6. Pañcavaggiyakathā
10.[ ma . ni .1.284 ādayo ; ma . ni .2.339 ādayo ] Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ ?
Ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī ’’ ti ?
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho āḷāro kālāmo paṇḍito byatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko ;
yaṃnūnāhaṃ āḷārassa kālāmassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ , so imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī ’’ ti .
Atha kho antarahitā devatā bhagavato ārocesi –
‘‘ sattāhakālaṅkato , bhante , āḷāro kālāmo ’’ ti .
Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi –
‘‘ sattāhakālaṅkato āḷāro
M0.11 kālāmo ’’ ti .Atha kho bhagavato
T1.13 etadahosi –‘‘ mahājāniyo kho āḷāro kālāmo ;
sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya , khippameva ājāneyyā ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ ?
Ko imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī ’’ ti ?
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ ayaṃ kho udako [ uddako ( sī . syā .)] rāmaputto paṇḍito byatto medhāvī dīgharattaṃ apparajakkhajātiko ;
yaṃnūnāhaṃ udakassa rāmaputtassa paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ , so imaṃ dhammaṃ khippameva ājānissatī ’’ ti .
Atha kho antarahitā devatā bhagavato ārocesi –
‘‘ abhidosakālaṅkato , bhante , udako rāmaputto ’’ ti .
Bhagavatopi kho ñāṇaṃ udapādi –
‘‘ abhidosakālaṅkato
V0.11 udako rāmaputto ’’ ti .Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ mahājāniyo kho udako rāmaputto ;
sace hi so imaṃ dhammaṃ suṇeyya , khippameva ājāneyyā ’’ ti
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kassa nu kho ahaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyaṃ ?
Ko imaṃ dhammaṃ
P1.8 khippameva ājānissatī ’’ ti ?Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ bahukārā kho me pañcavaggiyā bhikkhū , ye maṃ padhānapahitattaṃ upaṭṭhahiṃsu ;
yaṃnūnāhaṃ pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ paṭhamaṃ dhammaṃ deseyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ kahaṃ nu kho etarahi pañcavaggiyā bhikkhū viharantī ’’ ti ?
Addasā kho bhagavā dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena pañcavaggiye bhikkhū bārāṇasiyaṃ viharante
T1.14 isipatane migadāye .Atha kho bhagavā uruvelāyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena bārāṇasī tena cārikaṃ pakkāmi .
11. Addasā kho upako ājīvako bhagavantaṃ antarā ca gayaṃ antarā ca bodhiṃ addhānamaggappaṭipannaṃ , disvāna bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ vippasannāni kho te , āvuso , indriyāni , parisuddho chavivaṇṇo pariyodāto .
Kaṃsi tvaṃ , āvuso , uddissa pabbajito ?
Ko vā te satthā ?
Kassa vā tvaṃ dhammaṃ rocesī ’’ ti ?
Evaṃ vutte bhagavā upakaṃ ājīvakaṃ gāthāhi ajjhabhāsi –
[ dha . pa .353; kathā .405]‘‘ Sabbābhibhū
M0.12 sabbavidūhamasmi ,Sabbesu dhammesu anūpalitto ;
Sabbañjaho taṇhākkhaye vimutto ,
Sayaṃ abhiññāya kamuddiseyyaṃ .
[ mi . pa .4.5.11 milindapañhepi ; kathā .405]‘‘ Na me ācariyo atthi , sadiso me na vijjati ;
Sadevakasmiṃ lokasmiṃ , natthi me paṭipuggalo .
[ kathā .405 kathāvatthupāḷiyampi ]‘‘ Ahañhi arahā loke , ahaṃ satthā anuttaro ;
Ekomhi sammāsambuddho , sītibhūtosmi nibbuto .
[ kathā .405 kathāvatthupāḷiyampi ]‘‘ Dhammacakkaṃ pavattetuṃ , gacchāmi kāsinaṃ puraṃ ;
Andhībhūtasmiṃ lokasmiṃ , āhañchaṃ [ āhaññiṃ ( ka .)] amatadundubhin ’’ ti .
Yathā
V0.12 kho tvaṃ , āvuso , paṭijānāsi , arahasi anantajinoti .[ kathā .405 kathāvatthupāḷiyampi ]‘‘ Mādisā ve jinā honti , ye pattā āsavakkhayaṃ ;
Jitā
T1.15 me pāpakā dhammā , tasmāhamupaka [ tasmāhamupakā ( sī .)] jino ’’ ti .Evaṃ vutte upako ājīvako hupeyyapāvusoti [ huveyyapāvuso ( sī .) huveyyāvuso ( syā .)] vatvā sīsaṃ okampetvā ummaggaṃ gahetvā pakkāmi .
12. Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṃ caramāno yena bārāṇasī isipatanaṃ migadāyo , yena pañcavaggiyā bhikkhū tenupasaṅkami .
Addasaṃsu kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṃ dūratova āgacchantaṃ ;
disvāna aññamaññaṃ katikaṃ [ idaṃ padaṃ kesuci natthi ] saṇṭhapesuṃ –
‘‘ ayaṃ , āvuso , samaṇo gotamo āgacchati , bāhulliko padhānavibbhanto
P1.9 āvatto bāhullāya .So neva abhivādetabbo , na paccuṭṭhātabbo , nāssa pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ ;
api ca kho āsanaṃ ṭhapetabbaṃ , sace so ākaṅkhissati nisīdissatī ’’ ti .
Yathā yathā kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū upasaṅkamati , tathā tathā [ tathā tathā te ( sī . syā .)] pañcavaggiyā bhikkhū nāsakkhiṃsu sakāya katikāya saṇṭhātuṃ
M0.13 .Asaṇṭhahantā bhagavantaṃ paccuggantvā eko bhagavato pattacīvaraṃ paṭiggahesi , eko āsanaṃ paññapesi , eko pādodakaṃ , eko pādapīṭhaṃ , eko pādakaṭhalikaṃ upanikkhipi .
Nisīdi bhagavā paññatte āsane ;
nisajja kho bhagavā pāde pakkhālesi .
Apissu [ api ca kho ( pāsarāsisuttha )] bhagavantaṃ nāmena ca āvusovādena ca samudācaranti .
Evaṃ vutte bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca –
‘‘ mā , bhikkhave , tathāgataṃ nāmena ca āvusovādena ca
T1.16 samudācaratha [ samudācarittha ( sī . syā .)].Arahaṃ , bhikkhave , tathāgato sammāsambuddho , odahatha , bhikkhave , sotaṃ , amatamadhigataṃ , ahamanusāsāmi , ahaṃ dhammaṃ desemi .
Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā [ yathānusiṭṭhaṃ paṭipajjamānā ( syā .)] nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’’ ti .
Evaṃ vutte pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ tāyapi kho tvaṃ , āvuso gotama , iriyāya [ cariyāya ( syā .)], tāya paṭipadāya , tāya dukkarakārikāya nevajjhagā uttari manussadhammā [ uttarimanussadhammaṃ ( syā . ka .)] alamariyañāṇadassanavisesaṃ , kiṃ pana tvaṃ etarahi , bāhulliko padhānavibbhanto āvatto bāhullāya , adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan ’’ ti ?
Evaṃ vutte bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca –
‘‘ na , bhikkhave , tathāgato bāhulliko , na padhānavibbhanto , na āvatto bāhullāya ;
arahaṃ , bhikkhave , tathāgato sammāsambuddho .
Odahatha , bhikkhave , sotaṃ , amatamadhigataṃ , ahamanusāsāmi
V0.13 , ahaṃ dhammaṃ desemi .Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃ
T1.17 – brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭhevadhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathā ’’ ti .Dutiyampi kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ … pe ….
Dutiyampi kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca … pe ….
Tatiyampi kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ tāyapi
P1.10 kho tvaṃ , āvuso gotama , iriyāya , tāya paṭipadāya , tāya dukkarakārikāya nevajjhagā uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesaṃ , kiṃ pana tvaṃ etarahi , bāhulliko padhānavibbhantoM0.14 āvatto bāhullāya , adhigamissasi uttari manussadhammā alamariyañāṇadassanavisesan ’’ ti ?Evaṃ vutte bhagavā pañcavaggiye bhikkhū etadavoca –
‘‘ abhijānātha me no tumhe , bhikkhave , ito pubbe evarūpaṃ pabhāvitametan ’’ ti [ bhāsitametanti ( sī . syā . ka .) ṭīkāyo oloketabbā ]?
‘‘ Nohetaṃ , bhante ’’.
Arahaṃ , bhikkhave , tathāgato sammāsambuddho , odahatha , bhikkhave , sotaṃ , amatamadhigataṃ , ahamanusāsāmi , ahaṃ dhammaṃ desemi .
Yathānusiṭṭhaṃ tathā paṭipajjamānā nacirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti tadanuttaraṃbrahmacariyapariyosānaṃ diṭṭhevadhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja viharissathāti .
Asakkhi kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū saññāpetuṃ .
Atha kho pañcavaggiyā bhikkhū bhagavantaṃ sussūsiṃsu , sotaṃ odahiṃsu , aññā cittaṃ upaṭṭhāpesuṃ .
13. Atha kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi –
‘‘[ saṃ . ni .5.1081 ādayo ] Dveme , bhikkhave
T1.18 , antā pabbajitena na sevitabbā .Katame dve [ idaṃ padadvayaṃ sī . syā . potthakesu natthi ]?
Yo cāyaṃ kāmesu kāmasukhallikānuyogo hīno gammo pothujjaniko anariyo anatthasaṃhito , yo cāyaṃ attakilamathānuyogo dukkho anariyo anatthasaṃhito .
Ete kho , bhikkhave , ubho ante anupagamma , majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā , cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati .
Katamā ca sā , bhikkhave , majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā , cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati ?
Ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
Ayaṃ kho sā , bhikkhave , majjhimā paṭipadā tathāgatena abhisambuddhā , cakkhukaraṇī ñāṇakaraṇī upasamāya abhiññāya sambodhāya nibbānāya saṃvattati .
14.‘‘ Idaṃ
V0.14 kho pana , bhikkhave , dukkhaṃ ariyasaccaṃ .Jātipi dukkhā , jarāpi dukkhā , byādhipi dukkho , maraṇampi dukkhaṃ , appiyehi sampayogo
T1.19 dukkho , piyehi vippayogo dukkho , yampicchaṃ na labhati tampi dukkhaṃ .Saṃkhittena , pañcupādānakkhandhā
M0.15 [ pañcupādānakhandhāpi ( ka )] dukkhā .‘‘ Idaṃ kho pana , bhikkhave , dukkhasamudayaṃ [ ettha ‘‘ idaṃ dukkhaṃ ariyasaccanti ādīsu dukkhasamudayo dukkhanirodhoti vattabbe dukkhasamudayaṃ dukkhanirodhanti liṅgavipallāso tato ’’ ti paṭisambhidāmaggaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ . visuddhimaggaṭīkāyaṃ pana uppādo bhayantipāṭhavaṇṇanāyaṃ ‘‘ satipi dvinnaṃ padānaṃ samānādhikaraṇabhāve liṅgabhedo gahito , yathā dukkhasamudayo ariyasaccan ’’ ti vuttaṃ . tesu dukkhasamudayo ariyasaccan ’’ ti sakaliṅgikapāṭho ‘‘ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccan ’’ ti pāḷiyā sameti .] ariyasaccaṃ – yāyaṃ taṇhā ponobbhavikā [ ponobhavikā ( ka .)] nandīrāgasahagatā [ nandirāgasahagatā ( sī . syā .)] tatratatrābhinandinī , seyyathidaṃ – kāmataṇhā , bhavataṇhā , vibhavataṇhā .
‘‘ Idaṃ kho pana , bhikkhave , dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ – yo tassā yeva taṇhāya asesavirāganirodho , cāgo , paṭinissaggo , mutti , anālayo .
‘‘ Idaṃ kho pana , bhikkhave , dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ – ayameva ariyo aṭṭhaṅgiko maggo , seyyathidaṃ – sammādiṭṭhi , sammāsaṅkappo , sammāvācā , sammākammanto , sammāājīvo , sammāvāyāmo , sammāsati , sammāsamādhi .
15.‘‘ Idaṃ
P1.11 dukkhaṃ ariyasaccanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādiT1.20 , āloko udapādi .Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññeyyanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ kho panidaṃ dukkhaṃ ariyasaccaṃ pariññātanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
‘‘ Idaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahātabbanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ kho panidaṃ dukkhasamudayaṃ ariyasaccaṃ pahīnanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
‘‘ Idaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko
M0.16 udapādi .Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikātabbanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ
V0.15 kho panidaṃ dukkhanirodhaṃ ariyasaccaṃ sacchikatanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .‘‘ Idaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvetabbanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi .
Taṃ kho panidaṃ dukkhanirodhagāminī paṭipadā ariyasaccaṃ bhāvitanti me , bhikkhave , pubbe ananussutesu dhammesu cakkhuṃ
T1.21 udapādi , ñāṇaṃ udapādi , paññā udapādi , vijjā udapādi , āloko udapādi . 16.‘‘ Yāvakīvañca me , bhikkhave , imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ na suvisuddhaṃ ahosi , neva tāvāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti paccaññāsiṃ .
Yato ca kho me , bhikkhave , imesu catūsu ariyasaccesu evaṃ tiparivaṭṭaṃ dvādasākāraṃ yathābhūtaṃ ñāṇadassanaṃ suvisuddhaṃ ahosi , athāhaṃ , bhikkhave , sadevake loke samārake sabrahmake sassamaṇabrāhmaṇiyā pajāya sadevamanussāya anuttaraṃ sammāsambodhiṃ abhisambuddhoti [ abhisambuddho ( sī . syā .)] paccaññāsiṃ .
Ñāṇañca pana me dassanaṃ udapādi – akuppā me vimutti , ayamantimā jāti , natthi dāni punabbhavo ’’ ti .
Idamavoca bhagavā attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti [ idamavoca … pe … abhinanduntivākyaṃ sī . syā . potthakesu natthi ].
Imasmiñca
T1.22 pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne āyasmato koṇḍaññassa virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi –‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
17. Pavattite
M0.17 ca pana bhagavatā dhammacakke , bhummā devā saddamanussāvesuṃ –‘‘ etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye
P1.12 anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ , appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin ’’ ti .Bhummānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā cātumahārājikā devā saddamanussāvesuṃ … pe … cātumahārājikānaṃ devānaṃ saddaṃ sutvā tāvatiṃsā devā … pe … yāmā devā … pe … tusitā devā … pe … nimmānaratī
V0.16 devā … pe … paranimmitavasavattī devā … pe … brahmakāyikā devā saddamanussāvesuṃ –‘‘ etaṃ bhagavatā bārāṇasiyaṃ isipatane migadāye anuttaraṃ dhammacakkaṃ pavattitaṃ appaṭivattiyaṃ samaṇena vā brāhmaṇena vā devena vā mārena vā brahmunā vā kenaci vā lokasmin ’’ ti .
Itiha , tena khaṇena , tena layena [ tena layenāti padadvayaṃ sī . syā . potthakesu natthi ] tena muhuttena yāva brahmalokā saddo abbhuggacchi .
Ayañca dasasahassilokadhātu saṃkampi sampakampi sampavedhi
T1.23 ;appamāṇo ca uḷāro obhāso loke pāturahosi , atikkamma devānaṃ devānubhāvaṃ .
Atha kho bhagavā imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ aññāsi vata , bho koṇḍañño , aññāsi vata bho koṇḍañño ’’ ti .
Iti hidaṃ āyasmato koṇḍaññassa ‘ aññāsikoṇḍañño ’ tveva nāmaṃ ahosi .
18. Atha kho āyasmā aññāsikoṇḍañño diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ labheyyāhaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
‘‘ Ehi bhikkhū ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tassa āyasmato upasampadā ahosi .
19. Atha kho bhagavā tadavasese bhikkhū dhammiyā kathāya ovadi anusāsi .
Atha kho āyasmato ca vappassa āyasmato ca bhaddiyassa bhagavatā dhammiyā kathāya ovadiyamānānaṃ anusāsiyamānānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .
Te
M0.18 diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsaneT1.24 bhagavantaṃ etadavocuṃ –‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha
P1.13 brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
Atha kho bhagavā tadavasese bhikkhū nīhārabhatto dhammiyā kathāya ovadi anusāsi .
Yaṃ tayo bhikkhū piṇḍāya caritvā āharanti , tena chabbaggo yāpeti .
Atha kho āyasmato ca mahānāmassa āyasmato ca assajissa bhagavatā dhammiyā kathāya ovadiyamānānaṃ anusāsiyamānānaṃ virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti
V0.17 .Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
20. Atha kho bhagavā pañcavaggiye bhikkhū āmantesi –
[ saṃ . ni .3.59 ādayo ]‘‘ Rūpaṃ , bhikkhave , anattā .
Rūpañca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ rūpaṃ ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha ca rūpe –
‘ evaṃ me rūpaṃ
T1.25 hotu , evaṃ me rūpaṃ mā ahosī ’ ti .Yasmā ca kho , bhikkhave , rūpaṃ anattā , tasmā rūpaṃ ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati rūpe –
‘ evaṃ me rūpaṃ hotu , evaṃ me rūpaṃ mā ahosī ’ ti .
Vedanā , anattā .
Vedanā ca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ vedanā ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha ca vedanāya –
‘ evaṃ me vedanā hotu , evaṃ me vedanā mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , vedanā anattā , tasmā vedanā ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati vedanāya –
‘ evaṃ me vedanā hotu , evaṃ me vedanā mā ahosī ’ ti .
Saññā , anattā .
Saññā ca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ saññā ābādhāya saṃvatteyya , labbhetha
M0.19 ca saññāya –‘ evaṃ me saññā hotu , evaṃ me saññā mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , saññā anattā , tasmā saññā ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati saññāya –
‘ evaṃ me saññā hotu , evaṃ me saññā mā ahosī ’ ti .
Saṅkhārā , anattā .
Saṅkhārā ca hidaṃ , bhikkhave , attā abhavissaṃsu , nayidaṃ [ nayime ( ka .)] saṅkhārā ābādhāya saṃvatteyyuṃ , labbhetha ca saṅkhāresu –
‘ evaṃ me saṅkhārā hontu , evaṃ me saṅkhārā mā ahesun ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , saṅkhārā anattā , tasmā saṅkhārā ābādhāya saṃvattanti , na ca labbhati saṅkhāresu –
‘ evaṃ me saṅkhārā hontu , evaṃ me saṅkhārā mā ahesun ’ ti .
Viññāṇaṃ , anattā .
Viññāṇañca hidaṃ
T1.26 , bhikkhave , attā abhavissa , nayidaṃ viññāṇaṃ ābādhāya saṃvatteyyaP1.14 , labbhetha ca viññāṇe –‘ evaṃ me viññāṇaṃ hotu , evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī ’ ti .
Yasmā ca kho , bhikkhave , viññāṇaṃ anattā , tasmā viññāṇaṃ ābādhāya saṃvattati , na ca labbhati viññāṇe –
‘ evaṃ me viññāṇaṃ hotu , evaṃ me viññāṇaṃ mā ahosī ’ ti .
21.‘‘ Taṃ kiṃ maññatha , bhikkhave , rūpaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti ?
Aniccaṃ , bhante
V0.18 .Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
Dukkhaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – etaṃ mama , esohamasmi , eso me attāti ?
No hetaṃ , bhante .
Vedanā niccā vā aniccā vāti ?
Aniccā , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
Dukkhaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – etaṃ mama , esohamasmi , eso me attāti ?
No hetaṃ , bhante .
Saññā niccā vā aniccā vāti ?
Aniccā , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
Dukkhaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – etaṃ mama , esohamasmi , eso me attāti ?
No hetaṃ , bhante .
Saṅkhārā niccā vā aniccā vāti ?
Aniccā , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ , dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
Dukkhaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ
T1.27 vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – etaṃ mama , esohamasmi , eso me attāti ?No hetaṃ , bhante .
Viññāṇaṃ niccaṃ vā aniccaṃ vāti ?
Aniccaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ , dukkhaṃ vā taṃ sukhaṃ vāti ?
Dukkhaṃ , bhante .
Yaṃ panāniccaṃ dukkhaṃ vipariṇāmadhammaṃ , kallaṃ nu taṃ samanupassituṃ – etaṃ mama , esohamasmi , eso me attāti ?
No hetaṃ , bhante .
22.‘‘ Tasmātiha
M0.20 , bhikkhave , yaṃ kiñci rūpaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre [ yaṃ dūre vā ( syā .)] santike vā , sabbaṃ rūpaṃ – netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attāti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .Yā kāci vedanā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā , sabbā vedanā – netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attāti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Yā kāci saññā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā vā paṇītā vā yā dūre santike vā , sabbā saññā – netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attāti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
Ye keci saṅkhārā atītānāgatapaccuppannā ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikā vā sukhumā vā hīnā
T1.28 vā paṇītā vā ye dūre santike vā , sabbe saṅkhārā – netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attāti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .Yaṃ kiñci viññāṇaṃ atītānāgatapaccuppannaṃ ajjhattaṃ vā bahiddhā vā oḷārikaṃ vā sukhumaṃ vā hīnaṃ vā paṇītaṃ vā yaṃ dūre santike vā , sabbaṃ viññāṇaṃ – netaṃ mama , nesohamasmi , na meso attāti – evametaṃ yathābhūtaṃ sammappaññāya daṭṭhabbaṃ .
23.‘‘ Evaṃ
V0.19 passaṃ , bhikkhave , sutavā ariyasāvako rūpasmimpi nibbindati , vedanāyapi nibbindati , saññāyapi nibbindati , saṅkhāresupi nibbindati , viññāṇasmimpi nibbindati ;nibbindaṃ virajjati ;
virāgā vimuccati ;
vimuttasmiṃ vimuttamiti ñāṇaṃ hoti ,‘ khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti pajānātī ’’ ti .
24. Idamavoca bhagavā .
Attamanā pañcavaggiyā bhikkhū bhagavato bhāsitaṃ abhinandunti [ abhinanduṃ ( syā .)].
Imasmiñca pana veyyākaraṇasmiṃ bhaññamāne pañcavaggiyānaṃ bhikkhūnaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu .
Tena kho pana samayena cha loke arahanto honti .
Pañcavaggiyakathā niṭṭhitā .
Paṭhamabhāṇavāro .