272. Dīghāvuvatthu

458. Atha kho bhagavā bhikkhū āmantesi –

‘‘ bhūtapubbaṃ , bhikkhave , bārāṇasiyaṃ [ vajirabuddhiṭīkā oloketabbā ] brahmadatto nāma kāsirājā ahosi aḍḍho mahaddhano mahābhogo mahabbalo mahāvāhano mahāvijito paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro .

Dīghīti nāma kosalarājā ahosi daliddo appadhano appabhogo appabalo appavāhano appavijito aparipuṇṇakosakoṭṭhāgāro .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā dīghītiṃ kosalarājānaṃ abbhuyyāsi .

Assosi kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā –

‘‘ brahmadatto kira kāsirājā caturaṅginiṃ senaṃ sannayhitvā mamaṃ abbhuyyāto ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño etadahosi –

‘‘ brahmadatto kho kāsirājā aḍḍho mahaddhano mahābhogo mahabbalo mahāvāhano mahāvijito paripuṇṇakosakoṭṭhāgāro , ahaṃ panamhi daliddo appadhano appabhogo appabalo appavāhano appavijito aparipuṇṇakosakoṭṭhāgāro , nāhaṃT2.323 paṭibalo brahmadattena kāsiraññā ekasaṅghātampi sahituṃ .

Yaṃnūnāhaṃ paṭikacceva nagaramhā nippateyyan ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā mahesiṃ ādāya paṭikacceva nagaramhā nippati .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghītissa kosalarañño balañca vāhanañca janapadañca kosañca koṭṭhāgārañca abhivijiya ajjhāvasati .

Atha kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā sapajāpatiko yena vārāṇasī tena pakkāmi .

Anupubbena yena bārāṇasī tadavasari .

Tatra sudaṃ , bhikkhave , dīghīti kosalarājā sapajāpatiko bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime okāse kumbhakāranivesane aññātakavesena paribbājakacchannena paṭivasati .

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño mahesī nacirasseva gabbhinī ahosi .

Tassā evarūpo dohaḷo uppanno hoti –

‘‘ icchati sūriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūme ṭhitaṃ passituṃM0.488 , khaggānañca dhovanaṃ pātuṃ ’’.

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño mahesī dīghītiṃ kosalarājānaṃ etadavoca –

‘‘ gabbhinīmhi , deva .

Tassā me evarūpo dohaḷo uppanno – icchāmi sūriyassa uggamanakāleV0.464 caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ [ vammitaṃ ( sī .)] subhūme ṭhitaṃ passituṃ , khaggānañca dhovanaṃ pātun ’’ ti .

‘‘ Kuto , devi , amhākaṃ duggatānaṃ caturaṅginī senā sannaddhā vammikā subhūme ṭhitā , khaggānañca dhovanaṃ pātun ’’ ti [ khaggānañca dhovananti ( sī . syā .)]‘‘ sacāhaṃ , deva , na labhissāmi , marissāmī ’’ ti .

459. Tena kho pana samayena , brahmadattassaT2.324 kāsirañño purohito brāhmaṇo dīghītissa kosalarañño sahāyo hotiP1.343 .

Atha kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā yena brahmadattassa kāsirañño purohito brāhmaṇo tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā brahmadattassa kāsirañño purohitaṃ brāhmaṇaṃ etadavoca –

‘‘ sakhī te , samma , gabbhinī .

Tassā evarūpo dohaḷo uppanno – icchati sūriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūme ṭhitaṃ passituṃ , khaggānañca dhovanaṃ pātun ’’ ti .

‘‘ Tena hi , deva , mayampi deviṃ passāmā ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño mahesī yena brahmadattassa kāsirañño purohito brāhmaṇo tenupasaṅkami .

Addasā kho , bhikkhave , brahmadattassa kāsirañño purohito brāhmaṇo dīghītissa kosalarañño mahesiṃ dūratova āgacchantiṃ , disvāna uṭṭhāyāsanā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā yena dīghītissa kosalarañño mahesī tenañjaliṃ paṇāmetvā tikkhattuṃ udānaṃ udānesi –

‘‘ kosalarājā vata bho kucchigato , kosalarājā vata bho kucchigato ’’ ti .

Attamanā [ avimanā ( sī . syā . katthaci ], devi , hohi . Lacchasi sūriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūme ṭhitaṃ passituṃ , khaggānañca dhovanaṃ pātunti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadattassa kāsirañño purohito brāhmaṇo yena brahmadatto kāsirājā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ tathā , deva , nimittāni dissanti , sve sūriyuggamanakāleT2.325 caturaṅginī senā sannaddhā vammikā subhūme tiṭṭhatu , khaggā ca dhoviyantū ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā manusse āṇāpesiM0.489 –

‘‘ yathā , bhaṇe , purohito brāhmaṇo āha tathā karothā ’’ ti .

Alabhi kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño mahesī sūriyassa uggamanakāle caturaṅginiṃ senaṃ sannaddhaṃ vammikaṃ subhūme ṭhitaṃ passituṃ , khaggānañca dhovanaṃ pātuṃ .

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño mahesī tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṃ vijāyi .

Tassa dīghāvūti nāmaṃ akaṃsu .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro nacirasseva viññutaṃ pāpuṇi .

Atha kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako , iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṃ , sacāyaṃ amhe jānissati , sabbeva tayo ghātāpessati , yaṃnūnāhaṃ dīghāvuṃV0.465 kumāraṃ bahinagare vāseyyan ’’ ti .

Atha kho bhikkhave dīghīti kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ bahinagare vāsesi .

Atha kho bhikkhave dīghāvu kumāroP1.344 bahinagare paṭivasanto nacirasseva sabbasippāni sikkhi .

460. Tena kho pana samayena dīghītissa kosalarañño kappako brahmadatte kāsiraññe paṭivasati .

Addasā kho , bhikkhave , dīghītissa kosalarañño kappako dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime okāse kumbhakāranivesane aññātakavesenaT2.326 paribbājakacchannena paṭivasantaṃ , disvāna yena brahmadatto kāsirājā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ dīghīti , deva , kosalarājā sapajāpatiko bārāṇasiyaṃ aññatarasmiṃ paccantime okāse kumbhakāranivesane aññātakavesena paribbājakacchannena paṭivasatī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā manusse āṇāpesi –

‘‘ tena hi , bhaṇe , dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ ānethā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , te manussā brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ ānesuṃ .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā manusse āṇāpesi –

‘‘ tena hi , bhaṇe , dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvā dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇatoM0.490 nagarassa catudhā chinditvā catuddisā bilāni nikkhipathā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , te manussā brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinenti .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ ciraṃdiṭṭhā kho me mātāpitaro .

YaṃnūnāhaṃT2.327 mātāpitaro passeyyan ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro bārāṇasiṃ pavisitvā addasa mātāpitaro daḷhāya rajjuyā pacchābāhaṃ gāḷhabandhanaṃ bandhitvā khuramuṇḍaṃ karitvā kharassarena paṇavena rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinente , disvāna yena mātāpitaro tenupasaṅkami .

Addasā kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ dūratova āgacchantaṃ ;

disvāna dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verenaP1.345 verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti .

Evaṃ vutte , bhikkhave , te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ etadavocuṃV0.466 –

‘‘ ummattako ayaṃ dīghīti kosalarājā vippalapati .

Ko imassa dīghāvu ?

Kaṃ ayaṃ evamāha –

‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti .

‘‘ Nāhaṃ , bhaṇe , ummattako vippalapāmi , api ca yo viññū so vibhāvessatī ’’ ti .

Dutiyampi kho , bhikkhave … pe … tatiyampi kho , bhikkhave , dīghīti kosalarājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti .

Tatiyampi kho , bhikkhave , te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ etadavocuṃ –

‘‘ ummattako ayaṃ dīghīti kosalarājā vippalapati .

Ko imassa dīghāvuT2.328 ?

Kaṃ ayaṃ evamāha – mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti .

‘‘ Nāhaṃ , bhaṇe , ummattako vippalapāmi , api ca yo viññū so vibhāvessatī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , te manussā dīghītiṃ kosalarājānaṃ sapajāpatikaṃ rathikāya rathikaṃ siṅghāṭakena siṅghāṭakaṃ parinetvāM0.491 dakkhiṇena dvārena nikkhāmetvā dakkhiṇato nagarassa catudhā chinditvā catuddisā bilāni nikkhipitvā gumbaṃ ṭhapetvā pakkamiṃsu .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro bārāṇasiṃ pavisitvā suraṃ nīharitvā gumbiye pāyesi .

Yadā te mattā ahesuṃ patitā , atha kaṭṭhāni saṃkaḍḍhitvā citakaṃ karitvā mātāpitūnaṃ sarīraṃ citakaṃ āropetvā aggiṃ datvā pañjaliko tikkhattuṃ citakaṃ padakkhiṇaṃ akāsi .

461. Tena kho pana samayena brahmadatto kāsirājā uparipāsādavaragato hoti .

Addasā kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvuṃ kumāraṃ pañjalikaṃ tikkhattuṃ citakaṃ padakkhiṇaṃ karontaṃ , disvānassa etadahosi –

‘‘ nissaṃsayaṃ kho so manusso dīghītissa kosalarañño ñāti vā sālohito vā , aho me anatthato , na hi nāma me koci ārocessatī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro araññaṃ gantvā yāvadatthaṃ kanditvā roditvā khappaṃ [ bappaṃ ( sī . syā .)] puñchitvā bārāṇasiṃ pavisitvā antepurassa sāmantā hatthisālaṃ gantvā hatthācariyaṃ etadavoca –

‘‘ icchāmahaṃ , ācariya , sippaṃT2.329 sikkhitun ’’ ti .

‘‘ Tena hi , bhaṇe māṇavaka , sikkhassū ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi , vīṇañca vādesi .

Assosi kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gītaṃ vīṇañca vāditaṃ , sutvāna manusse pucchi –

‘‘ ko , bhaṇe , rattiyā paccūsasamayaṃP1.346 paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃV0.467 mañjunā sarena gāyi , vīṇañca vādesī ’’ ti ?

‘‘ Amukassa , deva , hatthācariyassa antevāsī māṇavako rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi , vīṇañca vādesī ’’ ti .

‘‘ Tena hi , bhaṇe , taṃ māṇavakaṃ ānethā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , te manussā brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā dīghāvuṃ kumāraṃ ānesuṃ .

‘‘ Tvaṃ bhaṇe māṇavaka , rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya hatthisālāyaṃ mañjunā sarena gāyi , vīṇañca vādesī ’’ ti ?

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti .

‘‘ Tena hi tvaṃ , bhaṇe māṇavaka , gāyassu , vīṇañca vādehī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā ārādhāpekkho mañjunā sarena gāyiM0.492 , vīṇañca vādesi .

‘‘ Tvaṃ , bhaṇe māṇavaka , maṃ upaṭṭhahā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paccassosi .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvuT2.330 kumāro brahmadattassa kāsirañño pubbuṭṭhāyī ahosi pacchānipātī kiṅkārapaṭissāvī manāpacārī piyavādī .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvuṃ kumāraṃ nacirasseva abbhantarime vissāsikaṭṭhāne ṭhapesi .

462. Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ tena hi , bhaṇe māṇavaka , rathaṃ yojehi , migavaṃ gamissāmā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṃ yojetvā brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ yutto kho te , deva , ratho , yassa dāni kālaṃ maññasī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā rathaṃ abhiruhi .

Dīghāvu kumāro rathaṃ pesesi .

Tathā tathā rathaṃ pesesi yathā yathā aññeneva senā agamāsi aññeneva ratho .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dūraṃ gantvā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ tena hi , bhaṇe māṇavaka , rathaṃ muñcassu , kilantomhi , nipajjissāmī ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṃ muñcitvā pathaviyaṃ pallaṅkena nisīdi .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvussa kumārassa ucchaṅge sīsaṃ katvā seyyaṃ kappesi .

Tassa kilantassa muhuttakeneva niddā okkami .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṃ anatthassaP1.347 kārako .

Iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañcaT2.331 acchinnaṃ .

Iminā ca me mātāpitaro hatā .

Ayaṃ khvassa kālo yohaṃ veraṃ appeyyan ’’ ti kosiyā khaggaṃ nibbāhi .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ pitā kho maṃ maraṇakāle avaca ‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’ ti .

Na kho metaṃ patirūpaṃV0.468 , yvāhaṃ pituvacanaṃ atikkameyyan ’’ ti kosiyā khaggaṃ pavesesi .

Dutiyampi kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako , imino amhākaṃ balañcaM0.493 vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṃ , iminā ca me mātāpitaro hatā , ayaṃ khvassa kālo yohaṃ veraṃ appeyyan ’’ ti kosiyā khaggaṃ nibbāhi .

Dutiyampi kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ pitā kho maṃ maraṇakāle avaca ‘ mā kho tvaṃ tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ , na hi tāta dīghāvu verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’ ti .

Na kho metaṃ patirūpaṃ , yvāhaṃ pituvacanaṃ atikkameyyan ’’ ti .

Punadeva kosiyā khaggaṃ pavesesi .

Tatiyampi kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ ayaṃ kho brahmadatto kāsirājā bahuno amhākaṃ anatthassa kārako .

Iminā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṃ .

Iminā ca me mātāpitaro hatā .

Ayaṃ khvassa kālo yohaṃ veraṃ appeyyan ’’ ti kosiyā khaggaṃ nibbāhi .

Tatiyampi kho , bhikkhave , dīghāvussa kumārassa etadahosi –

‘‘ pitā kho maṃ maraṇakāle avaca ‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’ ti .

Na kho metaṃ patirūpaṃ , yvāhaṃ pituvacanaṃ atikkameyyan ’’’ ti punadeva kosiyā khaggaṃ pavesesi .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsi .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ kissa tvaṃT2.332 , deva , bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsī ’’ ti ?

Idha maṃ , bhaṇe māṇavaka , dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro supinantena khaggena paripātesi .

Tenāhaṃ bhīto ubbiggo ussaṅkī utrasto sahasā vuṭṭhāsinti .

Atha kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro vāmena hatthena brahmadattassa kāsirañño sīsaṃ parāmasitvā dakkhiṇena hatthena khaggaṃ nibbāhetvā brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ ahaṃ kho so , deva , dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro .

Bahuno tvaṃ amhākaṃ anatthassa kārako .

Tayā amhākaṃ balañca vāhanañca janapado ca koso ca koṭṭhāgārañca acchinnaṃ .

Tayā ca me mātāpitaro hatā .

Ayaṃ khvassa kālo yvāhaṃ veraṃ appeyyan ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvussa kumārassa pādesu sirasā nipatitvā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ jīvitaṃ me , tāta dīghāvu , dehi .

Jīvitaṃ me , tāta dīghāvu , dehī ’’ ti .

‘‘ Kyāhaṃ ussahāmi devassa jīvitaṃ dātuṃM0.494 ?

Devo kho me jīvitaṃ dadeyyā ’’ ti .

‘‘ Tena hi , tāta dīghāvu , tvañceva me jīvitaṃ dehi , ahañca te jīvitaṃV0.469 dammī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto ca kāsirājā dīghāvu ca kumāro aññamaññassa jīvitaṃ adaṃsu , pāṇiñca aggahesuṃ , sapathañca akaṃsu addūbhāya [ adrūbhāya , adubbhāya ( ka .)].

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ tenaP1.348 hi , tāta dīghāvu , rathaṃ yojehiT2.333 , gamissāmā ’’ ti .

‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho , bhikkhave , dīghāvu kumāro brahmadattassa kāsirañño paṭissutvā rathaṃ yojetvā brahmadattaṃ kāsirājānaṃ etadavoca –

‘‘ yutto kho te , deva , ratho , yassa dāni kālaṃ maññasī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā rathaṃ abhiruhi .

Dīghāvu kumāro rathaṃ pesesi .

Tathā tathā rathaṃ pesesi yathā yathā nacirasseva senāya samāgañchi .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā bārāṇasiṃ pavisitvā amacce pārisajje sannipātāpetvā etadavoca –

‘‘ sace , bhaṇe , dīghītissa kosalarañño puttaṃ dīghāvuṃ kumāraṃ passeyyātha , kinti naṃ kareyyāthā ’’ ti ?

Ekacce evamāhaṃsu –

‘‘ mayaṃ , deva , hatthe chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , pāde chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , hatthapāde chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , kaṇṇe chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , nāsaṃ chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , kaṇṇanāsaṃ chindeyyāma .

Mayaṃ , deva , sīsaṃ chindeyyāmā ’’ ti .

‘‘ Ayaṃ kho , bhaṇe , dīghītissa kosalarañño putto dīghāvu kumāro .

Nāyaṃ labbhā kiñci kātuṃ .

Iminā ca me jīvitaṃ dinnaṃ , mayā ca imassa jīvitaṃ dinnan ’’ ti .

463. Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā dīghāvuṃ kumāraṃ etadavoca –

‘‘ yaṃ kho te , tāta dīghāvu , pitā maraṇakāle avaca ‘ mā kho tvaṃ , tāta dīghāvu , dīghaṃ passa , mā rassaṃ .

Na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’ ti , kiṃ te pitā sandhāya avacā ’’ ti ?

‘‘ Yaṃ kho meT2.334 , deva , pitā maraṇakāle avaca ‘ mā dīghan ’ ti mā ciraṃ veraṃ akāsīti .

Imaṃ kho me , deva , pitā maraṇakāle avaca mā dīghanti .

Yaṃ kho me , deva , pitā maraṇakāle avaca ‘ mā rassan ’ ti mā khippaṃ mittehi bhijjitthā ’’ ti .

Imaṃ kho me , deva , pitā maraṇakāle avacaM0.495 mā rassanti .

Yaṃ kho me , deva , pitā maraṇakāle avaca ‘‘ na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti , averena hi , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti devena me mātāpitaro hatāti .

Sacāhaṃ devaṃ jīvitā voropeyyaṃ , ye devassa atthakāmā te maṃ jīvitā voropeyyuṃ , ye me atthakāmā te te jīvitā voropeyyuṃ – evaṃ taṃ veraṃ verena na vūpasameyya .

Idāni ca pana me devena jīvitaṃ dinnaṃ , mayā ca devassa jīvitaṃ dinnaṃ .

Evaṃ taṃ veraṃ averena vūpasantaṃ .

Imaṃ kho me , deva , pitā maraṇakāle avaca – na hi , tāta dīghāvu , verena verā sammanti ;

averena hiV0.470 , tāta dīghāvu , verā sammantī ’’ ti .

Atha kho , bhikkhave , brahmadatto kāsirājā –

‘‘ acchariyaṃP1.349 vata bho !

Abbhutaṃ vata bho !

Yāva paṇḍito ayaṃ dīghāvu kumāro , yatra hi nāma pituno saṃkhittena bhāsitassa vitthārena atthaṃ ājānissatī ’’ ti pettikaṃ balañca vāhanañca janapadañca kosañca koṭṭhāgārañca paṭipādesi , dhītarañca adāsi .

Tesañhi nāma , bhikkhave , rājūnaṃ ādinnadaṇḍānaṃ ādinnasatthānaṃ evarūpaṃ khantisoraccaṃ bhavissati .

Idha kho pana taṃ , bhikkhaveT2.335 , sobhetha yaṃ tumhe evaṃ svākkhāte dhammavinaye pabbajitā samānā khamā ca bhaveyyātha soratā cāti ?

Tatiyampi kho bhagavā te bhikkhū etadavoca –

‘‘ alaṃ , bhikkhave , mā bhaṇḍanaṃ mā kalahaṃ mā viggahaṃ mā vivādan ’’ ti .

Tatiyampi kho so adhammavādī bhikkhu bhagavantaṃ etadavoca –

‘‘ āgametu , bhante , bhagavā dhammassāmī ;

appossukko , bhante , bhagavā diṭṭhadhammasukhavihāramanuyutto viharatu .

Mayametena bhaṇḍanena kalahena viggahena vivādena paññāyissāmā ’’ ti .

Atha kho bhagavā – pariyādinnarūpā kho ime moghapurisā , nayime sukarā saññāpetunti – uṭṭhāyāsanā pakkāmi .

Dīghāvubhāṇavāro niṭṭhito paṭhamo .

464.[ ma . ni .3.236] Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya kosambiṃ piṇḍāya pāvisi .

Kosambiyaṃ piṇḍāya caritvā pacchābhattaṃ piṇḍapātapaṭikkanto senāsanaṃ saṃsāmetvā pattacīvaramādāya saṅghamajjhe ṭhitakova imā gāthāyo abhāsi –

[ ma . ni .3.237]‘‘ PuthusaddoM0.496 samajano , na bālo koci maññatha ;

Saṅghasmiṃ bhijjamānasmiṃ , nāññaṃ bhiyyo amaññaruṃ .

[ ma . ni .3.237]‘‘ Parimuṭṭhā paṇḍitābhāsā , vācāgocarabhāṇino ;

Yāvicchanti mukhāyāmaṃ , yena nītā na taṃ vidū .

[ ma . ni .3.237]‘‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ , ajini maṃ ahāsi me ;

YeT2.336 ca taṃ upanayhanti , veraṃ tesaṃ na sammati .

[ ma . ni .3.237]‘‘ Akkocchi maṃ avadhi maṃ , ajini maṃ ahāsi me ;

Ye ca taṃ nupanayhanti , veraṃ tesūpasammati .

[ ma . ni .3.237]‘‘ NaV0.471 hi verena verāni , sammantīdha kudācanaṃ ;

Averena ca sammanti , esadhammo sanantano .

[ ma . ni .3.237]‘‘ Pare ca na vijānanti , mayamettha yamāmase ;

Ye ca tattha vijānanti , tato sammanti medhagā .

[ ma . ni .3.237]‘‘ AṭṭhicchinnāP1.350 pāṇaharā , gavāssadhanahārino ;

Raṭṭhaṃ vilumpamānānaṃ , tesampi hoti saṅgati .

‘‘ Kasmā tumhāka no siyā ;

[ ma . ni .3.237]‘‘ Sace labhetha nipakaṃ sahāyaṃ ;

Saddhiṃcaraṃ sādhuvihāri dhīraṃ ;

Abhibhuyya sabbāni parissayāni ;

Careyya tenattamano satīmā .

[ ma . ni .3.237]‘‘ No ce labhetha nipakaṃ sahāyaṃ ;

Saddhiṃ caraṃ sādhuvihāri dhīraṃ ;

Rājāva raṭṭhaṃ vijitaṃ pahāya ;

Eko care mātaṅgaraññeva nāgo .

[ ma . ni .3.237]‘‘ Ekassa caritaṃ seyyo ;

Natthi bāle sahāyatā ;

EkoT2.337 care na ca pāpāni kayirā ;

Appossukko mātaṅgaraññeva nāgo ’’ ti .

Dīghāvuvatthu niṭṭhitaṃ .

Issues

Select Version

Mahāvaggapāḷi

Mahāvaggapāḷi