Paṭhamacatukkakathāvaṇṇanā
57. Āpajjanto pana yasmā sevanacitteneva āpajjati , na vinā tena ;
tasmā taṃ lakkhaṇaṃ dassento bhagavā ‘‘ bhikkhussa sevanacittaṃ upaṭṭhite ’’ tiādimāha .
Tattha bhikkhussāti methunasevanakassa bhikkhussa .
Sevanacittaṃ upaṭṭhiteti bhummatthe paccattavacanaṃ , sevanacitte paccupaṭṭhiteti attho .
Vaccamaggaṃ aṅgajātaṃ pavesentassāti yena maggena vaccaṃ nikkhamati taṃ maggaṃ attano aṅgajātaṃ purisanimittaṃ tilaphalamattampi pavesentassa .
Āpatti pārājikassāti āpatti pārājikā assa hotīti attho .
Atha vā āpattīti āpajjanaṃ hoti .
Pārājikassāti pārājikadhammassa .
Esa nayo sabbattha .
58. Evaṃ sevanacitteneva pavesentassa āpattiṃ dassetvā idāni yasmā taṃ pavesanaṃ nāma na kevalaṃ attūpakkameneva , parūpakkamenāpi hoti
M1.226 .Tatrāpi ca sādiyantasseva āpatti paṭisevanacittasamaṅgissa , na itarassa .
Tasmā ye saddhāpabbajitā kulaputtā sammāpaṭipannakā parūpakkamena pavesanepi sati na sādiyanti , tesaṃ rakkhaṇatthaṃ ‘‘ bhikkhupaccatthikā manussitthin ’’ tiādimāha .
Tattha paṭipakkhaṃ atthayanti icchantīti paccatthikā , bhikkhū eva paccatthikā bhikkhupaccatthikā ;
visabhāgānaṃ veribhikkhūnametaṃ adhivacanaṃ .
Manussitthiṃ bhikkhussa santike ānetvāti issāpakatā taṃ bhikkhuṃ nāsetukāmā āmisena vā upalāpetvā mittasanthavavasena vā ‘‘ idaṃ amhākaṃ kiccaṃ karohī ’’ ti vatvā kañci manussitthiṃ
P1.262 rattibhāge tassa bhikkhussa vasanokāsaṃV1.209 ānetvā .Vaccamaggena aṅgajātaṃ abhinisīdentīti taṃ bhikkhuṃ hatthapādasīsādīsu suggahitaṃ nipparipphandaṃ gahetvā itthiyā vaccamaggena tassa bhikkhuno aṅgajātaṃ abhinisīdenti ;
sampayojentīti attho .
So cetiādīsu so ce bhikkhu vaccamaggabbhantaraṃ attano aṅgajātassa pavesanaṃ sādiyati adhivāseti tasmiṃ khaṇe sevanacittaṃ upaṭṭhāpeti .
Paviṭṭhaṃ sādiyati adhivāseti , paviṭṭhakāle sevanacittaṃ upaṭṭhāpeti .
Ṭhitaṃ sādiyati adhivāseti , ṭhānappattakāle sukkavissaṭṭhisamaye sevanacittaṃ upaṭṭhāpeti .
Uddharaṇaṃ sādiyati adhivāseti , nīharaṇakāle paṭisevanacittaṃ upaṭṭhāpeti .
Evaṃ catūsu ṭhānesu sādiyanto ‘‘ mama verisamaṇehi idaṃ katan ’’ ti vattuṃ na labhati , pārājikāpattimeva āpajjati .
Yathā ca imāni cattāri sādiyanto āpajjati ;
evaṃ purimaṃ ekaṃ asādiyitvā tīṇi sādiyantopi , dve asādiyitvā dve sādiyantopi , tīṇi asādiyitvā ekaṃ sādiyantopi āpajjatiyeva .
Sabbaso pana asādiyanto āsīvisamukhaṃ viya aṅgārakāsuṃ viya ca paviṭṭhaṃ aṅgajātaṃ maññamāno nāpajjati .
Tena vuttaṃ –
‘‘ pavesanaṃ na sādiyati … pe … uddharaṇaṃ na sādiyati , anāpattī ’’ ti .
Imañhi evarūpaṃ āraddhavipassakaṃ kāye ca jīvite ca anapekkhaṃ ekādasahi aggīhi sampajjalitāni ca sabbāyatanāni ukkhittāsike viya ca vadhake pañca kāmaguṇe passantaṃ puggalaṃ rakkhanto bhagavā paccatthikānañcassa manorathavighātaṃ
M1.227 karonto imaṃ ‘‘ pavesanaṃ na sādiyatī ’’ tiādikaṃ catukkaṃ nīharitvā ṭhapesīti .Paṭhamacatukkakathā niṭṭhitā .