Issues
Select Version
Mahāvaggapāḷi
Mahāvaggapāḷi

202. Jīvakavatthu

Author: _System_Pali_VRI_ @ Administrator

202. Jīvakavatthu

326. TenaP1.268M0.377V0.356T2.168 samayena buddho bhagavā rājagahe viharati veḷuvane kalandakanivāpe .
Tena kho pana samayena vesālī iddhā ceva hoti phitā [ phītā ( bahūsu )] ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca ;
satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsādā ;
satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni ;
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāmā ;
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca pokkharaṇiyo ;
ambapālī ca gaṇikā abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā , padakkhiṇā [ padakkhā ( syā .)] nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭā atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paññāsāya ca rattiṃ gacchati ;
tāya ca vesālī bhiyyosomattāya upasobhati .
Atha kho rājagahako negamo vesāliṃ agamāsi kenacideva karaṇīyena .
Addasā kho rājagahako negamo vesāliṃ iddhañceva phitañca bahujanañca ākiṇṇamanussañca subhikkhañca ;
satta ca pāsādasahassāni satta ca pāsādasatāni satta ca pāsāde ;
satta ca kūṭāgārasahassāni satta ca kūṭāgārasatāni satta ca kūṭāgārāni ;
satta ca ārāmasahassāni satta ca ārāmasatāni satta ca ārāme ;
satta ca pokkharaṇīsahassāni satta ca pokkharaṇīsatāni satta ca pokkharaṇiyoT2.169 ;
ambapāliñca gaṇikaṃ abhirūpaṃ dassanīyaṃ pāsādikaṃ paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgataṃ , padakkhiṇaṃ [ padakkhaṃ ( syā .)] nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭaṃ atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paññāsāya ca rattiṃ gacchantiṃ , tāya ca vesāliṃ bhiyyosomattāya upasobhantiṃ .
327. Atha kho rājagahako negamo vesāliyaṃ taṃ karaṇīyaṃ tīretvā punadeva rājagahaṃ paccāgañchi .
Yena rājā māgadho seniyo bimbisāro tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā rājānaṃ māgadhaṃV0.357 seniyaṃ bimbisāraṃM0.378 etadavoca –
‘‘ vesālī , deva , iddhā ceva phitā ca bahujanā ca ākiṇṇamanussā ca subhikkhā ca ;
satta ca pāsādasahassāni … pe … tāya ca vesālī bhiyyosomattāya upasobhati .
Sādhu , deva , mayampi gaṇikaṃ vuṭṭhāpessāmā ’’ ti [ vuṭṭhāpeyyāma ( ka .)].
‘‘ Tena hi , bhaṇe , tādisiṃ kumāriṃ jānātha yaṃ tumhe gaṇikaṃ vuṭṭhāpeyyāthā ’’ ti .
Tena kho pana samayena rājagahe sālavatī nāmaT2.170 kumārī abhirūpā hoti dassanīyā pāsādikā paramāya vaṇṇapokkharatāya samannāgatā .
Atha kho rājagahako negamo sālavatiṃ kumāriṃ gaṇikaṃP1.269 vuṭṭhāpesi .
Atha kho sālavatī gaṇikā nacirasseva padakkhiṇā ahosi nacce ca gīte ca vādite ca , abhisaṭā atthikānaṃ atthikānaṃ manussānaṃ paṭisatena ca rattiṃ gacchati .
Atha kho sālavatī gaṇikā nacirasseva gabbhinī ahosi .
Atha kho sālavatiyā gaṇikāya etadahosi –
‘‘ itthī kho gabbhinī purisānaṃ amanāpā .
Sace maṃ koci jānissati sālavatī gaṇikā gabbhinīti , sabbo me sakkāro bhañjissati [ parihāyissati ( sī . syā .)].
Yaṃnūnāhaṃ gilānaṃ paṭivedeyyan ’’ ti .
Atha kho sālavatī gaṇikā dovārikaṃ āṇāpesi –
‘‘ mā , bhaṇe dovārika , koci puriso pāvisi .
Yo ca maṃ pucchati ,‘ gilānā ’ ti paṭivedehī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti kho so dovāriko sālavatiyā gaṇikāya paccassosi .
Atha kho sālavatī gaṇikā tassa gabbhassa paripākamanvāya puttaṃ vijāyi .
Atha kho sālavatī gaṇikā dāsiṃ āṇāpesi –
‘‘ handa , je , imaṃ dārakaṃ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe chaḍḍehī ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ayye ’’ ti kho sā dāsī sālavatiyā gaṇikāya paṭissutvā taṃ dārakaṃ kattarasuppe pakkhipitvā nīharitvā saṅkārakūṭe chaḍḍesi .
328. Tena kho pana samayena abhayo nāma rājakumāro kālasseva rājupaṭṭhānaṃ gacchanto addasa taṃ dārakaṃ kākehi samparikiṇṇaṃT2.171 , disvāna manusse pucchi –
‘‘ kiṃ etaṃ , bhaṇe , kākehi samparikiṇṇan ’’ ti ?
‘‘ Dārako , devā ’’ ti .
‘‘ Jīvati , bhaṇe ’’ ti ?
‘‘ Jīvati , devā ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhaṇe , taṃ dārakaṃ amhākaṃ antepuraṃ netvā dhātīnaṃ detha posetun ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , devā ’’ ti kho te manussā abhayassa rājakumārassa paṭissutvā taṃM0.379 dārakaṃ abhayassa rājakumārassa antepuraṃ netvā dhātīnaṃ adaṃsu –
‘‘ posethā ’’ ti .
Tassa jīvatīti ‘ jīvako ’ ti nāmaṃ akaṃsu .
Kumārena posāpitoti ‘ komārabhacco ’ ti nāmaṃ akaṃsu .
Atha kho jīvako komārabhacco nacirasseva viññutaṃ pāpuṇi .
Atha kho jīvako komārabhacco yena abhayo rājakumāro tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā abhayaṃ rājakumāraṃ etadavoca –
‘‘ kā me , deva , mātā , ko pitā ’’ ti ?
‘‘ Ahampi kho te , bhaṇe jīvaka , mātaraṃ na jānāmi ;
api cāhaṃ te pitā ;
mayāsi [ mayāpi ( ka .)] posāpito ’’ ti .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi –
‘‘ imāniV0.358 kho rājakulāni na sukarāni asippena upajīvituṃ .
Yaṃnūnāhaṃ sippaṃ sikkheyyan ’’ ti .
329. Tena kho pana samayena takkasilāyaṃ [ takkasīlāyaṃ ( ka .)] disāpāmokkho vejjo paṭivasati .
Atha kho jīvako komārabhacco abhayaṃ rājakumāraṃ anāpucchā yena takkasilā tenaP1.270 pakkāmi .
Anupubbena yena takkasilā , yena vejjo tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ icchāmahaṃ , ācariya , sippaṃ sikkhitun ’’ ti .
‘‘ Tena hi , bhaṇeT2.172 jīvaka , sikkhassū ’’ ti .
Atha kho jīvako komārabhacco bahuñca gaṇhāti lahuñca gaṇhāti suṭṭhu ca upadhāreti , gahitañcassa na sammussati [ na pamussati ( sī . syā .)].
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa sattannaṃ vassānaṃ accayena etadahosi –
‘‘ ahaṃ , kho bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi , gahitañca me na sammussati , satta ca me vassāni adhīyantassa , nayimassa sippassa anto paññāyati .
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī ’’ ti .
Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ ahaṃ kho , ācariya , bahuñca gaṇhāmi lahuñca gaṇhāmi suṭṭhu ca upadhāremi , gahitañca me na sammussati , satta ca me vassāni adhīyantassa , nayimassa sippassa anto paññāyati .
Kadā imassa sippassa anto paññāyissatī ’’ ti ?
‘‘ Tena hi , bhaṇe jīvaka , khaṇittiṃ ādāya takkasilāya samantā yojanaṃ āhiṇḍitvā yaṃ kiñci abhesajjaṃ passeyyāsi taṃ āharā ’’ ti .
‘‘ Evaṃ , ācariyā ’’ ti kho jīvako komārabhacco tassa vejjassa paṭissutvā khaṇittiṃ ādāya takkasilāyaM0.380 samantā yojanaṃ āhiṇḍanto na kiñci abhesajjaṃ addasa .
Atha kho jīvako komārabhacco yena so vejjo tenupasaṅkami , upasaṅkamitvā taṃ vejjaṃ etadavoca –
‘‘ āhiṇḍantomhi , ācariya , takkasilāya samantā yojanaṃ , na kiñci [ āhiṇṭanto na kiñci ( ka .)] abhesajjaṃ addasan ’’ ti .
‘‘ SusikkhitosiT2.173 , bhaṇe jīvaka .
Alaṃ te ettakaṃ jīvikāyā ’’ ti jīvakassa komārabhaccassa parittaṃ pātheyyaṃ pādāsi .
Atha kho jīvako komārabhacco taṃ parittaṃ pātheyyaṃ ādāya yena rājagahaṃ tena pakkāmi .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa taṃ parittaṃ pātheyyaṃ antarāmagge sākete parikkhayaṃ agamāsi .
Atha kho jīvakassa komārabhaccassa etadahosi –
‘‘ ime kho maggā kantārā appodakā appabhakkhā , na sukarā apātheyyena gantuṃ .
Yaṃnūnāhaṃ pātheyyaṃ pariyeseyyan ’’ ti .
Jīvakavatthu niṭṭhitaṃ .