Sikkhāsājīvapadabhājanīyavaṇṇanā
Idāni
V1.192 ‘‘ bhikkhūnan ’’ ti idaṃ padaṃ visesatthābhāvato avibhajitvāva yaṃ sikkhañca sājīvañca samāpannattā bhikkhūnaṃ sikkhāsājīvasamāpanno hoti , taṃ dassento sikkhātiādimāha .Tattha sikkhitabbāti sikkhā .
Tissoti gaṇanaparicchedo
P1.244 .Adhisīlasikkhāti adhikaṃ uttamaṃ sīlanti adhisīlaṃ ;
adhisīlañca taṃ sikkhitabbato sikkhā cāti adhisīlasikkhā .
Esa nayo adhicitta-adhipaññāsikkhāsu .
Katamaṃ panettha sīlaṃ , katamaṃ adhisīlaṃ , katamaṃ cittaṃ , katamaṃ adhicittaṃ , katamā paññā , katamā adhipaññāti ?
Vuccate – pañcaṅgadasaṅgasīlaṃ tāva sīlameva .
Tañhi buddhe uppannepi anuppannepi loke pavattati .
Uppanne buddhe tasmiṃ sīle buddhāpi sāvakāpi mahājanaṃ samādapenti .
Anuppanne buddhe paccekabuddhā ca kammavādino ca dhammikā samaṇabrāhmaṇā cakkavattī ca mahārājāno mahābodhisattā ca samādapenti .
Sāmampi paṇḍitā samaṇabrāhmaṇā samādiyanti .
Te taṃ kusalaṃ dhammaṃ paripūretvā devesu ca manussesu ca sampattiṃ anubhonti .
Pātimokkhasaṃvarasīlaṃ pana ‘‘ adhisīlan ’’ ti vuccati , tañhi sūriyo viya pajjotānaṃ sineru viya pabbatānaṃ sabbalokiyasīlānaṃ
M1.209 adhikañceva uttamañca , buddhuppādeyeva ca pavattati , na vinā buddhuppādā .Na hi taṃ paññattiṃ uddharitvā añño satto ṭhapetuṃ sakkoti , buddhāyeva pana sabbaso kāyavacīdvāraajjhācārasotaṃ chinditvā tassa tassa vītikkamassa anucchavikaṃ taṃ sīlasaṃvaraṃ paññapenti .
Pātimokkhasaṃvaratopi ca maggaphalasampayuttameva sīlaṃ adhisīlaṃ , taṃ pana idha anadhippetaṃ .
Na hi taṃ samāpanno bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati .
Kāmāvacarāni pana aṭṭha kusalacittāni , lokiyaaṭṭhasamāpatticittāni ca ekajjhaṃ katvā cittamevāti veditabbāni .
Buddhuppādānuppāde cassa pavatti , samādapanaṃ samādānañca sīle vuttanayeneva veditabbaṃ .
Vipassanāpādakaṃ aṭṭhasamāpatticittaṃ pana ‘‘ adhicittan ’’ ti vuccati .
Tañhi adhisīlaṃ viya sīlānaṃ sabbalokiyacittānaṃ adhikañceva uttamañca , buddhuppādeyeva ca hoti , na vinā buddhuppādā .
Tatopi ca maggaphalacittameva adhicittaṃ , taṃ pana idha anadhippetaṃ .
Na hi taṃ samāpanno bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevati .
‘‘ Atthi dinnaṃ , atthi yiṭṭhan ’’ ti ( dha . sa .1371; vibha .793; ma . ni .3.92) -ādinayappavattaṃ pana kammassakatañāṇaṃ paññā , sā hi buddhe uppannepi
P1.245 anuppannepi lokeV1.193 pavattati .Uppanne buddhe tassā paññāya buddhāpi buddhasāvakāpi mahājanaṃ samādapenti .
Anuppanne buddhe paccekabuddhā ca kammavādino ca dhammikā samaṇabrāhmaṇā cakkavattī ca mahārājāno mahābodhisattā ca samādapenti .
Sāmampi paṇḍitā sattā samādiyanti .
Tathā hi aṅkuro dasavassasahassāni mahādānaṃ adāsi .
Velāmo , vessantaro , aññe ca bahū paṇḍitamanussā mahādānāni adaṃsu .
Te taṃ kusalaṃ dhammaṃ paripūretvā devesu ca manussesu ca sampattiṃ anubhaviṃsu .
Tilakkhaṇākāraparicchedakaṃ pana vipassanāñāṇaṃ ‘‘ adhipaññā ’’ ti vuccati .
Sā hi adhisīla-adhicittāni viya sīlacittānaṃ sabbalokiyapaññānaṃ adhikā ceva uttamā ca , na ca vinā buddhuppādā loke pavattati .
Tatopi ca maggaphalapaññāva adhipaññā , sā pana idha anadhippetā .
Na hi taṃ samāpanno bhikkhu methunaṃ dhammaṃ paṭisevatīti .
Tatrāti tāsu tīsu sikkhāsu .
Yāyaṃ adhisīlasikkhāti yā ayaṃ pātimokkhasīlasaṅkhātā adhisīlasikkhā .
Etaṃ sājīvaṃ nāmāti etaṃ sabbampi
M1.210 bhagavatā vinaye ṭhapitaṃ sikkhāpadaṃ , yasmā ettha nānādesajātigottādibhedabhinnā bhikkhū saha jīvanti ekajīvikā sabhāgajīvikā sabhāgavuttino honti , tasmā ‘‘ sājīvan ’’ ti vuccati .Tasmiṃ sikkhatīti taṃ sikkhāpadaṃ cittassa adhikaraṇaṃ katvā ‘‘ yathāsikkhāpadaṃ nu kho sikkhāmi na sikkhāmī ’’ ti cittena olokento sikkhati .
Na kevalañcāyametasmiṃ sājīvasaṅkhāte sikkhāpadeyeva sikkhati , sikkhāyapi sikkhati ,‘‘ etaṃ sājīvaṃ nāmā ’’ ti imassa pana anantarassa padassa vasena ‘‘ tasmiṃ sikkhatī ’’ ti vuttaṃ .
Kiñcāpi taṃ evaṃ vuttaṃ , atha kho ayamettha attho daṭṭhabbo – tassā ca sikkhāya sikkhaṃ paripūrento sikkhati , tasmiñca sikkhāpade avītikkamanto sikkhatīti .
Tena vuccati sājīvasamāpannoti idampi anantarassa sājīvapadasseva vasena vuttaṃ .
Yasmā pana so sikkhampi samāpanno , tasmā sikkhāsamāpannotipi atthato veditabbo .
Evañhi sati ‘‘ sikkhāsājīvasamāpanno ’’ ti etassa padassa padabhājanampi paripuṇṇaṃ
P1.246 hoti .Sikkhāsājīvapadabhājanīyaṃ niṭṭhitaṃ .