6. Bhesajjakkhandhako
160. Pañcabhesajjakathā
260. Tena
P1.199M0.290V0.274T2.38 samayena buddho bhagavā sāvatthiyaṃ viharati jetavane anāthapiṇḍikassa ārāme .Tena kho pana samayena bhikkhūnaṃ sāradikena ābādhena phuṭṭhānaṃ yāgupi pītā uggacchati , bhattampi bhuttaṃ uggacchati .
Te tena kisā honti , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā .
Addasā kho bhagavā te bhikkhū kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte , disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ kiṃ nu kho , ānanda , etarahi bhikkhū kisā , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā ’’ ti ?
‘‘ Etarahi , bhante , bhikkhūnaṃ sāradikena ābādhena phuṭṭhānaṃ yāgupi pītā uggacchati , bhattampi bhuttaṃ uggacchati .
Te tena kisā honti , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā ’’ ti .
Atha kho bhagavato rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ etarahi kho bhikkhūnaṃ sāradikena ābādhena phuṭṭhānaṃ yāgupi pītā uggacchati , bhattampi bhuttaṃ uggacchati .
Te tena kisā honti , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā .
Kiṃ nu kho ahaṃ bhikkhūnaṃ bhesajjaṃ anujāneyyaṃ , yaṃ bhesajjañceva assa bhesajjasammatañca lokassa , āhāratthañca phareyya , na ca oḷāriko āhāro paññāyeyyā ’’ ti ?
Atha kho bhagavato
T2.39 etadahosi –‘‘ imāni kho pañca bhesajjāni , seyyathidaṃ – sappi , navanītaṃ , telaṃ , madhu , phāṇitaṃ ;
bhesajjāni ceva bhesajjasammatāni ca lokassa , āhāratthañca pharanti , na ca oḷāriko āhāro paññāyati .
Yaṃnūnāhaṃ bhikkhūnaṃ imāni pañca bhesajjāni anujāneyyaṃ , kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjitun ’’ ti .
Atha kho bhagavā sāyanhasamayaṃ paṭisallānā vuṭṭhito etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ idha mayhaṃ , bhikkhave , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘ etarahi kho bhikkhūnaṃ sāradikena ābādhena
V0.275 phuṭṭhānaṃ yāgupi pītā uggacchati , bhattampi bhuttaṃ uggacchati .Te tena kisā honti , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā .
Kiṃ nu kho ahaṃ bhikkhūnaṃ bhesajjaṃ anujāneyyaṃ , yaṃ bhesajjañceva assa bhesajjasammatañca lokassa , āhāratthañca
M0.291 phareyya , na ca oḷāriko āhāro paññāyeyyā ’ ti .Tassa mayhaṃ , bhikkhave , etadahosi ‘ imāni kho pañca bhesajjāni
P1.200 , seyyathidaṃ – sappi , navanītaṃ , telaṃ , madhu , phāṇitaṃ ;bhesajjāni ceva bhesajjasammatāni ca lokassa , āhāratthañca pharanti , na ca oḷāriko āhāro paññāyati .
Yaṃnūnāhaṃ bhikkhūnaṃ imāni pañca bhesajjāni anujāneyyaṃ , kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjitun ’ ti .
Anujānāmi , bhikkhave , tāni pañca bhesajjāni kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjitun ’’ ti .
261. Tena
T2.40 kho pana samayena bhikkhū tāni pañca bhesajjāni kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjanti .Tesaṃ yānipi tāni pākatikāni lūkhāni bhojanāni tānipi nacchādenti , pageva senesitāni [ senesikāni ( sī . syā .), senehikāni ( yojanā )].
Te tena ceva sāradikena ābādhena phuṭṭhā , iminā ca bhattācchādakena [ bhattācchannakena ( ka .)], tadubhayena bhiyyosomattāya kisā honti , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā .
Addasā kho bhagavā te bhikkhū bhiyyosomattāya kise lūkhe dubbaṇṇe uppaṇḍuppaṇḍukajāte dhamanisanthatagatte , disvāna āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ kiṃ nu kho , ānanda , etarahi bhikkhū bhiyyosomattāya kisā , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā ’’ ti ?
‘‘ Etarahi , bhante , bhikkhū tāni ca pañca bhesajjāni kāle paṭiggahetvā kāle paribhuñjanti .
Tesaṃ yānipi tāni pākatikāni lūkhāni bhojanāni tānipi nacchādenti , pageva senesikāni .
Te tena ceva sāradikena ābādhena phuṭṭhā , iminā ca bhattācchādakena , tadubhayena bhiyyosomattāya kisā , lūkhā , dubbaṇṇā , uppaṇḍuppaṇḍukajātā , dhamanisanthatagattā ’’ ti .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , tāni pañca bhesajjāni paṭiggahetvā kālepi vikālepi paribhuñjitun ’’ ti .
262. Tena
T2.41 kho pana samayena gilānānaṃ bhikkhūnaṃ vasehi bhesajjehi attho hoti .Bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .
Anujānāmi , bhikkhave , vasāni bhesajjāni – acchavasaṃ , macchavasaṃ , susukāvasaṃ
M0.292 , sūkaravasaṃ , gadrabhavasaṃ – kāle paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ [ nipakkaṃ ( ka .)] kāle saṃsaṭṭhaṃ telaparibhogena paribhuñjituṃ .Vikāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti tiṇṇaṃ dukkaṭānaṃ .
Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ vikāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dvinnaṃ dukkaṭānaṃ .
Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ
V0.276 kāle nippakkaṃ vikāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , āpatti dukkaṭassa .Kāle ce , bhikkhave , paṭiggahitaṃ kāle nippakkaṃ kāle saṃsaṭṭhaṃ , taṃ ce paribhuñjeyya , anāpattīti .
Pañcabhesajjakathā niṭṭhitā .