174. Sunidhavassakāravatthu
286. Tena
T2.90 kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya .Addasā kho bhagavā rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo .
Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti , mahesakkhānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .
Yasmiṃ padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti , majjhimānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .
Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti , nīcānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .
Atha kho bhagavā āyasmantaṃ ānandaṃ āmantesi –
‘‘ ke nu kho te , ānanda , pāṭaligāme nagaraṃ māpentī ’’ ti ?
‘‘ Sunidhavassakārā
P1.229 , bhante , magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāyā ’’ ti .Seyyathāpi , ānanda , devehi tāvatiṃsehi saddhiṃ mantetvā , evameva kho , ānanda , sunidhavassakārā magadhamahāmattā pāṭaligāme nagaraṃ māpenti vajjīnaṃ paṭibāhāya .
Idhāhaṃ , ānanda , rattiyā paccūsasamayaṃ paccuṭṭhāya addasaṃ dibbena cakkhunā visuddhena atikkantamānusakena sambahulā devatāyo pāṭaligāme vatthūni pariggaṇhantiyo .
Yasmiṃ padese mahesakkhā devatā vatthūni pariggaṇhanti , mahesakkhānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .
Yasmiṃ
T2.91 padese majjhimā devatā vatthūni pariggaṇhanti , majjhimānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .Yasmiṃ padese nīcā devatā vatthūni pariggaṇhanti , nīcānaṃ tattha rājūnaṃ rājamahāmattānaṃ cittāni namanti nivesanāni māpetuṃ .
Yāvatā , ānanda , ariyaṃ āyatanaṃ , yāvatā vaṇippatho , idaṃ agganagaraṃ bhavissati pāṭaliputtaṃ puṭabhedanaṃ .
Pāṭaliputtassa kho , ānanda , tayo antarāyā
M0.324 bhavissanti – aggito vā udakato vā abbhantarato vā mithubhedāti .Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā yena bhagavā tenupasaṅkamiṃsu , upasaṅkamitvā bhagavatā
V0.305 saddhiṃ sammodiṃsu , sammodanīyaṃ kathaṃ sāraṇīyaṃ vītisāretvā ekamantaṃ aṭṭhaṃsu .Ekamantaṃ ṭhitā kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ etadavocuṃ –
‘‘ adhivāsetu no bhavaṃ gotamo ajjatanāya bhattaṃ saddhiṃ bhikkhusaṅghenā ’’ ti .
Adhivāsesi bhagavā tuṇhībhāvena .
Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavato adhivāsanaṃ viditvā pakkamiṃsu .
Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā paṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ paṭiyādāpetvā bhagavato kālaṃ ārocāpesuṃ –
‘‘ kālo , bho gotama , niṭṭhitaṃ bhattan ’’ ti .
Atha kho bhagavā pubbaṇhasamayaṃ nivāsetvā pattacīvaramādāya yena sunidhavassakārānaṃ magadhamahāmattānaṃ parivesanā tenupasaṅkami ;
upasaṅkamitvā paññatte āsane nisīdi saddhiṃ bhikkhusaṅghena
T2.92 .Atha kho sunidhavassakārā magadhamahāmattā buddhappamukhaṃ bhikkhusaṅghaṃ paṇītena khādanīyena bhojanīyena sahatthā santappetvā sampavāretvā bhagavantaṃ bhuttāviṃ onītapattapāṇiṃ ekamantaṃ nisīdiṃsu .
Ekamantaṃ nisinne kho sunidhavassakāre magadhamahāmatte bhagavā imāhi gāthāhi anumodi –
‘‘ Yasmiṃ padese kappeti , vāsaṃ paṇḍitajātiyo ;
Sīlavantettha bhojetvā , saññate brahmacārayo [ brahmacārino ( syā .)].
‘‘ Yā tattha devatā āsuṃ , tāsaṃ dakkhiṇamādise ;
Tā pūjitā pūjayanti , mānitā mānayanti naṃ .
‘‘ Tato
P1.230 naṃ anukampanti , mātā puttaṃva orasaṃ ;Devatānukampito poso , sadā bhadrāni passatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā sunidhavassakāre magadhamahāmatte imāhi gāthāhi anumoditvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi .
Tena kho pana samayena sunidhavassakārā magadhamahāmattā bhagavantaṃ piṭṭhito piṭṭhito anubandhā honti ,‘‘ yenajja samaṇo gotamo dvārena nikkhamissati , taṃ gotamadvāraṃ nāma bhavissati
M0.325 ;yena titthena gaṅgaṃ nadiṃ uttarissati , taṃ gotamatitthaṃ nāma bhavissatī ’’ ti .
Atha kho bhagavā yena dvārena nikkhami , taṃ gotamadvāraṃ nāma ahosi .
Atha kho bhagavā yena gaṅgā nadī tenupasaṅkami .
Tena kho pana samayena gaṅgā nadī pūrā hoti samatittikā kākapeyyā .
Manussā aññe nāvaṃ pariyesanti
T2.93 , aññe uḷumpaṃ pariyesanti , aññe kullaṃ bandhanti orā pāraṃ gantukāmā .Addasā kho bhagavā te manusse aññe nāvaṃ pariyesante , aññe uḷumpaṃ pariyesante , aññe kullaṃ bandhante orā pāraṃ gantukāme , disvāna seyyathāpi
V0.306 nāma balavā puriso samiñjitaṃ vā bāhaṃ pasāreyya , pasāritaṃ vā bāhaṃ samiñjeyya , evameva kho gaṅgāya nadiyā orimatīre antarahito pārimatīre paccuṭṭhāsi saddhiṃ bhikkhusaṅghena .Atha kho bhagavā etamatthaṃ viditvā tāyaṃ velāyaṃ imaṃ udānaṃ udānesi –
‘‘ Ye taranti aṇṇavaṃ saraṃ ;
Setuṃ katvāna visajja pallalāni ;
Kullañhi jano bandhati ;
Tiṇṇā medhāvino janā ’’ ti .
Sunidhavassakāravatthu niṭṭhitaṃ .