Bhikkhupadabhājanīyavaṇṇanā

IdāniV1.187 sikkhāpadavibhaṅgassa atthaṃ vaṇṇayissāma .

Yaṃ vuttaṃ yo panāti yo yādisotiādi .

Ettha yo panāti vibhajitabbapadaṃ ;

yo yādisotiādīni tassa vibhajanapadāni .

Ettha ca yasmā panāti nipātamattaṃ ;

yoti atthapadaṃ ;

tañca aniyamena puggalaṃ dīpeti , tasmā tassa atthaṃ dassento aniyamena puggaladīpakaṃ yo saddameva āha .

Tasmā ettha evamattho veditabbo – yo panāti yo yokocīti vuttaṃ hoti .

Yasmā pana yo yokoci nāma , so avassaṃ liṅga-yutta-jāti-nāma-gotta-sīla-vihāra-gocaravayesu ekenākārena paññāyati , tasmā taṃ tathā ñāpetuṃ taṃ pabhedaṃ pakāsento ‘‘ yādiso ’’ tiādimāha .

Tattha yādisoti liṅgavasena yādiso vā tādiso vā hotu ;

dīgho vā rasso vā kāḷo vā odāto vā maṅguracchavi vā kiso vā thūlo vāti attho .

Yathāyuttoti yogavasena yena vā tena vā yutto hotu ;

navakammayutto vā uddesayutto vā vāsadhurayutto vāti attho .

Yathājaccoti jātivasena yaṃjacco vā taṃjacco vā hotu ;

khattiyo vā brāhmaṇo vā vesso vā suddo vāti attho .

Yathānāmoti nāmavasena yathānāmo vā tathānāmo vā hotu ;

buddharakkhito vā dhammarakkhito vā saṅgharakkhito vāti attho .

Yathāgottoti gottavasena yathāgotto vā tathāgotto vā yena vā tena vā gottena hotu ;

kaccāyano vā vāsiṭṭho vā kosiyo vāti attho .

Yathāsīloti sīlesu yathāsīlo vā tathāsīlo vā hotu ;

navakammasīlo vā uddesasīlo vā vāsadhurasīlo vāti attho .

Yathāvihārīti vihāresupi yathāvihārī vā tathāvihārī vā hotu ;

navakammavihārī vā uddesavihārī vā vāsadhuravihārī vāti attho .

Yathāgocaroti gocaresupi yathāgocaro vā tathāgocaro vā hotu ;

navakammagocaroP1.239 vā uddesagocaro vā vāsadhuragocaro vāti attho .

Thero vāti ādīsu vayovuḍḍhādīsu yo vā so vā hotu ;

paripuṇṇadasavassatāya thero vā ūnapañcavassatāya navo vā atirekapañcavassatāyaM1.204 majjhimo vāti attho .

Atha kho sabbova imasmiṃ atthe eso vuccati ‘‘ yo panā ’’ ti .

Bhikkhuniddese bhikkhatīti bhikkhako ;

labhanto vā alabhanto vā ariyāya yācanāya yācatīti attho .

Buddhādīhi ajjhupagataṃ bhikkhācariyaṃ ajjhupagatattā bhikkhācariyaṃ ajjhupagato nāma .

Yo hi koci appaṃ vā mahantaṃ vā bhogakkhandhaṃ pahāya agārasmā anagāriyaṃ pabbajito , so kasigorakkhādīhi jīvikakappanaṃ hitvā liṅgasampaṭicchaneneva bhikkhācariyaṃ ajjhupagatoti bhikkhu .

Parapaṭibaddhajīvikattā vā vihāramajjhe kājabhattaṃ bhuñjamānopiV1.188 bhikkhācariyaṃ ajjhupagatoti bhikkhu ;

piṇḍiyālopabhojanaṃ nissāya pabbajjāya ussāhajātattā vā bhikkhācariyaṃ ajjhupagatoti bhikkhu .

Agghaphassavaṇṇabhedena bhinnaṃ paṭaṃ dhāretīti bhinnapaṭadharo .

Tattha satthakacchedanena agghabhedo veditabbo .

Sahassagghanakopi hi paṭo satthakena khaṇḍākhaṇḍikaṃ chinno bhinnaggho hoti .

Purimagghato upaḍḍhampi na agghati .

Suttasaṃsibbanena phassabhedo veditabbo .

Sukhasamphassopi hi paṭo suttehi saṃsibbito bhinnaphasso hoti .

Kharasamphassataṃ pāpuṇāti .

Sūcimalādīhi vaṇṇabhedo veditabbo .

Suparisuddhopi hi paṭo sūcikammato paṭṭhāya sūcimalena , hatthasedamalajallikāhi , avasāne rajanakappakaraṇehi ca bhinnavaṇṇo hoti ;

pakativaṇṇaṃ vijahati .

Evaṃ tīhākārehi bhinnapaṭadhāraṇato bhinnapaṭadharoti bhikkhu .

Gihivatthavisabhāgānaṃ vā kāsāvānaṃ dhāraṇamatteneva bhinnapaṭadharoti bhikkhu .

Samaññāyāti paññattiyā vohārenāti attho .

Samaññāya eva hi ekacco ‘‘ bhikkhū ’’ ti paññāyati .

Tathā hi nimantanādimhi bhikkhūsu gaṇiyamānesu sāmaṇerepi gahetvā ‘‘ sataṃ bhikkhū sahassaṃ bhikkhū ’’ ti vadanti .

Paṭiññāyāti attano paṭijānanena paṭiññāyapi hi ekacco ‘‘ bhikkhū ’’ ti paññāyati .

Tassa ‘‘ ko etthāti ?

Ahaṃ , āvuso , bhikkhū ’’ ti ( a . ni .10.96) evamādīsu sambhavo daṭṭhabboP1.240 .

Ayaṃ pana ānandattherena vuttā dhammikā paṭiññā .

Rattibhāge pana dussīlāpi paṭipathaṃ āgacchantā ‘‘ ko etthā ’’ ti vutte adhammikāya paṭiññāya abhūtāya ‘‘ mayaṃ bhikkhū ’’ ti vadanti .

EhiM1.205 bhikkhūti ehi bhikkhu nāma bhagavato ‘‘ ehi bhikkhū ’’ ti vacanamattena bhikkhubhāvaṃ ehibhikkhūpasampadaṃ patto .

Bhagavā hi ehibhikkhubhāvāya upanissayasampannaṃ puggalaṃ disvā rattapaṃsukūlantarato suvaṇṇavaṇṇaṃ dakkhiṇahatthaṃ nīharitvā brahmaghosaṃ nicchārento ‘‘ ehi , bhikkhu , cara brahmacariyaṃ sammā dukkhassa antakiriyāyā ’’ ti vadati .

Tassa saheva bhagavato vacanena gihiliṅgaṃ antaradhāyati , pabbajjā ca upasampadā ca ruhati .

Bhaṇḍu kāsāyavasano hoti .

Ekaṃ nivāsetvā ekaṃ pārupitvā ekaṃ aṃse ṭhapetvā vāmaṃsakūṭe āsattanīluppalavaṇṇamattikāpatto –

‘‘ Ticīvarañca patto ca , vāsi sūci ca bandhanaṃ ;

Parissāvanena aṭṭhete , yuttayogassa bhikkhuno ’’ ti .

EvaṃV1.189 vuttehi aṭṭhahi parikkhārehi sarīre paṭimukkehiyeva saṭṭhivassikatthero viya iriyāpathasampanno buddhācariyako buddhupajjhāyako sammāsambuddhaṃ vandamānoyeva tiṭṭhati .

Bhagavā hi paṭhamabodhiyaṃ ekasmiṃ kāle ehibhikkhūpasampadāya eva upasampādeti .

Evaṃ upasampannāni ca sahassupari ekacattālīsuttarāni tīṇi bhikkhusatāni ahesuṃ ;

seyyathidaṃ – pañca pañcavaggiyattherā , yaso kulaputto , tassa parivārā catupaṇṇāsa sahāyakā , tiṃsa bhaddavaggiyā , sahassapurāṇajaṭilā , saddhiṃ dvīhi aggasāvakehi aḍḍhateyyasatā paribbājakā , eko aṅgulimālattheroti .

Vuttañhetaṃ aṭṭhakathāyaṃ –

‘‘ Tīṇi sataṃ sahassañca , cattālīsaṃ punāpare ;

Eko ca thero sappañño , sabbe te ehibhikkhukā ’’ ti .

Na kevalañca ete eva , aññepi bahū santi .

Seyyathidaṃ – tisataparivāro selo brāhmaṇo , sahassaparivāro mahākappino , dasasahassāP1.241 kapilavatthuvāsino kulaputtā , soḷasasahassā pārāyanikabrāhmaṇāti evamādayo .

Te pana vinayapiṭake pāḷiyaṃ na niddiṭṭhattā na vuttā .

Ime tattha niddiṭṭhattā vuttāti .

‘‘ Sattavīsa sahassāni , tīṇiyeva satāni ca ;

Etepi sabbe saṅkhātā , sabbe te ehibhikkhukā ’’ ti .

TīhiM1.206 saraṇagamanehi upasampannoti ‘‘ buddhaṃ saraṇaṃ gacchāmī ’’ tiādinā nayena tikkhattuṃ vācaṃ bhinditvā vuttehi tīhi saraṇagamanehi upasampanno .

Ayañhi upasampadā nāma aṭṭhavidhā – ehibhikkhūpasampadā , saraṇagamanūpasampadā , ovādapaṭiggahaṇūpasampadā , pañhabyākaraṇūpasampadā , garudhammapaṭiggahaṇūpasampadā , dūtenūpasampadā , aṭṭhavācikūpasampadā , ñatticatutthakammūpasampadāti .

Tattha ehibhikkhūpasampadā , saraṇagamanūpasampadā ca vuttā eva .

Ovādapaṭiggahaṇūpasampadā nāma ‘‘ tasmātiha te , kassapa , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ tibbaṃ me hirottappaṃ paccupaṭṭhitaṃ bhavissati theresu navesu majjhimesu cā ’ ti .

Evañhi te , kassapa , sikkhitabbaṃ .

Tasmātiha te , kassapa , evaṃ sikkhitabbaṃ –

‘ yaṃ kiñci dhammaṃ sossāmi kusalūpasaṃhitaṃ , sabbaṃ taṃ aṭṭhiṃ katvā manasi katvā sabbacetasā samannāharitvā ohitasoto dhammaṃ sossāmī ’ ti .

Evaṃ hi te , kassapa , sikkhitabbaṃ .

Tasmātiha te , kassapa , evaṃ sikkhitabbaṃV1.190 –

‘ sātasahagatā ca me kāyagatāsati na vijahissatī ’ ti .

Evañhi te , kassapa , sikkhitabban ’’ ti ( saṃ . ni .2.154) iminā ovādapaṭiggahaṇena mahākassapattherassa anuññātaupasampadā .

Pañhabyākaraṇūpasampadā nāma sopākassa anuññātaupasampadā .

Bhagavā kira pubbārāme anucaṅkamantaṃ sopākasāmaṇeraṃ ‘‘‘ uddhumātakasaññā ’ ti vā , sopāka ,‘ rūpasaññā ’ ti vā ime dhammā nānatthā nānābyañjanāP1.242 , udāhu ekatthā , byañjanameva nānan ’’ ti dasa asubhanissite pañhe pucchi .

So te byākāsi .

Bhagavā tassa sādhukāraṃ datvā ‘‘ kativassosi tvaṃ , sopākā ’’ ti pucchi .

‘‘ Sattavassohaṃ , bhagavā ’’ ti .

‘‘ Sopāka , tvaṃ mama sabbaññutaññāṇena saddhiṃ saṃsanditvā pañhe byākāsī ’’ ti āraddhacitto upasampadaṃ anujāni .

Ayaṃ pañhabyākaraṇūpasampadā .

Garudhammapaṭiggahaṇūpasampadā nāma mahāpajāpatiyā aṭṭhagarudhammassa paṭiggahaṇena anuññātaupasampadā .

Dūtenūpasampadā nāma aḍḍhakāsiyā gaṇikāya anuññātaupasampadā .

Aṭṭhavācikūpasampadā nāma bhikkhuniyā bhikkhunisaṅghato ñatticatutthena bhikkhusaṅghato ñatticatutthenāti imehi dvīhi kammehi upasampadā .

ÑatticatutthakammūpasampadāM1.207 nāma bhikkhūnaṃ etarahi upasampadā .

Imāsu aṭṭhasu upasampadāsu ‘‘ yā sā , bhikkhave , mayā tīhi saraṇagamanehi upasampadā anuññātā , taṃ ajjatagge paṭikkhipāmi .

Anujānāmi , bhikkhave , ñatticatutthena kammena upasampādetun ’’ ti ( mahāva .69) evaṃ anuññātāya imāya upasampadāya upasampannoti vuttaṃ hoti .

Bhadroti apāpako .

Kalyāṇaputhujjanādayo hi yāva arahā , tāva bhadrena sīlena samādhinā paññāya vimuttiyā vimuttiñāṇadassanena ca samannāgatattā ‘‘ bhadro bhikkhū ’’ ti saṅkhyaṃ gacchanti .

Sāroti tehiyeva sīlasārādīhi samannāgatattā nīlasamannāgamena nīlo paṭo viya ‘‘ sāro bhikkhū ’’ ti veditabbo .

Vigatakilesapheggubhāvato vā khīṇāsavova ‘‘ sāro ’’ ti veditabbo .

Sekhoti puthujjanakalyāṇakena saddhiṃ sattaV1.191 ariyā tisso sikkhā sikkhantīti sekhā .

Tesu yo koci ‘‘ sekho bhikkhū ’’ ti veditabbo .

Na sikkhatīti asekho .

Sekkhadhamme atikkamma aggaphale ṭhito , tato uttari sikkhitabbābhāvato khīṇāsavo ‘‘ asekho ’’ ti vuccati .

Samaggena saṅghenāti sabbantimena pariyāyena pañcavaggakaraṇīye kamme yāvatikā bhikkhū kammappattā , tesaṃ āgatattā chandārahānaṃ chandassa āhaṭattā , sammukhībhūtānañca appaṭikkosanato ekasmiṃ kamme samaggabhāvaṃ upagatena .

ÑatticatutthenātiP1.243 tīhi anussāvanāhi ekāya ca ñattiyā kātabbena .

Kammenāti dhammikena vinayakammena .

Akuppenāti vatthu-ñatti-anussāvana-sīmā-parisasampattisampannattā akopetabbataṃ appaṭikkositabbatañca upagatena .

Ṭhānārahenāti kāraṇārahena satthusāsanārahena .

Upasampanno nāma uparibhāvaṃ samāpanno , pattoti attho .

Bhikkhubhāvo hi uparibhāvo , tañcesa yathāvuttena kammena samāpannattā ‘‘ upasampanno ’’ ti vuccati .

Ettha ca ñatticatutthakammaṃ ekameva āgataṃ .

Imasmiṃ pana ṭhāne ṭhatvā cattāri saṅghakammāni nīharitvā vitthārato kathetabbānīti sabbaaṭṭhakathāsu vuttaṃ .

Tāni ca ‘‘ apalokanakammaṃ ñattikammaṃ ñattidutiyakammaṃ ñatticatutthakamman ’’ ti paṭipāṭiyā ṭhapetvā vitthārena khandhakato parivārāvasāne kammavibhaṅgato ca pāḷiṃ āharitvā kathitāni .

Tāni mayaṃ parivārāvasāne kammavibhaṅge yeva vaṇṇayissāma .

Evañhi sati paṭhamapārājikavaṇṇanā caM1.208 na bhāriyā bhavissati ;

yathāṭhitāya ca pāḷiyā vaṇṇanā suviññeyyā bhavissati .

Tāni ca ṭhānāni asuññāni bhavissanti ;

tasmā anupadavaṇṇanameva karoma .

Tatrāti tesu ‘‘ bhikkhako ’’ tiādinā nayena vuttesu bhikkhūsu .

Yvāyaṃ bhikkhūti yo ayaṃ bhikkhu .

Samaggena saṅghena … pe … upasampannoti aṭṭhasu upasampadāsu ñatticatuttheneva kammena upasampanno .

Ayaṃ imasmiṃ atthe adhippeto bhikkhūti ayaṃ imasmiṃ ‘‘ methunaṃ dhammaṃ paṭisevitvā pārājiko hotī ’’ ti atthe ‘‘ bhikkhū ’’ ti adhippeto .

Itare pana ‘‘ bhikkhako ’’ ti ādayo atthuddhāravasena vuttā .

Tesu ca ‘‘ bhikkhako ’’ ti ādayo niruttivasena vuttā ,‘‘ samaññāya bhikkhu , paṭiññāya bhikkhū ’’ ti ime dve abhilāpavasena vuttā ,‘‘ ehi bhikkhū ’’ ti buddhena upajjhāyena paṭiladdhaupasampadāvasena vutto .

Saraṇagamanabhikkhu anuppannāya kammavācāya upasampadāvasena vutto ,‘‘ bhadro ’’ tiādayo guṇavasena vuttāti veditabbā .

Bhikkhupadabhājanīyaṃ niṭṭhitaṃ .

问题

选择版本

Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā ( paṭhamo bhāgo )

Pārājikakaṇḍa-aṭṭhakathā ( paṭhamo bhāgo )