15. Upajjhāyavattakathā

Author： _System_Pali_VRI_ @ Administrator

No version selected — showing the Pali original by default.

15. Upajjhāyavattakathā

64. TenaM0.56V0.50 kho pana samayena bhikkhū anupajjhāyakā anācariyakā [ idaṃ padaṃ sī . syā . potthakesu natthi ] anovadiyamānā ananusāsiyamānā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya caranti ;

manussānaṃ [ te manussānaṃ ( ka .)] bhuñjamānānaṃ uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti ;

sāmaṃ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjanti ;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharanti .

Manussā ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –

‘‘ kathañhi nāma samaṇā sakyaputtiyā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti ;

manussānaṃ bhuñjamānānaṃ , uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti ;

sāmaṃ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti ;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissanti seyyathāpi brāhmaṇā brāhmaṇabhojane ’’ ti .

AssosuṃT1.81 kho bhikkhū tesaṃ manussānaṃ ujjhāyantānaṃ khiyyantānaṃ vipācentānaṃ .

Ye te bhikkhū appicchā santuṭṭhā lajjino kukkuccakā sikkhākāmā , te ujjhāyanti khiyyanti vipācenti –

‘‘ kathañhi nāma bhikkhū dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti ;

sāmaṃ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti ;

bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissantī ’’ ti .

Atha kho te bhikkhū … pe … bhagavato etamatthaṃ ārocesuṃ .

Atha kho bhagavā etasmiṃ nidāne etasmiṃ pakaraṇe bhikkhusaṅghaṃ sannipātāpetvā bhikkhū paṭipucchi –

‘‘ saccaṃ kira , bhikkhave , bhikkhū dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya caranti , manussānaṃ bhuñjamānānaṃ upariP1.45 bhojanepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmenti , uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṃM0.57 upanāmenti , sāmaṃ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjanti , bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharantī ’’ ti ?

‘‘ Saccaṃ bhagavā ’’ ti .

Vigarahi buddhoT1.82 bhagavā –

‘‘ ananucchavikaṃ , bhikkhave , tesaṃ moghapurisānaṃ ananulomikaṃ appatirūpaṃ assāmaṇakaṃ akappiyaṃ akaraṇīyaṃ .

Kathañhi nāmaV0.51 te , bhikkhave , moghapurisā dunnivatthā duppārutā anākappasampannā piṇḍāya carissanti , manussānaṃ bhuñjamānānaṃ uparibhojanepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparikhādanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparisāyanīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , uparipānīyepi uttiṭṭhapattaṃ upanāmessanti , sāmaṃ sūpampi odanampi viññāpetvā bhuñjissanti , bhattaggepi uccāsaddā mahāsaddā viharissanti .

Netaṃ , bhikkhave , appasannānaṃ vā pasādāya , pasannānaṃ vā bhiyyobhāvāya .

Atha khvetaṃ , bhikkhave , appasannānañceva appasādāya , pasannānañca ekaccānaṃ aññathattāyā ’’ ti .

Atha kho bhagavā te bhikkhū anekapariyāyena vigarahitvā dubbharatāya dupposatāya mahicchatāya asantuṭṭhitāya [ asantuṭṭhiyā ( sī .), asantuṭṭhatāya ( syā )] saṅgaṇikāya kosajjassa avaṇṇaṃ bhāsitvā anekapariyāyena subharatāya suposatāya appicchassa santuṭṭhassa sallekhassa dhutassa pāsādikassa apacayassa vīriyārambhassa [ viriyārambhassa ( sī . syā .)] vaṇṇaṃ bhāsitvā bhikkhūnaṃ tadanucchavikaṃ tadanulomikaṃ dhammiṃ kathaṃ katvā bhikkhū āmantesi –

65.‘‘ Anujānāmi , bhikkhave , upajjhāyaṃ .

Upajjhāyo , bhikkhave , saddhivihārikamhi puttacittaṃ upaṭṭhapessatiT1.83 , saddhivihāriko upajjhāyamhi pitucittaṃ upaṭṭhapessati .

Evaṃ te aññamaññaṃ sagāravā sappatissā sabhāgavuttino viharantā imasmiṃ dhammavinaye vuḍḍhiṃ viruḷhiṃ vepullaṃ āpajjissanti .

Evañca pana , bhikkhave , upajjhāyo gahetabbo – ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā pāde vanditvā ukkuṭikaṃ nisīditvā añjaliṃ paggahetvā evamassa vacanīyo –

‘ upajjhāyo me , bhante , hohi ;

upajjhāyo me , bhante , hohi ;

upajjhāyo me , bhante , hohī ’ ti .

Sāhūti vā lahūti vā opāyikanti vā patirūpanti vā pāsādikena sampādehīti vā kāyena viññāpeti , vācāya viññāpeti , kāyena vācāya [ na vācāya ( ka .)] viññāpeti , gahito hoti upajjhāyo ;

na kāyena viññāpeti , na vācāya viññāpetiP1.46M0.58 , na kāyena vācāya viññāpeti , na gahito hoti upajjhāyo .

66.[ cūḷava .376 ādayo ]‘‘ Saddhivihārikena , bhikkhave , upajjhāyamhi sammā vattitabbaṃ .

Tatrāyaṃ sammāvattanā –

‘‘ Kālasseva vuṭṭhāya upāhanā omuñcitvā ekaṃsaṃ uttarāsaṅgaṃ karitvā dantakaṭṭhaṃ dātabbaṃ , mukhodakaṃ dātabbaṃ , āsanaṃ paññapetabbaṃ .

Sace yāgu hoti , bhājanaṃ dhovitvā yāgu upanāmetabbā .

Yāguṃ pītassa udakaṃ datvā bhājanaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantenaV0.52 dhovitvā paṭisāmetabbaṃ .

Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ .

Sace so deso uklāpo hoti , so deso sammajjitabbo .

‘‘ Sace upajjhāyo gāmaṃ pavisitukāmoT1.84 hoti , nivāsanaṃ dātabbaṃ , paṭinivāsanaṃ paṭiggahetabbaṃ , kāyabandhanaṃ dātabbaṃ , saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo dātabbā , dhovitvā patto sodako [ saudako ( ka .)] dātabbo .

Sace upajjhāyo pacchāsamaṇaṃ ākaṅkhati , timaṇḍalaṃ paṭicchādentena parimaṇḍalaṃ nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā saguṇaṃ katvā saṅghāṭiyo pārupitvā gaṇṭhikaṃ paṭimuñcitvā dhovitvā pattaṃ gahetvā upajjhāyassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ .

Nātidūre gantabbaṃ , nāccāsanne gantabbaṃ , pattapariyāpannaṃ paṭiggahetabbaṃ .

Na upajjhāyassa bhaṇamānassa antarantarā kathā opātetabbā .

Upajjhāyo āpattisāmantā bhaṇamāno nivāretabbo .

‘‘ Nivattantena paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ , pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ , paccuggantvā pattacīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ , paṭinivāsanaṃ dātabbaṃ , nivāsanaṃ paṭiggahetabbaṃ .

Sace cīvaraṃ sinnaṃ hoti , muhuttaṃ uṇhe otāpetabbaṃ , na ca uṇhe cīvaraṃ nidahitabbaṃ ;

cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ , cīvaraṃ saṅgharantena caturaṅgulaṃ kaṇṇaṃ ussāretvā cīvaraṃ saṅgharitabbaṃ – mā majjhe bhaṅgo ahosīti .

Obhoge kāyabandhanaṃ kātabbaṃ .

‘‘ Sace piṇḍapāto hoti , upajjhāyo ca bhuñjitukāmo hoti , udakaṃ datvā piṇḍapāto upanāmetabbo .

Upajjhāyo pānīyena pucchitabboT1.85 .

Bhuttāvissa udakaṃ datvā pattaṃ paṭiggahetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃM0.59 appaṭighaṃsantena dhovitvā vodakaṃ katvā muhuttaṃ uṇhe otāpetabbo , na ca uṇhe patto nidahitabbo .

Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ .

Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃP1.47 vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo .

Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo .

Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvā ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ .

Upajjhāyamhi vuṭṭhite āsanaṃ uddharitabbaṃ , pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ paṭisāmetabbaṃ .

Sace so deso uklāpo hoti , so deso sammajjitabbo .

‘‘ Sace upajjhāyo nahāyitukāmo hoti , nahānaṃ paṭiyādetabbaṃ .

Sace sītena attho hoti , sītaṃ paṭiyādetabbaṃ .

Sace uṇhena attho hoti , uṇhaṃ paṭiyādetabbaṃ .

‘‘ SaceV0.53 upajjhāyo jantāgharaṃ pavisitukāmo hoti , cuṇṇaṃ sannetabbaṃ , mattikā temetabbā , jantāgharapīṭhaṃ ādāya upajjhāyassa piṭṭhito piṭṭhito gantvā jantāgharapīṭhaṃ datvā cīvaraṃ paṭiggahetvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ , cuṇṇaṃ dātabbaṃ , mattikā dātabbā .

Sace ussahati , jantāgharaṃ pavisitabbaṃ .

Jantāgharaṃ pavisantena mattikāya mukhaṃ makkhetvā purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharaṃ pavisitabbaṃ .

Na there bhikkhū anupakhajja nisīditabbaṃ .

NaT1.86 navā bhikkhū āsanena paṭibāhitabbā .

Jantāghare upajjhāyassa parikammaṃ kātabbaṃ .

Jantāgharā nikkhamantena jantāgharapīṭhaṃ ādāya purato ca pacchato ca paṭicchādetvā jantāgharā nikkhamitabbaṃ .

‘‘ Udakepi upajjhāyassa parikammaṃ kātabbaṃ .

Nahātena paṭhamataraṃ uttaritvā attano gattaṃ vodakaṃ katvā nivāsetvā upajjhāyassa gattato udakaṃ pamajjitabbaṃ , nivāsanaṃ dātabbaṃ , saṅghāṭi dātabbā , jantāgharapīṭhaṃ ādāya paṭhamataraṃ āgantvā āsanaṃ paññapetabbaṃ , pādodakaṃ pādapīṭhaṃ pādakathalikaṃ upanikkhipitabbaṃ , upajjhāyo pānīyena pucchitabbo .

Sace uddisāpetukāmo hoti , uddisitabbo .

Sace paripucchitukāmo hoti , paripucchitabbo .

‘‘ Yasmiṃ vihāre upajjhāyo viharati , sace so vihāro uklāpo hoti , sace ussahati , sodhetabbo .

Vihāraṃ sodhentena paṭhamaṃ pattacīvaraṃM0.60 nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Nisīdanapaccattharaṇaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Bhisibibbohanaṃ [ bhisibimbohanaṃ ( sī . syā .)] nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Mañco nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena , asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ , nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo .

Pīṭhaṃ nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantenaP1.48 , asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ , nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Mañcapaṭipādakā nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbā .

Kheḷamallako nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbo .

Apassenaphalakaṃ nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Bhūmattharaṇaṃ yathāpaññattaṃ sallakkhetvāT1.87 nīharitvā ekamantaṃ nikkhipitabbaṃ .

Sace vihāre santānakaṃ hoti , ullokā paṭhamaṃ ohāretabbaṃ , ālokasandhikaṇṇabhāgā pamajjitabbā .

Sace gerukaparikammakatā bhitti kaṇṇakitā hoti , coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā .

Sace kāḷavaṇṇakatā bhūmi kaṇṇakitā hoti , coḷakaṃ temetvā pīḷetvā pamajjitabbā .

Sace akatā hoti bhūmi , udakena paripphositvā sammajjitabbā – mā vihāro rajena uhaññīti .

Saṅkāraṃ vicinitvā ekamantaṃ chaḍḍetabbaṃ .

‘‘ Bhūmattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ .

MañcapaṭipādakāV0.54 otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbā .

Mañco otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena , asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ , atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbo .

Pīṭhaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā nīcaṃ katvā sādhukaṃ appaṭighaṃsantena , asaṅghaṭṭentena kavāṭapiṭṭhaṃ , atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ .

Bhisibibbohanaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ .

Nisīdanapaccattharaṇaṃ otāpetvā sodhetvā papphoṭetvā atiharitvā yathāpaññattaṃ paññapetabbaṃ .

Kheḷamallako otāpetvā pamajjitvā atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbo .

Apassenaphalakaṃ otāpetvā pamajjitvāT1.88 atiharitvā yathāṭhāne ṭhapetabbaṃ .

Pattacīvaraṃ nikkhipitabbaṃ .

Pattaṃ nikkhipantena ekena hatthena pattaṃ gahetvā ekena hatthena heṭṭhāmañcaṃ vā heṭṭhāpīṭhaṃ vā parāmasitvā patto nikkhipitabbo .

Na ca anantarahitāya bhūmiyā patto nikkhipitabbo .

Cīvaraṃ nikkhipantena ekena hatthena cīvaraṃ gahetvāM0.61 ekena hatthena cīvaravaṃsaṃ vā cīvararajjuṃ vā pamajjitvā pārato antaṃ orato bhogaṃ katvā cīvaraṃ nikkhipitabbaṃ .

‘‘ Sace puratthimā sarajā vātā vāyanti , puratthimā vātapānā thaketabbā .

Sace pacchimā sarajā vātā vāyanti , pacchimā vātapānā thaketabbā .

Sace uttarā sarajā vātā vāyanti , uttarā vātapānā thaketabbā .

Sace dakkhiṇā sarajā vātā vāyanti , dakkhiṇā vātapānāP1.49 thaketabbā .

Sace sītakālo hoti , divā vātapānā vivaritabbā , rattiṃ thaketabbā .

Sace uṇhakālo hoti , divā vātapānā thaketabbā , rattiṃ vivaritabbā .

‘‘ Sace pariveṇaṃ uklāpaṃ hoti , pariveṇaṃ sammajjitabbaṃ .

Sace koṭṭhako uklāpo hoti , koṭṭhako sammajjitabbo .

Sace upaṭṭhānasālā uklāpā hoti , upaṭṭhānasālā sammajjitabbā .

Sace aggisālā uklāpā hoti , aggisālā sammajjitabbā .

Sace vaccakuṭi uklāpā hoti , vaccakuṭi sammajjitabbā .

Sace pānīyaṃ na hoti , pānīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ .

Sace paribhojanīyaṃ na hoti , paribhojanīyaṃ upaṭṭhāpetabbaṃ .

Sace ācamanakumbhiyā udakaṃ na hoti , ācamanakumbhiyāT1.89 udakaṃ āsiñcitabbaṃ .

‘‘ Sace upajjhāyassa anabhirati uppannā hoti , saddhivihārikena vūpakāsetabbo , vūpakāsāpetabbo , dhammakathā vāssa kātabbā .

Sace upajjhāyassa kukkuccaṃ uppannaṃ hoti , saddhivihārikena vinodetabbaṃ , vinodāpetabbaṃ , dhammakathā vāssa kātabbā .

Sace upajjhāyassa diṭṭhigataṃ uppannaṃ hoti , saddhivihārikena vivecetabbaṃ , vivecāpetabbaṃ , dhammakathā vāssa kātabbāV0.55 .

Sace upajjhāyo garudhammaṃ ajjhāpanno hoti parivāsāraho , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa parivāsaṃ dadeyyāti .

Sace upajjhāyo mūlāya paṭikassanāraho hoti , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṃ mūlāya paṭikasseyyāti .

Sace upajjhāyo mānattāraho hoti , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa mānattaṃ dadeyyāti .

Sace upajjhāyo abbhānāraho hoti , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho saṅgho upajjhāyaṃ abbheyyāti .

Sace saṅgho upajjhāyassaM0.62 kammaṃ kattukāmo hoti tajjanīyaṃ vā niyassaṃ [ niyasaṃ ( ka .)] vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃ vā , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho saṅgho upajjhāyassa kammaṃ na kareyya lahukāya vā pariṇāmeyyāti .

Kataṃ vā panassa hoti saṅghena kammaṃ tajjanīyaṃ vā niyassaṃ vā pabbājanīyaṃ vā paṭisāraṇīyaṃ vā ukkhepanīyaṃT1.90 vā , saddhivihārikena ussukkaṃ kātabbaṃ – kinti nu kho upajjhāyo sammā vatteyya , lomaṃ pāteyya , netthāraṃ vatteyya , saṅgho taṃ kammaṃ paṭippassambheyyāti .

‘‘ Sace upajjhāyassa cīvaraṃ dhovitabbaṃ hoti , saddhivihārikena dhovitabbaṃ , ussukkaṃ vā kātabbaṃP1.50 – kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ dhoviyethāti .

Sace upajjhāyassa cīvaraṃ kātabbaṃ hoti , saddhivihārikena kātabbaṃ , ussukkaṃ vā kātabbaṃ – kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ kariyethāti .

Sace upajjhāyassa rajanaṃ pacitabbaṃ hoti , saddhivihārikena pacitabbaṃ , ussukkaṃ vā kātabbaṃ – kinti nu kho upajjhāyassa rajanaṃ paciyethāti .

Sace upajjhāyassa cīvaraṃ rajitabbaṃ [ rajetabbaṃ ( sī . syā .)] hoti , saddhivihārikena rajitabbaṃ , ussukkaṃ vā kātabbaṃ – kinti nu kho upajjhāyassa cīvaraṃ rajiyethāti .

Cīvaraṃ rajantena [ rajentena ( sī . syā .)] sādhukaṃ samparivattakaṃ samparivattakaṃ rajitabbaṃ , na ca acchinne theve pakkamitabbaṃ .

‘‘ Na upajjhāyaṃ anāpucchā ekaccassa patto dātabbo , na ekaccassa patto paṭiggahetabbo ;

na ekaccassa cīvaraṃ dātabbaṃ , na ekaccassa cīvaraṃ paṭiggahetabbaṃ ;

na ekaccassa parikkhāro dātabbo , na ekaccassa parikkhāro paṭiggahetabbo ;

na ekaccassa kesā chedetabbā [ chettabbā ( sī .), cheditabbā ( ka .)], na ekaccena kesā chedāpetabbā ;

na ekaccassa parikammaṃ kātabbaṃ , na ekaccena parikammaṃ kārāpetabbaṃ ;

na ekaccassa veyyāvacco [ veyyāvaccaṃ ( katthaci )] kātabboT1.91 , na ekaccena veyyāvacco kārāpetabbo ;

na ekaccassa pacchāsamaṇena hotabbaṃ , na ekacco pacchāsamaṇo ādātabbo ;

na ekaccassa piṇḍapāto nīharitabbo , na ekaccena piṇḍapāto nīharāpetabbo ;

naV0.56 upajjhāyaṃ anāpucchāM0.63 gāmo pavisitabbo ;

na susānaṃ gantabbaṃ ;

na disā pakkamitabbā .

Sace upajjhāyo gilāno hoti , yāvajīvaṃ upaṭṭhātabbo ;

vuṭṭhānamassa āgametabban ’’ ti .

Upajjhāyavattaṃ niṭṭhitaṃ .

Issues

Select Version

Mahāvaggapāḷi

Mahāvaggapāḷi