202. Jīvakavatthu
326. Tena
P1.268M0.377V0.356T2.168 samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .Tena kho pana samayena vesālī iddhā ceva hoti phitā [ phītā ( bahūsu )] ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca ;
satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsādā ;
satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni ;
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāmā ;
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca pokkharaṇiyo ;
ambapālī ca gaṇikā abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā , padakkhiṇā [ padakkhā ( syā .)] nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭā atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paññāsāya ca rattiṃ gacchati ;
tāya ca vesālī bhiyyosomattāya upasobhati .
Atha kho rājagahako negamo vesāliṃ agamāsi kenacideva karaṇīyena .
Addasā kho rājagahako negamo vesāliṃ iddhañceva phitañca bahujanañca ākiṇṇamanussañca subhikkhañca ;
satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsāde ;
satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni ;
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāme ;
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca pokkharaṇiyo
T2.169 ;ambapāliñca gaṇikaṃ abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ , padakkhiṇaṃ [ padakkhaṃ ( syā .)] nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭaṃ atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paññāsāya ca rattiṃ gacchantiṃ , tāya ca vesāliṃ bhiyyosomattāya upasobhantiṃ .
327. Atha kho rājagahako negamo vesāliyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā punadeva rājagahaṃ paccāgañchi .
Yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā rājānaṃ māgadhaṃ
V0.357 seniyaṃ bimbisāraṃM0.378 etadavoca –‘‘ vesālī , deva , iddhā ceva phitā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca ;
satta ca pāsādasahassāni … pe … tāya ca vesālī bhiyyosomattāya upasobhati .
Sādhu , deva , mayampi gaṇikaṃ vuṭṭhāpessāmā ’’ ti [ vuṭṭhāpeyyāma ( ka .)].
‘‘ Tena hi , bhaṇe , tādisiṃ kumāriṃ jānātha yaṃ tumhe gaṇikaṃ vuṭṭhāpeyyāthā ’’ ti .
Tena kho pana samayena rājagahe sālavatī nāma
T2.170 kumārī abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā .Atha kho rājagahako negamo sālavatiṃ kumāriṃ gaṇikaṃ
P1.269 vuṭṭhāpesi .Atha kho sālavatī gaṇikā nacirasseva padakkhiṇā ahosi nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭā atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paṭisatena ca rattiṃ gacchati .
Atha kho sālavatī gaṇikā nacirasseva gabbhinī ahosi .
Atha kho sālavatiyā gaṇikāya etadahosi –
‘‘ itthī kho gabbhinī purisānaṃ amanāpā .
Sace maṃ koci jānissati sālavatī gaṇikā gabbhinīti , sabbo me sakkāro bhañjissati [ parihāyissati ( sī . syā .)].
Yaṃnūnāhaṃ gilānaṃ paṭivedeyyan ’’ ti .
Atha kho sālavatī gaṇikā dovārikaṃ āṇāpesi –
‘‘ mā , bhaṇe dovārika , koci puriso pāvisi .
Yo ca maṃ pucchati ,‘ gilānā ’ ti paṭivedehī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti kho so dovāriko sālavatiyā gaṇikāya paccassosi .
Atha kho sālavatī gaṇikā tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṃ vijāyi .
Atha kho sālavatī gaṇikā dāsiṃ āṇāpesi –
‘‘ handa , je , imaṃ dārakaṃ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe chaḍḍehī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti kho sā dāsī sālavatiyā gaṇikāya paṭissutvā taṃ dārakaṃ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe chaḍḍesi .
328. Tena kho pana samayena abhayo nāma rājakumāro kālasseva rājupaṭṭhānaṃ gacchanto addasa taṃ dārakaṃ kākehi samparikiṇṇaṃ
T2.171 , disvāna manusse pucchi –‘‘ kiṃ etaṃ , bhaṇe , kākehi samparikiṇṇan ’’ ti ?
‘‘ Dārako , devā ’’ ti .
‘‘ Jīvati , bhaṇe ’’ ti ?
‘‘ Jīvati , devā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhaṇe , taṃ dārakaṃ amhākaṃ antepuraṃ netvā dhātīnaṃ detha posetun ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho te manussā abhayassa rājakumārassa paṭissutvā taṃ
M0.379 dārakaṃ abhayassa rājakumārassa antepuraṃ netvā dhātīnaṃ adaṃsu –‘‘ posethā ’’ ti .
Tassa jīvatīti ‘ jīvako ’ ti nāmaṃ akaṃsu .
Kumārena posāpitoti ‘ komārabhacco ’ ti nāmaṃ akaṃsu .
Atha kho jīvako komārabhacco nacirasseva viññutaṃ pāpuṇi .
Atha kho jīvako komārabhacco yena abhayo rājakumāro tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā abhayaṃ rājakumāraṃ etadavoca –
‘‘ kā me , deva , mātā , ko pitā ’’ ti ?
‘‘ Ahampi kho te , bhaṇe jīvaka , mātaraṃ na jānāmi ;
api cāhaṃ te pitā ;
mayāsi [ mayāpi ( ka .)] posāpito ’’ ti .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi –
‘‘ imāni
V0.358 kho rājakulāni na sukarāni asippena upajīvituṃ .Yaṃnūnāhaṃ sippaṃ sikkheyyan ’’ ti .
329. Tena kho pana samayena takkasilāyaṃ [ takkasīlāyaṃ ( ka .)] disāpāmokkho vejjo paṭivasati .
Atha kho jīvako komārabhacco abhayaṃ rājakumāraṃ anāpucchā yena takkasilā tena
P1.270 pakkāmi .Anupubbena yena takkasilā , yena vejjo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , ācariya , sippaṃ sikkhitun ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhaṇe
T2.172 jīvaka , sikkhassū ’’ ti .Atha kho jīvako komārabhacco bahuñca gaṇhāti lahuñca gaṇhāti suṭṭhu ca upadhāreti , gahitañcassa na sammussati [ na pamussati ( sī . syā .)].
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa sattannaṃ vassānaṃ accayena etadahosi –
‘‘ ahaṃ , kho bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi , gahitañca me na sammussati , satta ca me vassāni adhīyantassa , nayimassa sippassa anto paññāyati .
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī ’’ ti .
Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ ahaṃ kho , ācariya , bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi , gahitañca me na sammussati , satta ca me vassāni adhīyantassa , nayimassa sippassa anto paññāyati .
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī ’’ ti ?
‘‘ Tena hi , bhaṇe jīvaka , khaṇittiṃ ādāya takkasilāya samantā yojanaṃ āhiṇḍitvā yaṃ kiñci abhesajjaṃ passeyyāsi taṃ āharā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ācariyā ’’ ti kho jīvako komārabhacco tassa vejjassa paṭissutvā khaṇittiṃ ādāya takkasilāya
M0.380 samantā yojanaṃ āhiṇḍanto na kiñci abhesajjaṃ addasa .Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ āhiṇḍantomhi , ācariya , takkasilāya samantā yojanaṃ , na kiñci [ āhiṇṭanto na kiñci ( ka .)] abhesajjaṃ addasan ’’ ti .
‘‘ Susikkhitosi
T2.173 , bhaṇe jīvaka .Alaṃ te ettakaṃ jīvikāyā ’’ ti jīvakassa komārabhaccassa parittaṃ pātheyyaṃ pādāsi .
Atha kho jīvako komārabhacco taṃ parittaṃ pātheyyaṃ ādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa taṃ parittaṃ pātheyyaṃ antarāmagge sākete parikkhayaṃ agamāsi .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi –
‘‘ ime kho maggā kantārā appodakā appabhakkhā , na sukarā apātheyyena gantuṃ .
Yaṃnūnāhaṃ pātheyyaṃ pariyeseyyan ’’ ti .
Jīvakavatthu niṭṭhitaṃ .