaggānaṃ uposathakammanti .
Atha kho bhikkhūnaṃ etadahosi –
‘‘ bhagavatā paññattaṃ ‘ samaggānaṃ uposathakamman ’ ti .
Kittāvatā
T1.208 nu kho sāmaggī hoti , yāvatā ekāvāso , udāhu sabbā pathavī ’’ ti ?Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Anujānāmi , bhikkhave , ettāvatā sāmaggī yāvatā ekāvāsoti .