12. Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā
424. Tena samayena buddho bhagavāti dubbacasikkhāpadaṃ .
Tattha anācāraṃ ācaratīti anekappakāraṃ kāyavacīdvāravītikkamaṃ karoti .
Kiṃ nu kho nāmāti vambhanavacanametaṃ .
Ahaṃ kho nāmāti ukkaṃsavacanaṃ .
Tumhe vadeyyan ti
P3.612 ‘‘ idaṃ karotha , idaṃ mā karothā ’’ ti ahaṃ tumhe vattuṃM2.197 arahāmīti dasseti .Kasmāti ce ?
Yasmā amhākaṃ buddho bhagavā kaṇṭakaṃ āruyha mayā saddhiṃ nikkhamitvā pabbajitotievamādimatthaṃ sandhāyāha .
‘‘ Amhākaṃ dhammo ’’ ti vatvā pana attano santakabhāve yuttiṃ dassento ‘‘ amhākaṃ ayyaputtena dhammo abhisamito ’’ ti āha .
Yasmā amhākaṃ ayyaputtena catusaccadhammo paṭividdho , tasmā dhammopi amhākanti vuttaṃ hoti .
Saṅghaṃ pana attano veripakkhe ṭhitaṃ maññamāno amhākaṃ saṅghoti na vadati .
Upamaṃ pana vatvā saṅghaṃ apasādetukāmo ‘‘ seyyathāpi nāmā ’’ tiādimāha .
Tiṇakaṭṭhapaṇṇasaṭan ti tattha tattha patitaṃ tiṇakaṭṭhapaṇṇaṃ .
Atha vā tiṇañca nissārakaṃ lahukaṃ kaṭṭhañca tiṇakaṭṭhaṃ .
Paṇṇasaṭan ti purāṇapaṇṇaṃ .
Ussāreyyāti rāsiṃ kareyya .
Pabbateyyāti pabbatappabhavā , sā hi sīghasotā hoti , tasmā tameva gaṇhāti .
Saṅkhasevālapaṇakan ti ettha saṅkhoti dīghamūlako paṇṇasevālo vuccati .
Sevāloti nīlasevālo , avaseso udakapappaṭakatilabījakādi sabbopi paṇakoti saṅkhyaṃ gacchati .
Ekato ussāritāti ekaṭṭhāne kenāpi sampiṇḍitā rāsīkatāti dasseti .
425-6.
Dubbacajātikoti dubbacasabhāvo vattuṃ asakkuṇeyyoti attho .
Padabhājanepissa
V2.178 dubbacoti dukkhena kicchena vaditabbo , na sakkā sukhena vattunti attho .Dovacassakaraṇehīti dubbacabhāvakaraṇīyehi , ye dhammā dubbacaṃ puggalaṃ karonti , tehi samannāgatoti attho .
Te pana ‘‘ katame ca , āvuso , dovacassakaraṇā dhammā ?
Idhāvuso , bhikkhu pāpiccho hotī ’’ tiādinā nayena paṭipāṭiyā anumānasutte ( ma . ni .1.181) āgatā pāpicchatā , attukkaṃsakaparavambhakatā , kodhanatā , kodhahetu upanāhitā , kodhahetuabhisaṅgitā , kodhahetukodhasāmantavācānicchāraṇatā , codakaṃ paṭippharaṇatā , codakaṃ apasādanatā , codakassa paccāropanatā , aññena aññaṃpaṭicaraṇatā
P3.613 , apadānena na sampāyanatā , makkhipaḷāsitā , issukīmaccharitā , saṭhamāyāvitā , thaddhātimānitā , sandiṭṭhiparāmāsiādhānaggahiduppaṭinissaggitāti ekūnavīsati dhammā veditabbā .Ovādaṃ
M2.198 nakkhamati na sahatīti akkhamo .Yathānusiṭṭhaṃ appaṭipajjanato padakkhiṇena anusāsaniṃ na gaṇhātīti appadakkhiṇaggāhī anusāsaniṃ .
Uddesapariyāpannesūti uddese pariyāpannesu antogadhesu .
‘‘ Yassa siyā āpatti , so āvikareyyā ’’ ti evaṃ saṅgahitattā anto pātimokkhassa vattamānesūti attho .
Sahadhammikaṃ vuccamānoti sahadhammikena vuccamāno karaṇatthe upayogavacanaṃ , pañcahi sahadhammikehi sikkhitabbattā tesaṃ vā santakattā sahadhammikanti laddhanāmena buddhapaññattena sikkhāpadena vuccamānoti attho .
Viramathāyasmanto mama vacanāyāti yena vacanena maṃ vadatha , tato mama vacanato viramatha .
Mā maṃ taṃ vacanaṃ vadathāti vuttaṃ hoti .
Vadatu sahadhammenāti sahadhammikena sikkhāpadena sahadhammena vā aññenapi pāsādikabhāvasaṃvattanikena vacanena vadatu .
Yadidan ti vuḍḍhikāraṇanidassanatthe nipāto .
Tena ‘‘ yaṃ idaṃ aññamaññassa hitavacanaṃ āpattito vuṭṭhāpanañca tena aññamaññavacanena aññamaññavuṭṭhāpanena ca saṃvaḍḍhā parisā ’’ ti evaṃ parisāya vuḍḍhikāraṇaṃ dassitaṃ hoti .
Sesaṃ sabbattha uttānameva .
Samuṭṭhānādīni paṭhamasaṅghabhedasadisānevāti .
Dubbacasikkhāpadavaṇṇanā niṭṭhitā .