Issues
Select Version
(DN) Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā
(DN) Sīlakkhandhavaggaṭṭhakathā

Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā

Author: _System_commentary_ @ Administrator

Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā Indriyasaṃvarakathāvaṇṇanā

213. Viseso kammatthāpekkhatāya sāmaññassa na tehi paricattoti āha ‘‘ cakkhu-saddo katthaci buddhacakkhumhi vattatī ’’ ti . Vijjamānameva hi abhidheyye visesatthaṃ visesantaranivattanavasena visesasaddo vibhāveti , na avijjamānaṃ . Sesapadesupi eseva nayo . 213. SāmaññassaV2.70 visesāpekkhatāya idhādhippetopi viseso tena apariccatto eva hotīti āha ‘‘ cakkhusaddo katthaci buddhacakkhumhi vattatī ’’ tiādi . Vijjamānameva hi abhidheyyabhāvena visesatthaṃ visesantaranivattanena visesasaddo vibhāveti , na avijjamānaṃ . Sesapadesupi eseva nayo .
Aññehi asādhāraṇaṃ buddhānaṃyeva cakkhudassananti buddhacakkhu , āsayānusayañāṇaṃ , indriyaparopariyattañāṇañca . Aññehi asādhāraṇaṃ buddhānameva cakkhu dassanantiM2.81 buddhacakkhu , āsayānusayañāṇaṃ , indriyaparopariyattañāṇañca .
Samantato sabbaso dassanaṭṭhena samantacakkhu , sabbaññutaññāṇaṃ . Samantato sabbaso dassanaṭṭhena cakkhūti samantacakkhu , sabbaññutaññāṇaṃ .
Tathūpaman ti pabbatamuddhūpamaṃ , dhammamayaṃ pāsādanti sambandho . Sumedha samantacakkhu tvaṃ janatamavekkhassūti attho .
Ariyamaggattayapaññāti heṭṭhime ariyamaggattaye paññā . Ariyamaggattayapaññāti heṭṭhimāriyamaggattayapaññā . ‘‘ Dhammacakkhu nāma heṭṭhimā tayo maggā , tīṇi ca phalānī ’’ ti saḷāyatanavaggaṭṭhakathāyaṃ ( saṃ . ni . aṭṭha .3.4.418) vuttaṃ , idha pana maggeheva phalāni saṅgahetvā dasseti . Catusaccasaṅkhāte dhamme cakkhūti hi dhammacakkhu .
Paññāyeva dassanaṭṭhena cakkhūti paññācakkhu , pubbenivāsāsavakkhayañāṇaṃ .
Dibbacakkhumhīti dutiyavijjāya .
Idhāti ‘‘ cakkhunā rūpan ’’ ti imasmiṃ pāṭhe . Ayaṃ cakkhu-saddo pasāda … pe … vattati nissayavohāre nissitassa vattabbato yathā . ‘‘ Mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī ’’ ti . Idhāti ‘‘ cakkhunā rūpaṃ disvā ’’ ti imasmiṃ pāṭhe . Ayan ti cakkhusaddo . ‘‘ Pasādacakkhuvohārenā ’’ ti iminā idha cakkhusaddo cakkhupasādeyeva nippariyāyato vattati , pariyāyato pana nissayavohārena nissitassa vattabbato cakkhuviññāṇepi yathā ‘‘ mañcā ukkuṭṭhiṃ karontī ’’ ti dasseti .
Idhāpi sasambhārakathā avasiṭṭhāti katvā sesapadesupīti pi -saddaggahaṇaṃ ,‘‘ na nimittaggāhī ’’ tiādipadesupīti attho .
Asammissan ti kilesadukkhena avomissaṃ . Tenāha ‘‘ parisuddhan ’’ tiV1.215 . Sati hi suvisuddhe indriyasaṃvare , padhānabhūtapāpadhammavigamena adhicittānuyogo hatthagato evaṃ hotīti āha ‘‘ adhicittasukhaṃ paṭisaṃvedetī ’’ ti . Vividhaṃ asanaṃ khedanaṃ byāseko , kileso eva byāseko , tena virahito tathā , virahitatā ca asammissatā , asammissabhāvo ca sampayogābhāvato parisuddhatāti āha ‘‘ asammissaṃ parisuddhan ’’ ti , kilesadukkhena avomissaṃ , tato ca suvisuddhanti attho . Sati ca suvisuddhe indriyasaṃvare nīvaraṇesu padhānabhūtapāpadhammavigamena adhicittānuyogo hatthagato eva hoti , tasmā adhicittasukhameva ‘‘ abyāsekasukhan ’’ ti vuccatīti dasseti ‘‘ adhicittasukhan ’’ ti iminā .