7. Pabbajjākathā
25. Tena
P1.15M0.21 kho pana samayena bārāṇasiyaṃ yaso nāma kulaputto seṭṭhiputto sukhumālo hoti .Tassa tayo pāsādā honti – eko
T1.29 hemantiko , eko gimhiko , eko vassiko .So vassike pāsāde cattāro māse [ vassike pāsāde vassike cattāro māse ( sī .)] nippurisehi tūriyehi paricārayamāno na heṭṭhāpāsādaṃ orohati .
Atha kho yasassa kulaputtassa pañcahi kāmaguṇehi samappitassa samaṅgībhūtassa paricārayamānassa paṭikacceva [ paṭigacceva ( sī .)] niddā okkami , parijanassapi niddā okkami , sabbarattiyo ca telapadīpo jhāyati .
Atha kho yaso kulaputto paṭikacceva pabujjhitvā addasa sakaṃ parijanaṃ supantaṃ – aññissā kacche vīṇaṃ , aññissā kaṇṭhe mudiṅgaṃ , aññissā kacche āḷambaraṃ , aññaṃ vikesikaṃ , aññaṃ vikkheḷikaṃ , aññā vippalapantiyo , hatthappattaṃ susānaṃ maññe .
Disvānassa ādīnavo pāturahosi , nibbidāya cittaṃ saṇṭhāsi .
Atha kho yaso kulaputto udānaṃ udānesi –
‘‘ upaddutaṃ vata bho , upassaṭṭhaṃ vata bho ’’ ti .
Atha kho yaso kulaputto suvaṇṇapādukāyo ārohitvā yena nivesanadvāraṃ tenupasaṅkami .
Amanussā dvāraṃ vivariṃsu – mā yasassa kulaputtassa koci antarāyamakāsi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti
T1.30 .Atha kho yaso kulaputto yena nagaradvāraṃ tenupasaṅkami .
Amanussā dvāraṃ
V0.20 vivariṃsu – mā yasassa kulaputtassa koci antarāyamakāsi agārasmā anagāriyaṃ pabbajjāyāti .Atha kho yaso kulaputto yena isipatanaṃ migadāyo tenupasaṅkami .
26. Tena kho pana samayena bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya ajjhokāse caṅkamati .
Addasā kho bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ dūratova āgacchantaṃ , disvāna caṅkamā orohitvā paññatte āsane nisīdi .
Atha kho yaso kulaputto bhagavato avidūre udānaṃ udānesi –
‘‘ upaddutaṃ vata bho , upassaṭṭhaṃ vata bho ’’ ti .
Atha kho bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ etadavoca –
‘‘ idaṃ kho , yasa , anupaddutaṃ , idaṃ anupassaṭṭhaṃ .
Ehi yasa , nisīda , dhammaṃ te desessāmī ’’ ti .
Atha kho yaso kulaputto – idaṃ kira anupaddutaṃ
M0.22 , idaṃ anupassaṭṭhanti haṭṭho udaggo suvaṇṇapādukāhi orohitvā yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinnassa kho yasassa kulaputtassa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ , kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ , nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā bhagavā aññāsi
P1.16 yasaṃ kulaputtaṃ kallacittaṃ , muducittaṃ , vinīvaraṇacittaṃ , udaggacittaṃ , pasannacittaṃ , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ , samudayaṃ , nirodhaṃ , maggaṃ .Seyyathāpi
T1.31 nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva yasassa kulaputtassa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti . 27. Atha kho yasassa kulaputtassa mātā pāsādaṃ abhiruhitvā yasaṃ kulaputtaṃ apassantī yena seṭṭhi gahapati tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā seṭṭhiṃ gahapatiṃ etadavoca –
‘‘ putto te , gahapati , yaso na dissatī ’’ ti .
Atha kho seṭṭhi gahapati catuddisā assadūte uyyojetvā sāmaṃyeva yena isipatanaṃ migadāyo tenupasaṅkami .
Addasā kho seṭṭhi gahapati suvaṇṇapādukānaṃ nikkhepaṃ , disvāna taṃyeva anugamāsi [ anugamā ( sī . syā .)].
Addasā kho bhagavā seṭṭhiṃ gahapatiṃ dūratova āgacchantaṃ , disvāna bhagavato etadahosi –
‘‘ yaṃnūnāhaṃ tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkhareyyaṃ yathā seṭṭhi gahapati idha nisinno idha nisinnaṃ yasaṃ kulaputtaṃ na passeyyā ’’ ti .
Atha kho bhagavā tathārūpaṃ iddhābhisaṅkhāraṃ abhisaṅkharesi .
Atha kho seṭṭhi gahapati yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ api , bhante , bhagavā yasaṃ kulaputtaṃ passeyyā ’’ ti ?
Tena hi , gahapati , nisīda , appeva nāma idha nisinno idha nisinnaṃ yasaṃ kulaputtaṃ passeyyāsīti .
Atha kho seṭṭhi gahapati – idheva kirāhaṃ nisinno idha nisinnaṃ
T1.32 yasaṃ kulaputtaṃV0.21 passissāmīti haṭṭho udaggo bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinnassa kho seṭṭhissa gahapatissa bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ , kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ , nekkhamme ānisaṃsaṃ
M0.23 pakāsesi .Yadā bhagavā aññāsi seṭṭhiṃ gahapatiṃ kallacittaṃ , muducittaṃ , vinīvaraṇacittaṃ , udaggacittaṃ , pasannacittaṃ , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā , taṃ pakāsesi – dukkhaṃ , samudayaṃ , nirodhaṃ , maggaṃ .
Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya evameva seṭṭhissa gahapatissa tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .
Atha kho seṭṭhi gahapati diṭṭhadhammo pattadhammo viditadhammo pariyogāḷhadhammo tiṇṇavicikiccho vigatakathaṃkatho vesārajjappatto aparappaccayo satthusāsane bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante , seyyathāpi , bhante , nikkujjitaṃ [ nikujjitaṃ ( ka .)] vā ukkujjeyya , paṭicchannaṃ vā vivareyya , mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya , andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya – cakkhumanto rūpāni dakkhantīti – evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito .
Esāhaṃ , bhante , bhagavantaṃ saraṇaṃ gacchāmi , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .
Upāsakaṃ maṃ bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetaṃ saraṇaṃ gatan ’’ ti
T1.33 .Sova loke paṭhamaṃ upāsako ahosi tevāciko
P1.17 . 28. Atha kho yasassa kulaputtassa pituno dhamme desiyamāne yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimucci .
Atha kho bhagavato etadahosi –
‘‘ yasassa kho kulaputtassa pituno dhamme desiyamāne yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ .
Abhabbo kho yaso kulaputto hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ , seyyathāpi pubbe agārikabhūto ;
yaṃnūnāhaṃ taṃ iddhābhisaṅkhāraṃ paṭippassambheyyan ’’ ti .
Atha kho bhagavā taṃ iddhābhisaṅkhāraṃ paṭippassambhesi .
Addasā kho seṭṭhi gahapati yasaṃ kulaputtaṃ nisinnaṃ , disvāna yasaṃ kulaputtaṃ etadavoca –
‘‘ mātā te tāta , yasa , parideva [ paridevī ( ka .)] sokasamāpannā , dehi mātuyā jīvitan ’’ ti .
Atha kho yaso kulaputto bhagavantaṃ ullokesi .
Atha kho bhagavā seṭṭhiṃ gahapatiṃ etadavoca –
‘‘ taṃ kiṃ maññasi , gahapati , yassa sekkhena ñāṇena sekkhena dassanena dhammo diṭṭho vidito seyyathāpi tayā ?
Tassa yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya
M0.24 āsavehi cittaṃ vimuttaṃ .Bhabbo nu kho so , gahapati , hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agārikabhūto ’’ ti ?
‘‘ No hetaṃ , bhante ’’.
‘‘ Yasassa kho , gahapati , kulaputtassa sekkhena ñāṇena sekkhena dassanena
T1.34 dhammo diṭṭho vidito seyyathāpi tayā .Tassa yathādiṭṭhaṃ yathāviditaṃ bhūmiṃ paccavekkhantassa anupādāya āsavehi
V0.22 cittaṃ vimuttaṃ .Abhabbo kho , gahapati , yaso kulaputto hīnāyāvattitvā kāme paribhuñjituṃ seyyathāpi pubbe agārikabhūto ’’ ti .
‘‘ Lābhā , bhante , yasassa kulaputtassa , suladdhaṃ , bhante , yasassa kulaputtassa , yathā yasassa kulaputtassa anupādāya āsavehi cittaṃ vimuttaṃ .
Adhivāsetu me , bhante , bhagavā ajjatanāya bhattaṃ yasena kulaputtena pacchāsamaṇenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho seṭṭhi gahapati bhagavato adhivāsanaṃ viditvā uṭṭhāyāsanā bhagavantaṃ abhivādetvā padakkhiṇaṃ katvā pakkāmi .
Atha kho yaso kulaputto acirapakkante seṭṭhimhi gahapatimhi bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ labheyyāhaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyaṃ upasampadan ’’ ti .
‘‘ Ehi bhikkhū ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva
P1.18 tassa āyasmato upasampadā ahosi .Tena kho pana samayena satta loke arahanto honti .
Yasassa pabbajjā niṭṭhitā .
29. Atha
T1.35 kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya āyasmatā yasena pacchāsamaṇena yena seṭṭhissa gahapatissa nivesanaṃ tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi .Atha kho āyasmato yasassa mātā ca purāṇadutiyikā ca yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu , upasaṅkamitvā bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Tāsaṃ bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ , kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ , nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā tā bhagavā aññāsi kallacittā , muducittā , vinīvaraṇacittā , udaggacittā , pasannacittā , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā taṃ pakāsesi – dukkhaṃ , samudayaṃ , nirodhaṃ , maggaṃ
M0.25 .Seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva tāsaṃ tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi – yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .
Tā diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ abhikkantaṃ , bhante , abhikkantaṃ , bhante … pe … etā mayaṃ , bhante , bhagavantaṃ
T1.36 saraṇaṃ gacchāma , dhammañca , bhikkhusaṅghañca .Upāsikāyo no bhagavā dhāretu ajjatagge pāṇupetā saraṇaṃ gatā ’’ ti .
Tā ca loke paṭhamaṃ upāsikā ahesuṃ tevācikā .
Atha kho āyasmato yasassa mātā ca pitā ca purāṇadutiyikā ca bhagavantañca āyasmantañca yasaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā , bhagavantaṃ
V0.23 bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ , ekamantaṃ nisīdiṃsu .Atha kho bhagavā āyasmato yasassa mātarañca pitarañca purāṇadutiyikañca dhammiyā kathāya sandassetvā samādapetvā samuttejetvā sampahaṃsetvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
30. Assosuṃ kho āyasmato yasassa cattāro gihisahāyakā bārāṇasiyaṃ seṭṭhānuseṭṭhīnaṃ kulānaṃ puttā – vimalo , subāhu
P1.19 , puṇṇaji , gavampati – yaso kira kulaputto kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti .Sutvāna nesaṃ etadahosi –
‘‘ na hi nūna so orako dhammavinayo , na sā orakā pabbajjā , yattha yaso kulaputto kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ’’ ti .
Te [ te cattāro janā ( ka .)] yenāyasmā yaso tenupasaṅkamiṃsu , upasaṅkamitvā āyasmantaṃ yasaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Atha kho āyasmā yaso te cattāro gihisahāyake ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā
T1.37 bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā yaso bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ime me , bhante , cattāro gihisahāyakā bārāṇasiyaṃ seṭṭhānuseṭṭhīnaṃ kulānaṃ puttā – vimalo , subāhu , puṇṇaji , gavampati .
Ime [ ime cattāro ( ka .)] bhagavā ovadatu anusāsatū ’’ ti
M0.26 .Tesaṃ bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi , yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā dhammadesanā , taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ , seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva tesaṃ tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi ‘‘ yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhamman ’’ ti .
Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
Atha kho bhagavā te bhikkhū dhammiyā kathāya ovadi anusāsi .
Tesaṃ bhagavatā dhammiyā kathāya ovadiyamānānaṃ anusāsiyamānānaṃ anupādāya āsavehi
T1.38 cittāni vimucciṃsu .Tena kho pana samayena ekādasa loke arahanto honti .
Catugihisahāyakapabbajjā niṭṭhitā .
31. Assosuṃ
P1.20V0.24 kho āyasmato yasassa paññāsamattā gihisahāyakā jānapadā pubbānupubbakānaṃ kulānaṃ puttā – yaso kira kulaputto kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajitoti .Sutvāna nesaṃ etadahosi –
‘‘ na hi nūna so orako dhammavinayo , na sā orakā pabbajjā , yattha yaso kulaputto kesamassuṃ ohāretvā kāsāyāni vatthāni acchādetvā agārasmā anagāriyaṃ pabbajito ’’ ti .
Te yenāyasmā yaso tenupasaṅkamiṃsu , upasaṅkamitvā āyasmantaṃ yasaṃ abhivādetvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .
Atha kho āyasmā yaso te paññāsamatte gihisahāyake ādāya yena bhagavā tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā
M0.27 bhagavantaṃ abhivādetvā ekamantaṃ nisīdi .Ekamantaṃ nisinno kho āyasmā yaso bhagavantaṃ etadavoca –
‘‘ ime me , bhante , paññāsamattā gihisahāyakā jānapadā pubbānupubbakānaṃ kulānaṃ puttā .
Ime bhagavā ovadatu anusāsatū ’’ ti .
Tesaṃ bhagavā anupubbiṃ kathaṃ kathesi , seyyathidaṃ – dānakathaṃ sīlakathaṃ saggakathaṃ kāmānaṃ ādīnavaṃ okāraṃ saṃkilesaṃ nekkhamme ānisaṃsaṃ pakāsesi .
Yadā te bhagavā aññāsi kallacitte muducitte vinīvaraṇacitte udaggacitte pasannacitte , atha yā buddhānaṃ sāmukkaṃsikā
T1.39 dhammadesanā , taṃ pakāsesi dukkhaṃ samudayaṃ nirodhaṃ maggaṃ , seyyathāpi nāma suddhaṃ vatthaṃ apagatakāḷakaṃ sammadeva rajanaṃ paṭiggaṇheyya , evameva tesaṃ tasmiṃyeva āsane virajaṃ vītamalaṃ dhammacakkhuṃ udapādi yaṃ kiñci samudayadhammaṃ , sabbaṃ taṃ nirodhadhammanti .Te diṭṭhadhammā pattadhammā viditadhammā pariyogāḷhadhammā tiṇṇavicikicchā vigatakathaṃkathā vesārajjappattā aparappaccayā satthusāsane bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ labheyyāma mayaṃ , bhante , bhagavato santike pabbajjaṃ , labheyyāma upasampadan ’’ ti .
‘‘ Etha bhikkhavo ’’ ti bhagavā avoca –
‘‘ svākkhāto dhammo , caratha brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti .
Sāva tesaṃ āyasmantānaṃ upasampadā ahosi .
Atha kho bhagavā te bhikkhū dhammiyā kathāya ovadi anusāsi .
Tesaṃ bhagavatā dhammiyā kathāya ovadiyamānānaṃ anusāsiyamānānaṃ anupādāya āsavehi cittāni vimucciṃsu .
Tena kho pana samayena ekasaṭṭhi loke arahanto honti .
Paññāsagihisahāyakapabbajjā niṭṭhitā .
Niṭṭhitā ca pabbajjākathā .