Issues
Select Version
Mahāvaggapāḷi
Mahāvaggapāḷi

13. Bimbisārasamāgamakathā

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

13. Bimbisārasamāgamakathā

55. Atha kho bhagavā gayāsīse yathābhirantaṃ viharitvā yena rājagahaṃ tena cārikaṃ pakkāmi , mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi .
Atha kho bhagavā anupubbena cārikaṃ caramāno yena rājagahaṃ tadavasari .
Tatra sudaṃ bhagavā rājagahe viharati laṭṭhivane [ laṭṭhivanuyyāne ( syā .)] suppatiṭṭhe cetiye .
Assosi kho rājā māgadho seniyo bimbisāro – samaṇo khaluT1.65 bho gotamo sakyaputto sakyakulā pabbajito rājagahaṃ anuppatto rājagahe viharati laṭṭhivane suppatiṭṭhe cetiye .
Taṃ kho pana bhagavantaṃ [ bhavantaṃ ( ka .)] gotamaṃ evaṃ kalyāṇo kittisaddo abbhuggato – itipi so bhagavā arahaṃ sammāsambuddho vijjācaraṇasampanno sugato lokavidū anuttaro purisadammasārathi satthā devamanussānaṃ buddho bhagavā [ bhagavāti ( ka .)].
So imaṃ lokaṃ sadevakaṃ samārakaṃM0.46 sabrahmakaṃ sassamaṇabrāhmaṇiṃ pajaṃ sadevamanussaṃ sayaṃ abhiññā sacchikatvā pavedeti .
So dhammaṃ deseti ādikalyāṇaṃ majjhekalyāṇaṃ pariyosānakalyāṇaṃ sātthaṃ sabyañjanaṃ kevalaparipuṇṇaṃ parisuddhaṃ brahmacariyaṃ pakāseti .
Sādhu kho pana tathārūpānaṃ arahataṃ dassanaṃ hotīti .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro dvādasanahutehi [ dvādasaniyutehi ( yojanā )] māgadhikehi brāhmaṇagahapatikehiV0.41 parivuto yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Tepi kho dvādasanahutā māgadhikā brāhmaṇagahapatikāP1.36 appekacce bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu , appekacce bhagavatā saddhiṃ sammodiṃsu , sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ nisīdiṃsu , appekacce yena bhagavā tenañjaliṃ paṇāmetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu , appekacce bhagavato santike nāmagottaṃ sāvetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu , appekacce tuṇhībhūtā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Atha kho tesaṃ dvādasanahutānaṃ [ dvādasaniyutānaṃ ( yojanā )] māgadhikānaṃT1.66 brāhmaṇagahapatikānaṃ etadahosi –
‘‘ kiṃ nu kho mahāsamaṇo uruvelakassape brahmacariyaṃ carati , udāhu uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṃ caratī ’’ ti ?
Atha kho bhagavā tesaṃ dvādasanahutānaṃ māgadhikānaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ cetasā cetoparivitakkamaññāya āyasmantaṃ uruvelakassapaṃ gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Kimeva disvā uruvelavāsi , pahāsi aggiṃ kisakovadāno ;
Pucchāmi taṃ kassapa , etamatthaṃ kathaṃ pahīnaṃ tava aggihuttanti .
‘‘ Rūpe ca sadde ca atho rase ca ;
Kāmitthiyo cābhivadanti yaññā ;
Etaṃ malanti upadhīsu ñatvā ;
Tasmā na yiṭṭhe na hute arañjinti .
‘‘ Ettheva te mano na ramittha ( kassapāti bhagavā );
Rūpesu saddesu atho rasesu ;
Atha ko carahi devamanussaloke ;
Rato mano kassapa , brūhi metanti .
‘‘ DisvāT1.67M0.47 padaṃ santamanūpadhīkaṃ ;
Akiñcanaṃ kāmabhave asattaṃ ;
Anaññathābhāvimanaññaneyyaṃ ;
Tasmā na yiṭṭhe na hute arañjin ’’ ti .
56. Atha kho āyasmā uruvelakassapo uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā bhagavatoV0.42 pādesu sirasā nipatitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ satthā me , bhante , bhagavā , sāvakohamasmi ;
satthā me , bhante , bhagavā , sāvakohamasmī ’’ ti .
Atha kho tesaṃ dvādasanahutānaṃ māgadhikānaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ etadahosi –
‘‘ uruvelakassapo mahāsamaṇe brahmacariyaṃ caratī ’’ ti .
Atha kho bhagavā tesaṃ dvādasanahutānaṃ māgadhikānaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ cetasāP1.37 cetoparivitakkamaññāya anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā , taṃ pakāsesi – dukkhaṃ , samudayaṃ , nirodhaṃ , maggaṃ .
Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva ekādasanahutānaṃ māgadhikānaṃ brāhmaṇagahapatikānaṃ bimbisārappamukhānaṃ tasmiṃ yeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .
Ekanahutaṃ upāsakattaṃT1.68 paṭivedesi .
57. Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ pubbe me , bhante , kumārassa sato pañca assāsakā ahesuṃ , te me etarahi samiddhā .
Pubbe me , bhante , kumārassa sato etadahosi –
‘ aho vata maṃ rajje abhisiñceyyun ’ ti , ayaṃ kho me , bhante , paṭhamo assāsako ahosi , so me etarahi samiddho .
‘ Tassa ca me vijitaṃ arahaṃ sammāsambuddho okkameyyā ’ ti , ayaṃ kho me , bhante , dutiyo assāsako ahosi , so me etarahi samiddho .
‘ Tañcāhaṃ bhagavantaṃ payirupāseyyan ’ ti , ayaṃ kho me , bhante , tatiyoM0.48 assāsako ahosi , so me etarahi samiddho .
‘ So ca me bhagavā dhammaṃ deseyyā ’ ti , ayaṃ kho me , bhante , catuttho assāsako ahosi , so me etarahi samiddho .
‘ Tassa cāhaṃ bhagavato dhammaṃ ājāneyyan ’ ti , ayaṃ kho me , bhante , pañcamo assāsako ahosi , so me etarahi samiddho .
Pubbe me , bhante , kumārassa sato ime pañca assāsakā ahesuṃ , te me etarahi samiddhā .
Abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante , seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya cakkhumantoT1.69 rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ [ maṃ bhante ( ka .)], bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gataṃ , adhivāsetu ca me , bhante , bhagavāP1.38 , svātanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ tiV0.43 .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro tassā rattiyā accayena paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesi –
‘‘ kālo , bhante , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
58. Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya rājagahaṃ pāvisi mahatā bhikkhusaṅghena saddhiṃ bhikkhusahassena sabbeheva purāṇajaṭilehi .
Tena kho pana samayena sakko devānamindo māṇavakavaṇṇaṃ abhinimminitvā buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa purato purato gacchati imā gāthāyo gāyamāno –
‘‘ Danto dantehi saha purāṇajaṭilehi , vippamutto vippamuttehi ;
Siṅgīnikkhasavaṇṇo , rājagahaṃ pāvisi bhagavā .
‘‘ MuttoT1.70 muttehi saha purāṇajaṭilehi , vippamutto vippamuttehi ;
Siṅgīnikkhasavaṇṇo , rājagahaṃ pāvisi bhagavā .
‘‘ TiṇṇoM0.49 tiṇṇehi saha purāṇajaṭilehi ;
Vippamutto vippamuttehi ;
Siṅgīnikkhasuvaṇṇo ;
Rājagahaṃ pāvisi bhagavā .
‘‘ Santo santehi saha purāṇajaṭilehi ;
Vippamutto vippamuttehi ;
Siṅgīnikkhasavaṇṇo ;
Rājagahaṃ pāvisi bhagavā .
‘‘ Dasavāso dasabalo , dasadhammavidū dasabhi cupeto ;
So dasasataparivāro [ parivārako ( ka .)] rājagahaṃ , pāvisi bhagavā ’’ ti .
ManussāV0.44 sakkaṃ devānamindaṃ passitvā evamāhaṃsu –
‘‘ abhirūpo vatāyaṃ māṇavako , dassanīyo vatāyaṃ māṇavako , pāsādiko vatāyaṃ māṇavako .
Kassa nu kho ayaṃ māṇavako ’’ ti ?
Evaṃ vutte sakko devānamindo te manusse gāthāya ajjhabhāsi –
‘‘ Yo dhīro sabbadhi danto , suddho appaṭipuggalo ;
Arahaṃ sugato loke , tassāhaṃ paricārako ’’ ti .
59. Atha kho bhagavā yena rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa nivesanaṃ tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā paññatte āsaneT1.71 nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnassaP1.39 kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi [ cūḷava .307]–
‘‘ kattha nu kho bhagavā vihareyya ?
Yaṃ assa gāmato neva avidūre na accāsanne , gamanāgamanasampannaṃ , atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ , divā appākiṇṇaṃ [ appakiṇṇaṃ ( sī . syā .), abbhokiṇṇaṃ ( ka .)], rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ , manussarāhasseyyakaṃ , paṭisallānasāruppan ’’ ti .
Atha kho rañño māgadhassa seniyassa bimbisārassa etadahosi –
‘‘ idaṃ kho amhākaṃ veḷuvanaṃ uyyānaṃ gāmato neva avidūre na accāsanne gamanāgamanasampannaṃM0.50 atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ abhikkamanīyaṃ divā appākiṇṇaṃ rattiṃ appasaddaṃ appanigghosaṃ vijanavātaṃ manussarāhasseyyakaṃ paṭisallānasāruppaṃ .
Yaṃnūnāhaṃ veḷuvanaṃ uyyānaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dadeyyan ’’ ti .
Atha kho rājā māgadho seniyo bimbisāro sovaṇṇamayaṃ bhiṅkāraṃ gahetvā bhagavato oṇojesi –
‘‘ etāhaṃ , bhante , veḷuvanaṃ uyyānaṃ buddhappamukhassa bhikkhusaṅghassa dammī ’’ ti .
Paṭiggahesi bhagavā ārāmaṃ .
AthaT1.72 kho bhagavā rājānaṃ māgadhaṃ seniyaṃ bimbisāraṃ dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –
‘‘ anujānāmi , bhikkhave , ārāman ’’ ti .
Bimbisārasamāgamakathā niṭṭhitā .