Haraṇakakathā
111. Haraṇake
M1.304P2.348 – aññassa haraṇakaṃ bhaṇḍaṃ theyyacitto āmasatīti paraṃ sīsabhārādīhi bhaṇḍaṃ ādāya gacchantaṃ disvā ‘‘ etaṃ harissāmī ’’ ti vegena gantvā āmasati , ettāvatā assa dukkaṭaṃ .Phandāpetīti ākaḍḍhanavikaḍḍhanaṃ karoti , sāmiko na muñcati , tenassa thullaccayaṃ .
Ṭhānā cāvetīti ākaḍḍhitvā sāmikassa hatthato moceti , tenassa pārājikaṃ .
Sace pana taṃ bhaṇḍasāmiko uṭṭhahitvā pothetvā puna taṃ bhaṇḍaṃ mocāpetvā gaṇheyya , bhikkhu paṭhamaggahaṇeneva pārājiko .
Sīsato vā kaṇṇato vā gīvato vā hatthato vā alaṅkāraṃ chinditvā vā mocetvā vā gaṇhantassa sīsādīhi mocitamatte pārājikaṃ .
Hatthe pana valayaṃ vā kaṭakaṃ vā anīharitvā aggabāhaṃ ghaṃsantova aparāparaṃ vā sāreti , ākāsagataṃ vā karoti , rakkhati tāva .
Rukkhamūlacīvaravaṃsesu valayamiva na pārājikaṃ janeti .
Kasmā ?
Saviññāṇakattā .
Saviññāṇakakoṭṭhāsagatañhi yāva tato na nīhaṭaṃ , tāva tattheva hoti .
Eseva nayo aṅgulimuddikapādakaṭakakaṭūpagapiḷandhanesu .
Yo pana parassa nivatthasāṭakaṃ acchindati , paro ca salajjitāya sahasā na muñcati , ekenantena coro kaḍḍhati , ekenantena paro , rakkhati tāva .
Parassa hatthato muttamatte pārājikaṃ .
Athāpi taṃ kaḍḍhantassa chijjitvā ekadeso hatthagato hoti , so ca pādaṃ agghati pārājikameva .
Sahabhaṇḍahārakan ti ‘‘ sabhaṇḍahārakaṃ bhaṇḍaṃ nessāmī ’’ ti cintetvā ‘‘ ito yāhī ’’ ti bhaṇḍahārakaṃ tajjeti , so bhīto corena adhippetadisābhimukho hutvā ekaṃ pādaṃ saṅkāmeti , corassa thullaccayaṃ ;
dutiye pārājikaṃ .
Pātāpetīti athāpi coro bhaṇḍahārakassa hatthe āvudhaṃ disvā sāsaṅko hutvā pātāpetvā gahetukāmo ekamantaṃ paṭikkamma santajjetvā pātāpeti , parassa hatthato muttamatte pārājikaṃ .
Pātāpeti , āpatti dukkaṭassātiādi pana parikappavasena
P2.349 vuttaṃ .Yo hi bhaṇḍaṃ pātāpetvā ‘‘ yaṃ mama ruccati , taṃ gahessāmī ’’ ti parikappetvā pātāpeti , tassa pātāpane ca āmasane
V1.280 ca dukkaṭaṃ , phandāpane thullaccayaṃ .Pādagghanakassa ṭhānā cāvane pārājikaṃ .
Taṃ pacchā paṭipātiyamānassa muñcatopi natthiyeva samaṇabhāvo .
Yopi bhaṇḍahārakaṃ
M1.305 atikkamantaṃ disvā anubandhanto ‘‘ tiṭṭha , tiṭṭha , bhaṇḍaṃ pātehī ’’ ti vatvā pātāpeti , tassāpi tena hatthato muttamatte pārājikaṃ .Yo pana ‘‘ tiṭṭha tiṭṭhā ’’ ti vadati ,‘‘ pātehī ’’ ti na vadati ;
itaro ca taṃ oloketvā ‘‘ sace esa maṃ pāpuṇeyya , ghāteyyāpi man ’’ ti sālayova hutvā taṃ bhaṇḍaṃ gahanaṭṭhāne pakkhipitvā ‘‘ puna nivattitvā gahessāmī ’’ ti pakkamati , pātanapaccayā pārājikaṃ natthi .
Āgantvā pana theyyacittena gaṇhato uddhāre pārājikaṃ .
Atha panassa evaṃ hoti –
‘‘ mayā pātāpenteneva idaṃ mama santakaṃ katan ’’ ti tato naṃ sakasaññāya gaṇhāti ;
gahaṇe rakkhati , bhaṇḍadeyyaṃ pana hoti .
‘‘ Dehī ’’ ti vutte adentassa sāmikānaṃ dhuranikkhepe pārājikaṃ .
‘‘ So imaṃ chaḍḍetvā gato , anajjhāvutthakaṃ dāni idan ’’ ti paṃsukūlasaññāya gaṇhatopi eseva nayo .
Atha pana sāmiko ‘‘ tiṭṭha tiṭṭhā ’’ ti vuttamatteneva olokento taṃ disvā ‘‘ na dāni idaṃ mayhan ’’ ti dhuranikkhepaṃ katvā nirālayo chaḍḍetvā palāyati , taṃ theyyacittena gaṇhato uddhāre dukkaṭaṃ .
Āharāpente dātabbaṃ , adentassa pārājikaṃ .
Kasmā ?
Tassa payogena chaḍḍitattāti mahāaṭṭhakathāyaṃ vuttaṃ .
Aññesu pana vicāraṇā eva natthi .
Purimanayeneva sakasaññāya vā paṃsukūlasaññāya vā gaṇhantepi ayameva vinicchayoti .
Haraṇakakathā niṭṭhitā .