Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā
43-44.
Idāni yaṃ taṃ aññampi vatthu uppannaṃ , taṃ dassetuṃ ‘‘ tena kho pana samayenā ’’ tiādimāha .
Tatrāpi ayamanuttānapadavaṇṇanā – vesālikāti vesālivāsino .
Vajjiputtakāti vajjiraṭṭhe vesāliyaṃ kulānaṃ puttā .
Sāsane kira yo yo upaddavo ādīnavo abbudamuppajji , sabbaṃ taṃ vajjiputtake nissāya .
Tathā hi devadattopi vajjiputtake pakkhe labhitvā saṅghaṃ bhindi .
Vajjiputtakā eva ca vassasataparinibbute bhagavati uddhammaṃ ubbinayaṃ satthusāsanaṃ dīpesuṃ .
Imepi tesaṃ yeva ekacce evaṃ paññattepi sikkhāpade
P1.229 yāvadatthaṃ bhuñjiṃsu … pe … methunaṃ dhammaṃ paṭiseviṃsūti .Ñātibyasanenapīti ettha asanaṃ byasanaṃ vikkhepo viddhaṃsanaṃ vināsoti sabbametaṃ ekatthaṃ .
Ñātīnaṃ byasanaṃ ñātibyasanaṃ , tena ñātibyasanena , rājadaṇḍabyādhimaraṇavippavāsanimittena
V1.178 ñātivināsenāti attho .Esa nayo dutiyapadepi .
Tatiyapade pana ārogyavināsako rogo eva rogabyasanaṃ .
So hi ārogyaṃ byasati vikkhipati vināsetīti byasanaṃ .
Rogova byasanaṃ rogabyasanaṃ , tena rogabyasanena .
Phuṭṭhāti adhipannā abhibhūtā samannāgatāti attho .
Na mayaṃ , bhante ānanda , buddhagarahinoti bhante ānanda , mayaṃ na buddhaṃ garahāma , na buddhassa dosaṃ dema .
Na dhammagarahino , na saṅghagarahino .
Attagarahino mayan ti attānameva mayaṃ garahāma , attano dosaṃ dema .
Alakkhikāti nissirikā .
Appapuññāti parittapuññā .
Vipassakā kusalānaṃ dhammānan ti ye aṭṭhatiṃsārammaṇesu vibhattā kusalā dhammā , tesaṃ vipassakā ;
tato tato ārammaṇato vuṭṭhāya teva dhamme vipassamānāti
M1.194 attho .Pubbarattāpararattan ti rattiyā pubbaṃ pubbarattaṃ , rattiyā aparaṃ apararattaṃ , paṭhamayāmañca pacchimayāmañcāti vuttaṃ hoti .
Bodhipakkhikānan ti bodhissa pakkhe bhavānaṃ , arahattamaggañāṇassa upakārakānanti attho .
Bhāvanānuyogan ti vaḍḍhanānuyogaṃ .
Anuyuttā vihareyyāmāti gihipalibodhaṃ āvāsapalibodhañca pahāya vivittesu senāsanesu yuttapayuttā anaññakiccā vihareyyāma .
Evamāvusoti thero etesaṃ āsayaṃ ajānanto idaṃ nesaṃ mahāgajjitaṃ sutvā ‘‘ sace ime īdisā bhavissanti , sādhū ’’ ti maññamāno ‘‘ evamāvuso ’’ ti sampaṭicchi .
Aṭṭhānametaṃ anavakāsoti ubhayampetaṃ kāraṇapaṭikkhepavacanaṃ .
Kāraṇañhi yasmā tattha tadāyattavuttibhāvena phalaṃ tiṭṭhati .
Yasmā cassa taṃ okāso hoti tadāyattavuttibhāvena , tasmā ‘‘ ṭhānañca avakāso cā ’’ ti vuccati , taṃ paṭikkhipanto āha –
‘‘ aṭṭhānametaṃ , ānanda
P1.230 , anavakāso ’’ ti .Etaṃ ṭhānaṃ vā okāso vā natthi .
Yaṃ tathāgatoti yena tathāgato vajjīnaṃ vā … pe … samūhaneyya , taṃ kāraṇaṃ natthīti attho .
Yadi hi bhagavā etesaṃ ‘‘ labheyyāma upasampadan ’’ ti yācantānaṃ upasampadaṃ dadeyya , evaṃ sante ‘‘ pārājiko hoti asaṃvāso ’’ ti paññattaṃ samūhaneyya .
Yasmā panetaṃ na samūhanati , tasmā ‘‘ aṭṭhānametan ’’ tiādimāha .
So āgato na upasampādetabboti ‘‘ yadi hi evaṃ āgato upasampadaṃ labheyya , sāsane agāravo bhaveyya .
Sāmaṇerabhūmiyaṃ pana ṭhito sagāravo ca bhavissati , attatthañca karissatī ’’ ti ñatvā anukampamāno bhagavā āha –
‘‘ so āgato na upasampādetabbo ’’ ti .
So āgato upasampādetabboti evaṃ āgato bhikkhubhāve ṭhatvā avipannasīlatāya sāsane sagāravo
V1.179 bhavissati , so sati upanissaye nacirasseva uttamatthaṃ pāpuṇissatīti ñatvā upasampādetabboti āha .Evaṃ methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā āgatesu anupasampādetabbañca upasampādetabbañca dassetvā tīṇipi vatthūni samodhānetvā paripuṇṇaṃ katvā sikkhāpadaṃ paññapetukāmo ‘‘ evañca pana , bhikkhave , imaṃ sikkhāpadaṃ uddiseyyāthā ’’ ti vatvā ‘‘ yo pana bhikkhu … pe … asaṃvāso ’’ ti paripuṇṇaṃ sikkhāpadaṃ paññapesi .
Vajjiputtakavatthuvaṇṇanā niṭṭhitā .