Mahāmoggallānassasīhanādakathā
17. Atha kho āyasmā mahāmoggallānotiādīsu āyasmāti piyavacanametaṃ , garugāravasappatissādhivacanametaṃ .
Mahāmoggallānoti mahā ca so guṇamahantatāya moggallāno ca gottenāti mahāmoggallāno .
Etadavocāti etaṃ avoca .
Idāni vattabbaṃ ‘‘ etarahi bhante ’’ tiādivacanaṃ dasseti .
Kasmā avoca ?
Thero kira pabbajitvā sattame divase sāvakapāramiñāṇassa
P1.182 matthakaṃ patto , satthārāpi mahiddhikatāya etadagge ṭhapito .So taṃ attano mahiddhikataṃ nissāya cintesi –
‘‘ ayaṃ verañjā dubbhikkhā , bhikkhū ca kilamanti , yaṃnūnāhaṃ pathaviṃ parivattetvā bhikkhū pappaṭakojaṃ bhojeyyan ’’ ti .
Athassa
M1.150 etadahosi –‘‘ sace panāhaṃ bhagavato santike viharanto bhagavantaṃ ayācitvā evaṃ kareyyaṃ , na metaṃ assa patirūpaṃ ;
yugaggāho viya bhagavatā saddhiṃ kato bhaveyyā ’’ ti .
Tasmā yācitukāmo āgantvā bhagavantaṃ etadavoca .
Heṭṭhimatalaṃ sampannan ti pathaviyā kira heṭṭhimatale pathavimaṇḍo pathavojo pathavi-pappaṭako atthi , taṃ sandhāya vadati .
Tattha sampannan ti madhuraṃ , sādurasanti attho .
Yatheva hi ‘‘ tatrassa rukkho sampannaphalo ca upapannaphalo cā ’’ ti ( ma . ni .2.48) ettha madhuraphaloti attho ;
evamidhāpi sampannanti madhuraṃ sādurasanti veditabbaṃ .
Seyyathāpi khuddamadhuṃ anīḷakan ti idaṃ panassa madhuratāya opammanidassanatthaṃ vuttaṃ .
Khuddamadhun ti khuddakamakkhikāhi katamadhu .
Anīḷakan ti nimmakkhikaṃ nimmakkhikaṇḍakaṃ parisuddhaṃ .
Etaṃ kira madhu sabbamadhūhi aggañca seṭṭhañca surasañca ojavantañca .
Tenāha –
‘‘ seyyathāpi khuddamadhuṃ anīḷakaṃ evamassādan ’’ ti .
Sādhāhaṃ
V1.139 , bhanteti sādhu ahaṃ , bhante .Ettha sādhūti āyācanavacanametaṃ .
Pathaviparivattanaṃ āyācanto hi thero bhagavantaṃ evamāha .
Parivatteyyan ti ukkujjeyyaṃ , heṭṭhimatalaṃ uparimaṃ kareyyaṃ .
Kasmā ?
Evañhi kate sukhena bhikkhū pappaṭakojaṃ pathavimaṇḍaṃ paribhuñjissantīti .
Atha bhagavā ananuññātukāmopi theraṃ sīhanādaṃ nadāpetuṃ pucchi –
‘‘ ye pana te , moggallāna , pathavinissitā pāṇā te kathaṃ karissasī ’’ ti .
Ye pathavinissitā gāmanigamādīsu pāṇā , te pathaviyā parivattiyamānāya ākāse
P1.183 saṇṭhātuṃ asakkonte kathaṃ karissasi , kattha ṭhapessasīti ?Atha thero bhagavatā etadagge ṭhapitabhāvānurūpaṃ attano iddhānubhāvaṃ pakāsento ‘‘ ekāhaṃ , bhante ’’ tiādimāha .
Tassattho – ekaṃ ahaṃ bhante hatthaṃ yathā ayaṃ mahāpathavī evaṃ abhinimminissāmi , pathavisadisaṃ karissāmi .
Evaṃ katvā ye pathavinissitā pāṇā te ekasmiṃ hatthatale ṭhite pāṇe tato dutiyahatthatale saṅkāmento viya tattha saṅkāmessāmīti .
Athassa bhagavā āyācanaṃ paṭikkhipanto ‘‘ alaṃ moggallānā ’’ tiādimāha .
Tattha alan ti paṭikkhepavacanaṃ .
Vipallāsampi sattā paṭilabheyyun ti viparītaggāhampi sattā sampāpuṇeyyuṃ .
Kathaṃ ?
Ayaṃ nu kho pathavī
M1.151 , udāhu na ayanti .Atha vā amhākaṃ nu kho ayaṃ gāmo , udāhu aññesan ’’ ti .
Evaṃ nigamajanapadakhettārāmādīsu .
Na vā esa vipallāso , acinteyyo hi iddhimato iddhivisayo .
Evaṃ pana vipallāsaṃ paṭilabheyyuṃ – idaṃ dubbhikkhaṃ nāma na idāniyeva hoti , anāgatepi bhavissati .
Tadā bhikkhū tādisaṃ iddhimantaṃ sabrahmacāriṃ kuto labhissanti ?
Te sotāpanna-sakadāgāmi-anāgāmi-sukkhavipassaka-jhānalābhi-paṭisambhidāppattakhīṇāsavāpi samānā iddhibalābhāvā parakulāni piṇḍāya upasaṅkamissanti .
Tatra manussānaṃ evaṃ bhavissati –
‘‘ buddhakāle bhikkhū sikkhāsu paripūrakārino ahesuṃ .
Te guṇe nibbattetvā dubbhikkhakāle pathaviṃ parivattetvā pappaṭakojaṃ paribhuñjiṃsu .
Idāni pana sikkhāya paripūrakārino natthi .
Yadi siyuṃ , tatheva kareyyuṃ .
Na amhākaṃ yaṃ kiñci pakkaṃ vā āmaṃ vā khādituṃ dadeyyun ’’ ti .
Evaṃ tesuyeva ariyapuggalesu ‘‘ natthi ariyapuggalā ’’ ti imaṃ vipallāsaṃ paṭilabheyyuṃ .
Vipallāsavasena ca ariye garahantā upavadantā apāyupagā bhaveyyuṃ .
Tasmā mā te rucci pathaviṃ parivattetun ti .
Atha thero imaṃ yācanaṃ alabhamāno aññaṃ yācanto ‘‘ sādhu , bhante ’’ tiādimāha .
Tampissa bhagavā paṭikkhipanto ‘‘ alaṃ
P1.184 moggallānā ’’ tiādimāha .Tattha kiñcāpi na vuttaṃ ‘‘ vipallāsampi sattā paṭilabheyyun ’’ ti , atha kho pubbe vuttanayeneva gahetabbaṃ ;
atthopi cassa vuttasadisameva veditabbo .
Yadi pana bhagavā anujāneyya , thero kiṃ kareyyāti ?
Mahāsamuddaṃ ekena
V1.140 padavītihārena atikkamitabbaṃ mātikāmattaṃ adhiṭṭhahitvā naḷerupucimandato uttarakuruabhimukhaṃ maggaṃ nīharitvā uttarakuruṃ gamanāgamanasampanne ṭhāne katvā dasseyya , yathā bhikkhū gocaragāmaṃ viya yathāsukhaṃ piṇḍāya pavisitvā nikkhameyyunti .Niṭṭhitā mahāmoggallānassa sīhanādakathā .