Yānaṭṭhakathā
100. Yānaṭṭhe – yānaṃ tāva dassento ‘‘ yānaṃ nāma vayhan ’’ tiādimāha .
Tattha upari maṇḍapasadisaṃ padaracchannaṃ sabbapaliguṇṭhimaṃ vā chādetvā kataṃ vayhaṃ .
Ubhosu passesu suvaṇṇarajatādimayā gopānasiyo datvā garuḷapakkhakanayena katā sandamānikā .
Ratho ca sakaṭañca pākaṭameva .
Tesu yattha katthaci saviññāṇakaṃ vā aviññāṇakaṃ vā rāsiādivasena ṭhapitaṃ bhaṇḍaṃ theyyacittena ṭhānā cāventassa nāvaṭṭhe ca thalaṭṭhe ca vuttanayeneva pārājikaṃ veditabbaṃ .
Ayaṃ pana viseso – yānaṭṭhaṃ taṇḍulādibhaṇḍaṃ piṭakena gaṇhato piṭake anukkhittepi piṭakaṃ apaharitvā taṇḍulādīnaṃ ekābaddhabhāve vikopite pārājikaṃ .
Thalaṭṭhādīsupi ayaṃ nayo labbhati .
Yānaṃ
M1.291 avaharissāmītiādimhi dutiyapariyesanādīni vuttanayāneva .Ṭhānā cāvetīti ettha pana dukayuttassa yānassa dvinnaṃ goṇānaṃ aṭṭha pādā , dve ca cakkānīti dasa ṭhānāni .
Taṃ theyyacittassa dhure nisīditvā pājayato goṇānaṃ pāduddhāre thullaccayaṃ .
Cakkānaṃ pana pathaviyaṃ patiṭṭhitappadesato kesaggamatte atikkante pārājikaṃ .
Sace pana goṇā ‘‘ nāyaṃ amhākaṃ sāmiko ’’ ti ñatvā dhuraṃ chaḍḍetvā ākaḍḍhantā tiṭṭhanti vā phandanti vā , rakkhati tāva .
Goṇe puna ujukaṃ paṭipādetvā dhuraṃ āropetvā daḷhaṃ yojetvā pācanena vijjhitvā pājentassa vuttanayeneva tesaṃ pāduddhāre thullaccayaṃ .
Cakkātikkame pārājikaṃ .
Sacepi sakaddame magge ekaṃ cakkaṃ kaddame laggaṃ hoti , dutiyaṃ cakkaṃ goṇā parivattentā pavattenti , ekassa ṭhitattā na tāva avahāro hoti
P2.335 .Goṇe pana puna ujukaṃ paṭipādetvā pājentassa ṭhitacakke kesaggamattaṃ phuṭṭhokāsaṃ atikkante pārājikaṃ .
Catuyuttakassa pana aṭṭhārasa ṭhānāni , aṭṭhayuttakassa catuttiṃsāti – etenupāyena yuttayānassa ṭhānabhedo veditabbo .
Yaṃ pana ayuttakaṃ dhure ekāya pacchato ca dvīhi upatthambhinīhi upatthambhetvā ṭhapitaṃ , tassa tiṇṇaṃ upatthambhinīnaṃ cakkānañca vasena pañca ṭhānāni .
Sace dhure upatthambhinī heṭṭhābhāge
V1.268 kappakatā hoti , cha ṭhānāni .Pacchato pana anupatthambhetvā dhure upatthambhitasseva upatthambhinīvasena tīṇi vā cattāri vā ṭhānāni .
Dhurena phalakassa vā dārukassa vā upari ṭhapitassa tīṇi ṭhānāni .
Tathā pathaviyaṃ ṭhapitassa .
Taṃ dhuraṃkaḍḍhitvā vā ukkhipitvā vā purato ca pacchato ca ṭhānā cāventassa thullaccayaṃ .
Cakkānaṃ patiṭṭhitaṭṭhāne kesaggamattaṃ atikkante pārājikaṃ .
Cakkāni apanetvā dvīhi akkhasīsehi dārūnaṃ upari ṭhapitassa dve ṭhānāni .
Taṃ kaḍḍhanto vā ukkhipanto vā phuṭṭhokāsaṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Bhūmiyaṃ ṭhapitassa dhurena ca catūhi ca akkhuddhīhi patiṭṭhitavasena pañca ṭhānāni .
Taṃ dhure gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃ pacchimantehi purimante atikkante pārājikaṃ .
Uddhīsu gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃ purimantehi pacchimante atikkante pārājikaṃ .
Passe gahetvā kaḍḍhato uddhīnaṃyeva tiriyaṃ patiṭṭhitaṭṭhānassa atikkamena pārājikaṃ .
Majjhe gahetvā ukkhipato kesaggamattaṃ pathavito
M1.292 mutte pārājikaṃ .Atha uddhikhāṇukā na honti , samameva bāhaṃ katvā majjhe vijjhitvā akkhasīsāni pavesitāni honti , taṃ heṭṭhimatalassa samantā sabbaṃ pathaviṃ phusitvā tiṭṭhati .
Tattha catūsu disāsu uddhañca phuṭṭhaṭṭhānātikkamavasena pārājikaṃ veditabbaṃ .
Bhūmiyaṃ nābhiyā ṭhapitacakkassa ekameva ṭhānaṃ , tassa pañcahākārehi paricchedo .
Nemipassena ca nābhiyā ca phusitvā ṭhitassa dve ṭhānāni .
Nemiyā uṭṭhitabhāgaṃ pādena akkamitvā bhūmiyaṃ phusāpetvā aresu
P2.336 vā nemiyā vā gahetvā ukkhipantassa attanā kataṭṭhānaṃ ṭhānaṃ na hoti , tasmā tasmiṃ ṭhitepi avasesaṭṭhāne atikkantamatte pārājikaṃ .Bhittiṃ nissāya ṭhapitacakkassāpi dve ṭhānāni .
Tattha paṭhamaṃ bhittito mocentassa thullaccayaṃ .
Pacchā pathavito kesaggamattuddhāre pārājikaṃ .
Paṭhamaṃ bhūmito mocentassa pana sace bhittiyaṃ patiṭṭhitaṭṭhānaṃ na kuppati , eseva nayo .
Atha aresu gahetvā heṭṭhā kaḍḍhantassa bhittiṃ phusitvā ṭhitokāsassa uparimo anto heṭṭhimaṃ atikkamati , pārājikaṃ .
Maggappaṭipanne yāne yānasāmiko kenacideva karaṇīyena orohitvā maggā okkanto hoti , athañño bhikkhu paṭipathaṃ āgacchanto ārakkhasuññaṃ passitvā ,‘‘ yānaṃ avaharissāmī ’’ ti ārohati , tassa payogaṃ vināyeva goṇā gahetvā pakkantā , avahāro natthi .
Sesaṃ nāvāyaṃ vuttasadisanti .
Yānaṭṭhakathā niṭṭhitā .