Ākāsaṭṭhakathā
96. Ākāsaṭṭhe
P2.323 morassa chahi ākārehi ṭhānaparicchedo veditabbo – purato mukhatuṇḍakena , pacchato kalāpaggena , ubhayapassesu pakkhapariyantehi , adho pādanakhasikhāya , uddhaṃ sikhaggenāti .Bhikkhu ‘‘ sassāmikaṃ ākāsaṭṭhaṃ moraṃ gahessāmī ’’ ti purato vā tiṭṭhati , hatthaṃ vā pasāreti , moro ākāseyeva pakkhe cāreti , vātaṃ gāhāpetvā gamanaṃ upacchinditvā tiṭṭhati .
Tassa bhikkhuno dukkaṭaṃ .
Taṃ aphandento hatthena āmasati , dukkaṭameva .
Ṭhānā acāvento phandāpeti , thullaccayaṃ .
Hatthena pana gahetvā vā aggahetvā vā mukhatuṇḍakena phuṭṭhokāsaṃ kalāpaggaṃ , kalāpaggena vā phuṭṭhokāsaṃ mukhatuṇḍakaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Tathā vāmapakkhapariyantena phuṭṭhokāsaṃ dakkhiṇapakkhapariyantaṃ , dakkhiṇapakkhapariyantena vā phuṭṭhokāsaṃ vāmapakkhapariyantaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Tathā pādanakhasikhāya phuṭṭhokāsaṃ sikhaggaṃ , sikhaggena vā phuṭṭhokāsaṃ pādanakhasikhaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Ākāsena gacchanto moro sīsādīsu yasmiṃ aṅge nilīyati , taṃ tassa ṭhānaṃ .
Tasmā taṃ hatthe nilīnaṃ ito cito ca karontopi phandāpetiyeva , yadi pana itarena hatthena gahetvā ṭhānā cāveti , pārājikaṃ
M1.281 .Itaraṃ hatthaṃ upaneti , moro sayameva uḍḍetvā tattha nilīyati , anāpatti
V1.259 .Aṅge nilīnabhāvaṃ ñatvā theyyacittena ekaṃ padavāraṃ gacchati , thullaccayaṃ .
Dutiye pārājikaṃ .
Bhūmiyaṃ ṭhitamoro dvinnaṃ vā pādānaṃ kalāpassa ca vasena tīṇi ṭhānāni labhati .
Taṃ ukkhipantassa yāva ekampi ṭhānaṃ pathaviṃ phusati , tāva thullaccayaṃ .
Kesaggamattampi pathaviyā mocitamatte pārājikaṃ .
Pañjare ṭhitaṃ saha pañjarena uddharati , pārājikaṃ .
Yadi pana pādaṃ na agghati , sabbattha agghavasena kātabbaṃ .
Antovatthumhi carantaṃ moraṃ theyyacittena padasā bahivatthuṃ nīharanto dvāraparicchedaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Vaje ṭhitabalībaddassa hi vajo viya antovatthu tassa ṭhānaṃ .
Hatthena pana gahetvā antovatthusmimpi ākāsagataṃ karontassa pārājikameva .
Antogāme carantampi gāmaparikkhepaṃ atikkāmentassa pārājikaṃ
P2.324 .Sayameva nikkhamitvā gāmūpacāre vā vatthūpacāre vā carantaṃ pana theyyacitto kaṭṭhena vā kathalāya vā utrāsetvā aṭavimukhaṃ karoti , moro uḍḍetvā antogāme vā antovatthumhi vā chadanapiṭṭhe vā nilīyati , rakkhati .
Sace pana aṭavimukhe uḍḍeti vā gacchati vā ‘‘ aṭaviṃ pavesetvā gahessāmī ’’ ti parikappe asati pathavito kesaggamattampi uḍḍitamatte vā dutiyapadavāre vā pārājikaṃ .
Kasmā ?
Yasmā gāmato nikkhantassa ṭhitaṭṭhānameva ṭhānaṃ hoti .
Kapiñjarādīsupi ayameva vinicchayo .
Sāṭakaṃ vāti vātavegukkhittaṃ pathavitale pattharitvā ṭhapitamiva ākāsena gacchantaṃ khalibaddhaṃ sāṭakaṃ abhimukhāgataṃ hatthena ekasmiṃ ante gaṇhāti , ito cito ca ṭhānaṃ avikopentoyeva gamanupacchede dukkaṭaṃ .
Ṭhānācāvanaṃ akaronto cāleti , phandāpane thullaccayaṃ .
Ṭhānā cāveti , pārājikaṃ .
Ṭhānaparicchedo cassa morasseva chahi ākārehi veditabbo .
Abaddhasāṭako pana ekasmiṃ ante gahitamatteva dutiyenantena patitvā bhūmiyaṃ patiṭṭhāti , tassa dve ṭhānāni honti – hattho ceva bhūmi ca .
Taṃ yathāgahitameva paṭhamaṃ gahitokāsappadesato cāleti , thullaccayaṃ .
Pacchā bhūmito dutiyahatthena vā pādena vā ukkhipati , pārājikaṃ .
Paṭhamaṃ
M1.282 vā bhūmito uddharati , thullaccayaṃ .Pacchā gahitokāsappadesato cāveti , pārājikaṃ .
Gahaṇaṃ vā amuñcanto ujukameva hatthaṃ onāmetvā bhūmigataṃ katvā teneva hatthena ukkhipati , pārājikaṃ .
Veṭhane pi ayameva vinicchayo .
Hiraññaṃ
V1.260 vā suvaṇṇaṃ vā chijjamānan ti manussānaṃ alaṅkarontānaṃ gīveyyakādipiḷandhanaṃ vā suvaṇṇasalākaṃ chindantānaṃ suvaṇṇakārānaṃ suvaṇṇakhaṇḍaṃ vā chijjamānaṃ patati , tañce bhikkhu ākāsena āgacchantaṃ theyyacitto hatthena gaṇhāti , gahaṇameva ṭhānaṃ .Gahitappadesato
P2.325 hatthaṃ apaneti , pārājikaṃ .Cīvare patitaṃ hatthena ukkhipati , pārājikaṃ .
Anuddharitvāva yāti , dutiye padavāre pārājikaṃ .
Patte patitepi eseva nayo .
Sīse vā mukhe vā pāde vā patiṭṭhitaṃ hatthena gaṇhāti , pārājikaṃ .
Aggahetvāva yāti , dutiye padavāre pārājikaṃ .
Yattha katthaci patati , tassa patitokāsova ṭhānaṃ , na sabbaṃ aṅgapaccaṅgaṃ pattacīvaraṃ vāti .
Ākāsaṭṭhakathā niṭṭhitā .