170. Yāgumadhugoḷakānujānanā
282. Atha kho bhagavā bārāṇasiyaṃ yathābhirantaṃ viharitvā yena andhakavindaṃ tena cārikaṃ pakkāmi , mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ , aḍḍhatelasehi bhikkhusatehi .
Tena kho pana samayena jānapadā manussā bahuṃ loṇampi , telampi , taṇḍulampi , khādanīyampi sakaṭesu āropetvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti – yadā paṭipāṭiṃ labhissāma tadā bhattaṃ karissāmāti , pañcamattāni ca vighāsādasatāni .
Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṃ caramāno yena andhakavindaṃ tadavasari .
Atha kho aññatarassa brāhmaṇassa paṭipāṭiṃ alabhantassa etadahosi –
‘‘ atītāni [ adhikāni ( sī . syā .)] kho me dve māsāni buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ anubandhantassa ‘ yadā paṭipāṭiṃ labhissāmi tadā bhattaṃ karissāmī ’ ti , na ca me paṭipāṭi labbhati , ahañcamhi ekattako [ ekato ( sī . syā .)], bahu ca me gharāvāsattho hāyati .
Yaṃnūnāhaṃ bhattaggaṃ olokeyyaṃ ;
yaṃ bhattagge nāssa , taṃ paṭiyādeyyan ’’ ti .
Atha kho so brāhmaṇo bhattaggaṃ olokento dve nāddasa – yāguñca
M0.315 madhugoḷakañcaT2.77 .Atha kho so brāhmaṇo yenāyasmā ānando tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā āyasmantaṃ ānandaṃ etadavoca –
‘‘ idha me , bho ānanda , paṭipāṭiṃ alabhantassa etadahosi ‘ atītāni kho me
P1.221 dve māsāni buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ anubandhantassa , yadā paṭipāṭiṃ labhissāmi tadā bhattaṃ karissāmīti .Na ca me paṭipāṭi labbhati
V0.297 , ahañcamhi ekattako , bahu ca me gharāvāsattho hāyati .Yaṃnūnāhaṃ bhattaggaṃ olokeyyaṃ ;
yaṃ bhattagge nāssa , taṃ paṭiyādeyyan ’ ti .
So kho ahaṃ , bho ānanda , bhattaggaṃ olokento dve nāddasaṃ – yāguñca madhugoḷakañca .
Sacāhaṃ , bho ānanda , paṭiyādeyyaṃ yāguñca madhugoḷakañca , paṭiggaṇheyya me bhavaṃ gotamo ’’ ti ?
‘‘ Tena hi , brāhmaṇa , bhagavantaṃ paṭipucchissāmī ’’ ti .
Atha kho āyasmā ānando bhagavato etamatthaṃ ārocesi .
Tena hānanda , paṭiyādetūti .
Tena hi , brāhmaṇa , paṭiyādehīti .
Atha kho so brāhmaṇo tassā rattiyā accayena pahūtaṃ yāguñca madhugoḷakañca paṭiyādāpetvā bhagavato upanāmesi – paṭiggaṇhātu me bhavaṃ gotamo yāguñca madhugoḷakañcāti .
Tena hi , brāhmaṇa , bhikkhūnaṃ dehīti .
Bhikkhū kukkuccāyantā na paṭiggaṇhanti .
Paṭiggaṇhatha , bhikkhave , paribhuñjathāti .
Atha kho so brāhmaṇo buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ pahūtāya yāguyā ca madhugoḷakena ca sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṃ dhotahatthaṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho taṃ brāhmaṇaṃ
T2.78 bhagavā etadavoca –‘‘ Dasayime , brāhmaṇa , ānisaṃsā yāguyā .
Katame dasa ?
Yāguṃ dento āyuṃ deti , vaṇṇaṃ deti , sukhaṃ deti , balaṃ deti , paṭibhānaṃ deti , yāgu pītā khuddaṃ [ khudaṃ ( sī . syā .)] paṭihanati , pipāsaṃ vineti , vātaṃ anulometi , vatthiṃ sodheti , āmāvasesaṃ pāceti – ime kho , brāhmaṇa , dasānisaṃsā yāguyā ’’ ti [ pacchimā pañca ānisaṃsā a . ni .5.207].
[ a . ni .4.58-59 thokaṃ visadisaṃ ] Yo saññatānaṃ paradattabhojinaṃ ;
Kālena sakkacca dadāti yāguṃ ;
Dasassa ṭhānāni anuppavecchati ;
Āyuñca vaṇṇañca sukhaṃ balañca .
Paṭibhānamassa
M0.316 upajāyate tato ;Khuddaṃ pipāsañca byapaneti vātaṃ ;
Sodheti vatthiṃ pariṇāmeti bhuttaṃ ;
Bhesajjametaṃ sugatena vaṇṇitaṃ .
Tasmā hi yāguṃ alameva dātuṃ ;
Niccaṃ manussena sukhatthikena ;
Dibbāni
V0.298 vā patthayatā sukhāni ;Manussasobhagyatamicchatā vāti .
Atha
P1.222 kho bhagavā taṃ brāhmaṇaṃ imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe
T2.79 dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –‘‘ anujānāmi , bhikkhave , yāguñca madhugoḷakañcā ’’ ti .
Yāgumadhugoḷakānujānanā niṭṭhitā .