Nāvaṭṭhakathā
99. Nāvaṭṭhe – paṭhamaṃ tāva nāvaṃ dassento ‘‘ nāvā nāma yāya taratī ’’ ti āha .
Tasmā idha antamaso rajanadoṇikāpi veṇukalāpakopi ‘‘ nāvā ’’ tveva veditabbo .
Sīmāsammannane pana dhuvanāvā anto khaṇitvā vā phalakehi bandhitvā vā katā sabbantimena paricchedena tiṇṇaṃ vāhanikā eva vaṭṭati .
Idha pana ekassapi vāhanikā ‘‘ nāvā ’’ tveva vuccati .
Nāvāya nikkhittan ti yaṃkiñci indriyabaddhaṃ vā anindriyabaddhaṃ vā ;
tassa avahāralakkhaṇaṃ thalaṭṭhe vuttanayeneva veditabbaṃ .
Nāvaṃ avaharissāmītiādimhi ca dutiyapariyesanagamanaāmasanaphandāpanāni vuttanayāneva .
Bandhanaṃ mocetīti ettha pana yā bandhane muttamatte ṭhānā na cavati , tassā bandhanaṃ yāva
M1.289 na muttaṃ hoti , tāva dukkaṭaṃ .Mutte pana thullaccayampi pārājikampi hoti , taṃ parato āvi bhavissati .
Sesaṃ vuttanayameva .
Ayaṃ tāva pāḷivaṇṇanā .
Ayaṃ panettha pāḷimuttakavinicchayo – caṇḍasote bandhitvā ṭhapitanāvāya ekaṃ ṭhānaṃ bandhanameva
V1.266 , tasmiṃ muttamatte pārājikaṃ .Tattha yutti pubbe vuttā eva .
Vippanaṭṭhā nāvā pana yaṃ yaṃ udakappadesaṃ pharitvā ṭhitā hoti , svāssā ṭhānaṃ .
Tasmā taṃ uddhaṃ vā uccārentassa , adho vā opilāpentassa , catūsu vā disāsu phuṭṭhokāsaṃ atikkāmentassa atikkantamatte pārājikaṃ .
Niccale udake abandhanaṃ attano dhammatāya ṭhitanāvaṃ purato vā pacchato vā vāmadakkhiṇapassato vā kaḍḍhantassa ekenantena phuṭṭhokāsaṃ aparena udake patiṭṭhitantena atikkantamatte pārājikaṃ .
Uddhaṃ kesaggamattaṃ udakato mocite adho nāvātalena phuṭṭhokāsaṃ mukhavaṭṭiṃ atikkantamatte pārājikaṃ .
Tīre bandhitvā niccale
P2.333 udake ṭhapitanāvāya bandhanañca ṭhitokāso cāti dve ṭhānāni .Taṃ paṭhamaṃ bandhanā moceti , thullaccayaṃ .
Pacchā channaṃ ākārānaṃ aññatarena ṭhānā cāveti , pārājikaṃ .
Paṭhamaṃ ṭhānā cāvetvā pacchā bandhanamocanepi eseva nayo .
Thale ussādetvā ukkujjitvā ṭhapitanāvāya phuṭṭhokāsova ṭhānaṃ .
Tassā pañcahākārehi ṭhānaparicchedo veditabbo .
Nikkujjitvā ṭhapitanāvāya pana mukhavaṭṭiyā phuṭṭhokāsova ṭhānaṃ , tassāpi pañcahākārehi ṭhānaparicchedaṃ ñatvā yato kutoci phuṭṭhokāsaṃ uddhañca kesaggamattaṃ atikkantamatte pārājikaṃ veditabbaṃ .
Thale pana ussādetvā dvinnaṃ dārughaṭikānaṃ upari ṭhapitanāvāya dārughaṭikānaṃ phuṭṭhokāsoyeva ṭhānaṃ , tasmā tattha mañcapādamatthakesuyeva patthaṭabaddhasāṭake nāgadantesu ṭhapitabhindivāle ca vuttanayena vinicchayo veditabbo .
Yottabaddhāya pana nāvāya saṭṭhisattatibyāmappamāṇaṃ yottaṃ amocetvāva ākaḍḍhitvā
Pathavilaggaṃ katvā saha yottena thale ṭhapitāya nāvāya
M1.290 na phuṭṭhokāsamattameva ṭhānaṃ .Atha kho yottakoṭito paṭṭhāya yāva nāvāya pathaviyaṃ patiṭṭhitokāsassa pacchimanto tāva dīghato , tiriyaṃ pana nāvāya ca yottassa ca pathaviyaṃ patiṭṭhitapariyantappamāṇaṃ ṭhānanti veditabbaṃ .
Taṃ dīghato vā tiriyato vā kaḍḍhantassa ekenantena phuṭṭhokāsaṃ aparena pathaviyaṃ patiṭṭhitantena atikkantamatte , uddhaṃ kesaggamattaṃ saha yottena pathavito mocite pārājikaṃ .
Yo pana titthe ṭhitanāvaṃ āruhitvā theyyacitto arittena vā phiyena vā pājeti , pārājikaṃ .
Sace pana chattaṃ vā paṇāmetvā cīvaraṃ vā pādehi akkamitvā hatthehi ukkhipitvā laṅkārasadisaṃ katvā vātaṃ gaṇhāpeti , balavā ca vāto āgamma nāvaṃ harati , vāteneva sā haṭā hoti ;
puggalassa natthi avahāro .
Payogo atthi , so pana ṭhānā cāvanapayogo
P2.334 na hoti .Yadi pana taṃ nāvaṃ evaṃ gacchantiṃ pakatigamanaṃ upacchinditvā aññaṃ disābhāgaṃ neti , pārājikaṃ .
Sayameva yaṃkiñci
V1.267 gāmatitthaṃ sampattaṃ ṭhānā acāventova vikkiṇitvā gacchati , neva atthi avahāro .Bhaṇḍadeyyaṃ pana hotīti .
Nāvaṭṭhakathā niṭṭhitā .