Suṅkaghātakathā
113. Suṅkaṃ tato hanantīti suṅkaghātaṃ ;
suṅkaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ .
Tañhi yasmā tato suṅkārahaṃ bhaṇḍaṃ suṅkaṃ adatvā nīharantā rañño suṅkaṃ hananti vināsenti , tasmā suṅkaghātanti vuttaṃ .
Tatra pavisitvāti tatra pabbatakhaṇḍādīsu raññā paricchedaṃ katvā ṭhapite suṅkaṭṭhāne pavisitvā .
Rājaggaṃ bhaṇḍan ti rājārahaṃ bhaṇḍaṃ ;
yato rañño pañcamāsakaṃ
M1.314 vā atirekapañcamāsakaṃ vā agghanakaṃ suṅkaṃ dātabbaṃ hoti , taṃ bhaṇḍanti attho .Rājakantipi
P2.359 pāṭho , ayamevattho .Theyyacittoti ‘‘ ito rañño suṅkaṃ na dassāmī ’’ ti theyyacittaṃ uppādetvā taṃ bhaṇḍaṃ āmasati , dukkaṭaṃ .
Ṭhapitaṭṭhānato gahetvā thavikāya vā pakkhipati , paṭicchannaṭṭhāne vā
V1.288 ūrunā saddhiṃ bandhati , thullaccayaṃ .Suṅkaṭṭhānena paricchinnattā ṭhānācāvanaṃ na hoti .
Suṅkaṭṭhānaparicchedaṃ dutiyaṃ pādaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Bahisuṅkaghātaṃ pātetīti rājapurisānaṃ aññavihitabhāvaṃ passitvā anto ṭhitova bahi patanatthāya khipati .
Tañce avassaṃ patanakaṃ , hatthato muttamatte pārājikaṃ .
Tañce rukkhe vā khāṇumhi vā paṭihataṃ balavavātavegukkhittaṃ vā hutvā puna antoyeva patati , rakkhati .
Puna gaṇhitvā khipati , pubbe vuttanayeneva pārājikaṃ .
Bhūmiyaṃ patitvā vaṭṭantaṃ puna anto pavisati , pārājikameva .
Kurundīsaṅkhepaṭṭhakathāsu pana ‘‘ sace bahi patitaṃ ṭhatvā vaṭṭantaṃ pavisati , pārājikaṃ .
Sace atiṭṭhamānaṃyeva vaṭṭitvā pavisati rakkhatī ’’ ti vuttaṃ .
Anto ṭhatvā hatthena vā pādena vā yaṭṭhiyā vā vaṭṭeti , aññena vā vaṭṭāpeti , sace aṭṭhatvā vaṭṭamānaṃ gataṃ , pārājikaṃ .
Anto ṭhatvā bahi gacchantaṃ rakkhati ,‘‘ vaṭṭitvā gamissatī ’’ ti vā ‘‘ añño naṃ vaṭṭessatī ’’ ti vā anto ṭhapitaṃ pacchā sayaṃ vā vaṭṭamānaṃ aññena vā vaṭṭitaṃ bahi gacchati , rakkhatiyeva .
Suddhacittena ṭhapite pana tathā gacchante vattabbameva natthi .
Dve puṭake ekābaddhe katvā suṅkaṭṭhānasīmantare ṭhapeti , kiñcāpi bahipuṭake suṅkaṃ pādaṃ agghati , tena saddhiṃ ekābaddhatāya pana anto puṭako rakkhati .
Sace pana parivattetvā abbhantarimaṃ bahi ṭhapeti , pārājikaṃ .
Kājepi ekabaddhaṃ katvā ṭhapite eseva nayo .
Sace pana abandhitvā kājakoṭiyaṃ ṭhapitamattameva hoti , pārājikaṃ .
Gacchante yāne vā assapiṭṭhiādīsu vā ṭhapeti ‘‘ bahi nīharissatī ’’ ti nīhaṭepi avahāro natthi , bhaṇḍadeyyampi na hoti .
Kasmā ?
‘‘ Atra paviṭṭhassa
P2.360 suṅkaṃ gaṇhantū ’’ ti vuttattā idañca suṅkaṭṭhānassa bahi ṭhitaṃ , na ca tena nītaṃ , tasmā neva bhaṇḍadeyyaṃ na pārājikaṃ .Ṭhitayānādīsu ṭhapite vinā tassa payogaṃ gatesu theyyacittepi sati nevatthi avahāro .
Yadi pana ṭhapetvā yānādīni pājento atikkāmeti
M1.315 , hatthisuttādīsu vā kataparicayattā purato ṭhatvā ‘‘ ehi , re ’’ ti pakkosati , sīmātikkame pārājikaṃ .Eḷakalomasikkhāpade imasmiṃ ṭhāne aññaṃ harāpeti , anāpatti , idha pārājikaṃ .
Tatra aññassa yāne vā bhaṇḍe vā ajānantassa pakkhipitvā tiyojanaṃ atikkāmeti , nissaggiyāni hontīti pācittiyaṃ .
Idha anāpatti .
Suṅkaṭṭhāne
V1.289 suṅkaṃ datvāva gantuṃ vaṭṭati .Eko ābhogaṃ katvā gacchati ‘‘ sace ‘ suṅkaṃ dehī ’ ti vakkhanti , dassāmi ;
no ce vakkhanti , gamissāmī ’’ ti .
Taṃ disvā eko suṅkiko ‘‘ eso bhikkhu gacchati , gaṇhatha naṃ suṅkan ’’ ti vadati , aparo ‘‘ kuto pabbajitassa suṅkaṃ , gacchatū ’’ ti vadati , laddhakappaṃ hoti , gantabbaṃ .
‘‘ Bhikkhūnaṃ suṅkaṃ adatvā gantuṃ na vaṭṭati , gaṇha upāsakā ’’ ti vutte pana ‘‘ bhikkhussa suṅkaṃ gaṇhantehi pattacīvaraṃ gahetabbaṃ bhavissati , kiṃ tena , gacchatū ’’ ti vuttepi laddhakappameva .
Sacepi suṅkikā niddāyanti vā , jūtaṃ vā kīḷanti , yattha katthaci vā gatā , ayañca ‘‘ kuhiṃ suṅkikā ’’ ti pakkositvāpi na passati , laddhakappameva .
Sacepi suṅkaṭṭhānaṃ patvā aññavihito , kiñci cintento vā sajjhāyanto vā manasikāraṃ anuyuñjanto vā corahatthisīhabyagghādīhi sahasā vuṭṭhāya samanubaddho vā , mahāmeghaṃ uṭṭhitaṃ disvā purato sālaṃ pavisitukāmo vā hutvā taṃ ṭhānaṃ atikkamati , laddhakappameva .
Suṅkaṃ pariharatīti ettha upacāraṃ okkamitvā kiñcāpi pariharati , avahāroyevāti
Kurundaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Mahāaṭṭhakathāyaṃ pana ‘‘‘ pariharantaṃ rājapurisā viheṭhentī ’ ti kevalaṃ ādīnavaṃ dassetvā upacāraṃ
P2.361 okkamitvā pariharato dukkaṭaṃ , anokkamitvā pariharato anāpattī ’’ ti vuttaṃ .Idaṃ pāḷiyā sameti .
Ettha dvīhi leḍḍupātehi upacāro paricchinditabboti .
Suṅkaghātakathā niṭṭhitā .