Catuppadakathā
116. Catuppadesu – pasukāti pāḷiyaṃ āgatāvasesā sabbā catuppadajātīti veditabbā .
Hatthiādayo pākaṭāyeva .
Tattha theyyacittena hatthiṃ āmasantassa dukkaṭaṃ , phandāpentassa thullaccayaṃ .
Yo pana mahābalo balamadena taruṇaṃ bhiṅkacchāpaṃ nābhimūle sīsena uccāretvā gaṇhanto cattāro pāde , soṇḍaṃ ca bhūmito kesaggamattampi moceti , pārājikaṃ .
Hatthī pana koci hatthisālāyaṃ bandhitvā ṭhapito
P2.364 hoti , koci abaddhova tiṭṭhati , koci antovatthumhiV1.292 tiṭṭhati , koci rājaṅgaṇe tiṭṭhati , tattha hatthisālāyaṃ gīvāya bandhitvā ṭhapitassa gīvābandhanañca cattāro ca pādāti pañca ṭhānāni honti .Gīvāya ca ekasmiñca pāde ayasaṅkhalikāya baddhassa cha ṭhānāni .
Gīvāya ca dvīsu ca pādesu baddhassa satta ṭhānāni .
Tesaṃ vasena phandāpanaṭhānācāvanāni veditabbāni .
Abaddhassa sakalā hatthisālā ṭhānaṃ .
Tato atikkamane , pārājikaṃ .
Antovatthumhi ṭhitassa sakalaṃ antovatthumeva ṭhānaṃ .
Tassa vatthudvārātikkamane pārājikaṃ .
Rājaṅgaṇe ṭhitassa sakalanagaraṃ ṭhānaṃ .
Tassa nagaradvārātikkamane pārājikaṃ .
Bahinagare ṭhitassa ṭhitaṭṭhānameva ṭhānaṃ .
Taṃ haranto padavārena kāretabbo .
Nipannassa ekameva ṭhānaṃ .
Taṃ theyyacittena uṭṭhāpentassa uṭṭhitamatte pārājikaṃ .
Assepi ayameva vinicchayo .
Sace pana so catūsu pādesu baddho hoti , aṭṭha ṭhānāni veditabbāni .
Esa nayo oṭṭhepi .
Goṇopi
M1.319 koci gehe bandhitvā ṭhapito hoti .Koci abaddhova tiṭṭhati , koci pana vaje bandhitvā ṭhapito hoti , koci abaddhova tiṭṭhati .
Tattha gehe bandhitvā ṭhapitassa cattāro pādā , bandhanañcāti pañca ṭhānāni ;
abaddhassa sakalaṃ gehaṃ .
Vajepi baddhassa pañca ṭhānāni .
Abaddhassa sakalo vajo .
Taṃ vajadvāraṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Vajaṃ bhinditvā haranto khaṇḍadvāraṃ atikkāmeti , pārājikaṃ .
Dvāraṃ vā vivaritvā vajaṃ vā bhinditvā bahi ṭhito nāmena pakkositvā nikkhāmeti , pārājikaṃ .
Sākhābhaṅgaṃ dassetvā pakkosantassāpi eseva nayo .
Dvāraṃ avivaritvā vajaṃ abhinditvā sākhābhaṅgaṃ cāletvā pakkosati , goṇo chātatāya vajaṃ laṅghetvā nikkhamati , pārājikameva .
Sace pana dvāre vivarite vaje vā bhinne sayameva nikkhamati , bhaṇḍadeyyaṃ .
Dvāraṃ vivaritvā vā avivaritvā vā vajampi bhinditvā vā abhinditvā vā kevalaṃ sākhābhaṅgaṃ
P2.365 cāleti , na pakkosati , goṇo chātatāya padasā vā laṅghetvā vā nikkhamati , bhaṇḍadeyyameva .Eko majjhe gāme baddho ṭhito , eko nipanno .
Ṭhitagoṇassa pañca ṭhānāni honti , nipannassa dve ṭhānāni ;
tesaṃ vasena phandāpanaṭhānācāvanāni veditabbāni .
Yo pana nipannaṃ anuṭṭhāpetvā tattheva ghāteti , bhaṇḍadeyyaṃ .
Suparikkhitte pana dvārayutte gāme ṭhitagoṇassa sakalagāmo ṭhānaṃ .
Aparikkhitte ṭhitassa vā carantassa vā pādehi akkantaṭṭhānameva ṭhānaṃ gadrabhapasukāsupi ayameva vinicchayoti .
Catuppadakathā niṭṭhitā .