Pāṇakathā
114. Ito parasmiṃ ekaṃsena avahārappahonakapāṇaṃ dassento ‘‘ manussapāṇo ’’ ti āha .
Tampi bhujissaṃ harantassa avahāro natthi .
Yopi
M1.316 bhujisso mātarā vā pitarā vā āṭhapito hoti , attanā vā attano upari katvā paññāsaṃ vā saṭṭhiṃ vā aggahesi , tampi harantassa avahāro natthi ;dhanaṃ pana gataṭṭhāne vaḍḍhati .
Antojātaka-dhanakkīta-karamarānītappabhedaṃ pana dāsaṃyeva harantassa avahāro hoti .
Tameva hi sandhāya idaṃ vuttaṃ –
‘‘ pāṇo nāma manussapāṇo vuccatī ’’ ti .
Ettha ca gehadāsiyā kucchimhi dāsassa jāto antojātako , dhanena kīto dhanakkīto , paradesato paharitvā ānetvā dāsabyaṃ upagamito karamarānītoti veditabbo .
Evarūpaṃ pāṇaṃ ‘‘ harissāmī ’’ ti āmasati , dukkaṭaṃ .
Hatthe vā pāde vā gahetvā ukkhipanto phandāpeti , thullaccayaṃ .
Ukkhipitvā palāyitukāmo kesaggamattampi ṭhitaṭṭhānato atikkāmeti , pārājikaṃ .
Kesesu vā hatthesu vā gahetvā kaḍḍhati , padavārena kāretabbo .
Padasā
V1.290 nessāmīti tajjento vā paharanto vā ‘‘ ito gacchāhī ’’ ti vadati , tena vuttadisābhāgaṃ gacchantassa dutiyapadavārena pārājikaṃ .Yepi tena saddhiṃ ekacchandā honti , sabbesaṃ ekakkhaṇe pārājikaṃ .
Bhikkhu dāsaṃ disvā sukhadukkhaṃ pucchitvā vā apucchitvā vā ‘‘ gaccha , palāyitvā sukhaṃ jīvā ’’ ti vadati , so ce palāyati , dutiyapadavāre pārājikaṃ .
Taṃ attano samīpaṃ āgataṃ añño ‘‘ palāyā ’’ ti vadati , sace bhikkhusataṃ paṭipāṭiyā attano samīpamāgataṃ vadati , sabbesaṃ pārājikaṃ .
Yo pana vegasā palāyantaṃyeva ‘‘ palāya , yāva taṃ
P2.362 sāmikā na gaṇhantī ’’ ti bhaṇati , anāpatti pārājikassa .Sace pana saṇikaṃ gacchantaṃ bhaṇati , so ca tassa vacanena sīghaṃ gacchati , pārājikaṃ .
Palāyitvā aññaṃ gāmaṃ vā desaṃ vā gataṃ disvā tatopi palāpentassa pārājikameva .
Adinnādānaṃ nāma pariyāyena muccati .
Yo hi evaṃ vadati –
‘‘ tvaṃ idha kiṃ karosi ,
Kiṃ te palāyituṃ na vaṭṭatīti vā , kiṃ katthaci gantvā sukhaṃ jīvituṃ na vaṭṭatīti vā , dāsadāsiyo palāyitvā amukaṃ nāma padesaṃ gantvā sukhaṃ jīvantī ’’ ti vā , so ca tassa vacanaṃ sutvā palāyati , avahāro natthi .
Yopi ‘‘ mayaṃ amukaṃ nāma padesaṃ gacchāma , tatrāgatā sukhaṃ jīvanti , amhehi ca saddhiṃ gacchantānaṃ antarāmaggepi pātheyyādīhi kilamatho natthī ’’ ti vatvā sukhaṃ attanā saddhiṃ āgacchantaṃ gahetvā gacchati
M1.317 maggagamanavasena , na theyyacittena ;nevatthi avahāro .
Antarāmagge ca coresu uṭṭhitesu ‘‘ are !
Corā uṭṭhitā , vegena palāya , ehi yāhī ’’ ti vadantassāpi corantarāya mocanatthāya vuttattā avahāraṃ na vadantīti .
Pāṇakathā niṭṭhitā .