Soṇassa pabbajjā
243. Atha kho soṇassa koḷivisassa etadahosi ‘‘ yathā yathā kho ahaṃ
T2.5 bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi , nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ ;yaṃnūnāhaṃ kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajeyyan ’’ ti .
Atha kho tāni asīti gāmikasahassāni bhagavato bhāsitaṃ abhinanditvā anumoditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkamisuṃ .
Atha kho soṇo koḷiviso acirapakkantesu tesu asītiyā gāmikasahassesu yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho soṇo koḷiviso bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ yathā yathāhaṃ , bhante , bhagavatā dhammaṃ desitaṃ ājānāmi , nayidaṃ sukaraṃ agāraṃ ajjhāvasatā ekantaparipuṇṇaṃ ekantaparisuddhaṃ saṅkhalikhitaṃ brahmacariyaṃ carituṃ .
Icchāmahaṃ , bhante , kesamassuṃ ohāretvā
M0.268 kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajituṃ .Pabbājetu maṃ , bhante , bhagavā ’’ ti .
Alattha kho soṇo koḷiviso bhagavato santike pabbajjaṃ , alattha upasampadaṃ .
Acirupasampanno ca
P1.182 panāyasmā soṇo sītavane viharati .Tassa accāraddhavīriyassa caṅkamato pādā bhijjiṃsu .
Caṅkamo lohitena phuṭo hoti , seyyathāpi gavāghātanaṃ .[ ito paraṃ yāva imassa vatthussa avasānaṃ tāva pāṭho a . ni .6.55 ādayo ] Atha kho āyasmato soṇassa rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘‘ ye
T2.6 kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti , ahaṃ tesaṃ aññataro .Atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati .
Saṃvijjanti kho pana me kule bhogā ;
sakkā bhoge ca bhuñjituṃ , puññāni ca kātuṃ .
Yaṃnūnāhaṃ hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ , puññāni ca kareyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā āyasmato soṇassa cetasā cetoparivitakkamaññāya – seyyathāpi
V0.254 nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – gijjhakūṭe pabbate antarahito sītavane pāturahosi .Atha kho bhagavā sambahulehi bhikkhūhi saddhiṃ senāsanacārikaṃ āhiṇḍanto yenāyasmato soṇassa caṅkamo tenupasaṅkami .
Addasā kho bhagavā āyasmato soṇassa caṅkamaṃ lohitena phuṭaṃ , disvāna bhikkhū āmantesi –
‘‘ kassa nvāyaṃ , bhikkhave , caṅkamo lohitena phuṭo , seyyathāpi gavāghātanan ’’ ti ?
‘‘ Āyasmato , bhante , soṇassa accāraddhavīriyassa caṅkamato pādā bhijjiṃsu .
Tassāyaṃ caṅkamo lohitena phuṭo , seyyathāpi gavāghātanan ’’ ti .
Atha kho bhagavā yenāyasmato soṇassa vihāro tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .
Āyasmāpi kho soṇo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinnaṃ kho āyasmantaṃ soṇaṃ bhagavā etadavoca –
‘‘ nanu te , soṇa , rahogatassa paṭisallīnassa evaṃ cetaso parivitakko udapādi –
‘ ye kho keci bhagavato sāvakā āraddhavīriyā viharanti , ahaṃ
T2.7 tesaṃ aññataro .Atha ca pana me nānupādāya āsavehi cittaṃ vimuccati .
Saṃvijjanti kho pana me kule bhogā ;
sakkā bhoge ca bhuñjituṃ , puññāni ca kātuṃ .
Yaṃnūnāhaṃ hīnāyāvattitvā bhoge ca bhuñjeyyaṃ , puññāni ca kareyyan ’’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti
M0.269 .‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , kusalo tvaṃ pubbe agārikabhūto vīṇāya tantissare ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo accāyatā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti , kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo atisithilā honti , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti , kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Taṃ kiṃ maññasi , soṇa , yadā te vīṇāya tantiyo neva accāyatā honti nātisithilā , same guṇe patiṭṭhitā , api nu te vīṇā tasmiṃ samaye saravatī vā hoti , kammaññā vā ’’ ti ?
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti .
‘‘ Evameva kho , soṇa , accāraddhavīriyaṃ uddhaccāya saṃvattati
P1.183 , atilīnavīriyaṃ kosajjāya saṃvattati .Tasmātiha tvaṃ , soṇa , vīriyasamataṃ adhiṭṭhaha , indriyānañca samataṃ paṭivijjha , tattha ca nimittaṃ gaṇhāhī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , bhante ’’ ti kho āyasmā soṇo bhagavato paccassosi .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ soṇaṃ iminā ovādena ovaditvā – seyyathāpi nāma balavā puriso
T2.8 sammiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya evameva – sītavane āyasmato soṇassa sammukhe antarahito gijjhakūṭe pabbate pāturahosi .Atha kho āyasmā soṇo aparena samayena vīriyasamataṃ adhiṭṭhāsi , indriyānañca samataṃ paṭivijjhi , tattha ca nimittaṃ
V0.255 aggahesi .Atha kho āyasmā soṇo , eko vūpakaṭṭho appamatto ātāpī pahitatto viharanto , na cirasseva – yassatthāya kulaputtā sammadeva agārasmā anagāriyaṃ pabbajanti – tadanuttaraṃ brahmacariyapariyosānaṃ diṭṭheva dhamme sayaṃ abhiññā sacchikatvā upasampajja vihāsi .
‘ Khīṇā jāti , vusitaṃ brahmacariyaṃ , kataṃ karaṇīyaṃ , nāparaṃ itthattāyā ’ ti abhiññāsi .
Aññataro ca panāyasmā soṇo arahataṃ ahosi .
244. Atha kho āyasmato soṇassa arahattappattassa etadahosi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ bhagavato santike aññaṃ byākareyyan ’’ ti .
Atha kho āyasmā soṇo yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .
Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā soṇo bhagavantaṃ etadavoca – yo so , bhante , bhikkhu arahaṃ khīṇāsavo vusitavā katakaraṇīyo ohitabhāro anuppattasadattho parikkhīṇabhavasaññojano
M0.270 sammadaññā vimutto , so chaṭṭhānāni adhimutto hoti – nekkhammādhimutto hoti , pavivekādhimutto hoti , abyāpajjādhimutto hoti , upādānakkhayādhimutto hoti , taṇhakkhayādhimutto hotiT2.9 , asammohādhimutto hoti .‘‘ Siyā kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –
‘ kevalaṃ saddhāmattakaṃ nūna ayamāyasmā nissāya nekkhammādhimutto ’ ti , na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu , vusitavā , katakaraṇīyo , karaṇīyamattānaṃ asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ khayā rāgassa vītarāgattā nekkhammādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā nekkhammādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā nekkhammādhimutto hoti .
‘‘ Siyā kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –
‘ lābhasakkārasilokaṃ nūna ayamāyasmā nikāmayamāno
P1.184 pavivekādhimutto ’ ti .Na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu , vusitavā , katakaraṇīyo , karaṇīyamattānaṃ [ karaṇīyaṃ attano ( aṅguttarapāḷiyaṃ )] asamanupassanto katassa vā paṭicayaṃ , khayā rāgassa vītarāgattā pavivekādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā pavivekādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā pavivekādhimutto hoti .
‘‘ Siyā kho pana , bhante , idhekaccassa āyasmato evamassa –
‘ sīlabbataparāmāsaṃ nūna ayamāyasmā sārato paccāgacchanto abyāpajjādhimutto ’ ti .
Na kho panetaṃ , bhante , evaṃ daṭṭhabbaṃ .
Khīṇāsavo , bhante , bhikkhu , vusitavā , katakaraṇīyo , karaṇīyamattānaṃ asamanupassanto
V0.256 katassa vā paṭicayaṃ , khayā rāgassa vītarāgattā abyāpajjādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā abyāpajjādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā abyāpajjādhimuttoT2.10 hoti .‘‘ Khayā rāgassa vītarāgattā upādānakkhayādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā upādānakkhayādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā upādānakkhayādhimutto hoti .
‘‘ Khayā
M0.271 rāgassa vītarāgattā taṇhakkhayādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā taṇhakkhayādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā taṇhakkhayādhimutto hoti .‘‘ Khayā rāgassa vītarāgattā asammohādhimutto hoti , khayā dosassa vītadosattā asammohādhimutto hoti , khayā mohassa vītamohattā asammohādhimutto hoti .
‘‘ Evaṃ sammā vimuttacittassa , bhante , bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti .
Amissīkatamevassa cittaṃ hoti , ṭhitaṃ , āneñjappattaṃ , vayañcassānupassati .
Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā … manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti ;
amissīkatamevassa cittaṃ hoti , ṭhitaṃ , āneñjappattaṃ , vayañcassānupassati .
Seyyathāpi , bhante , selo pabbato acchiddo asusiro ekagghano , puratthimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi , neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya ;
pacchimāya cepi disāya āgaccheyya bhusā
T2.11 vātavuṭṭhi … pe … uttarāya cepi disāya … pe … dakkhiṇāya cepi disāya āgaccheyya bhusā vātavuṭṭhi , neva naṃ saṅkampeyya na sampakampeyya na sampavedheyya , evameva kho , bhante , evaṃ sammā vimuttacittassa bhikkhuno bhusā cepi cakkhuviññeyyā rūpā cakkhussa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti ;amissīkatamevassa cittaṃ hoti , ṭhitaṃ , āneñjappattaṃ , vayañcassānupassati .
Bhusā cepi sotaviññeyyā saddā … pe … ghānaviññeyyā gandhā … jivhāviññeyyā rasā … kāyaviññeyyā phoṭṭhabbā … manoviññeyyā dhammā manassa āpāthaṃ āgacchanti , nevassa cittaṃ pariyādiyanti ;
amissīkatamevassa cittaṃ hoti , ṭhitaṃ , āneñjappattaṃ , vayañcassānupassatī ’’ ti .
Nekkhammaṃ
V0.257 adhimuttassa , pavivekañca cetaso ;Abyāpajjādhimuttassa , upādānakkhayassa ca .
Taṇhakkhayādhimuttassa
P1.185 , asammohañca cetaso ;Disvā āyatanuppādaṃ , sammā cittaṃ vimuccati .
Tassa
M0.272 sammāvimuttassa , santacittassa bhikkhuno ;Katassa paṭicayo natthi , karaṇīyaṃ na vijjati .
Selo yathā ekagghano , vātena na samīrati ;
Evaṃ rūpā rasā saddā , gandhā phassā ca kevalā .
Iṭṭhā dhammā aniṭṭhā ca , na pavedhenti tādino ;
Ṭhitaṃ
T2.12 cittaṃ vippamuttaṃ , vayañcassānupassatīti .Soṇakoḷivisavatthu niṭṭhitaṃ .