Tayocodanārahavaṇṇanā
513. Aniyamitenevāti aniyameneva ‘‘ tvaṃ evaṃdiṭṭhiko evaṃ sattānaṃ anatthassa kārako ’’ ti evaṃ anuddesikeneva
P1.516 .
Mānan ti ‘‘ ahametaṃ jānāmi , ahametaṃ passāmī ’’ ti evaṃ paṇḍitamānaṃ .
Bhinditvāti vidhametvā , jahāpetvāti attho .
Tayo satthāreti asampāditaattahito anovādakarasāvako , asampāditaattahito ovādakarasāvako , sampāditaattahito anovādakarasāvakoti ime tayo satthāre .
Catuttho pana sammāsambuddho na codanāraho hotīti ‘‘ tena pucchite eva kathessāmī ’’ ti codanārahe tayo satthāre paṭhamaṃ dassesiV1.352 , pacchā catutthaṃsatthāraṃ .
Kāmañcettha catuttho satthā eko adutiyo anaññasādhāraṇo , tathāpi so yesaṃ uttarimanussadhammānaṃM1.397 vasena ‘‘ dhammamayo kāyo ’’ ti vuccati , tesaṃ samudāyabhūtopi te guṇāvayave satthuṭṭhāniye katvā dassento bhagavā ‘‘ ayampi kho , lohicca , satthā ’’ ti abhāsi .
513. Aniyāmitenevāti aniyamiteneva ,‘‘ tvaṃ evaṃ diṭṭhiko , evaṃ sattānaṃ anatthassa kārako ’’ ti evaṃ anuddesikeneva .
Sabbalokapatthaṭāya laddhiyā samuppajjanato yāva bhavaggā uggataṃ .
Mānan ti ‘‘ ahametaṃ jānāmi , ahametaṃ passāmī ’’ ti evaṃ pavattaṃ paṇḍitamānaṃ .
Bhinditvāti vidhametvā , jahāpetvāti attho .
Tayo satthāreti asampāditaattahito anovādakarasāvako ca asampāditaattahito ovādakarasāvako ca sampāditaattahito anovādakarasāvako ceti ime tayo satthāre .
Catuttho pana sammāsambuddho na codanāraho , tasmā ‘‘ taṃ tena pucchito eva kathessāmī ’’ ti codanāraheva tayo satthāre paṭhamaṃ dasseti , pacchā catutthaṃ satthāraṃ .
Kāmañcettha catuttho satthā eko adutiyo anaññasādhāraṇo , tathāpi so yesaṃ uttarimanussadhammānaṃ vasena ‘‘ dhammamayo kāyo ’’ ti vuccati , tesaṃ samudāyabhūtopi te guṇāvayave satthuṭṭhāniye katvā dassento bhagavā ‘‘ ayampi kho lohicca satthā ’’ ti abhāsi .Aññāti ya-kāralopena niddeso ‘‘ sayaṃ abhiññā ’’ ti ādīsu ( dī . ni .1.28,37,52; ma . ni .1.284;2.341; a . ni .2.5;10.11; mahāva .11; dha . pa .353; kathā .405) viya .
Aññāyāti ca tadatthiye sampadānavacananti āha ‘‘ ājānanatthāyā ’’ ti .
Aññāti ya-kāralopaniddeso ‘‘ sayaṃ abhiññā ’’ tiādīsu ( dī . ni .1.28,37; ma . ni .1.154,444) viya , tadatthe cetaṃ sampadānavacananti dasseti ‘‘ aññāyā ’’ tiādinā .
Sāvakattaṃ paṭijānitvā ṭhitattā ekadesenassa sāsanaṃ karontīti āha ‘‘ nirantaraṃ tassa sāsanaṃ akatvā ’’ ti .
Ukkamitvā vattantīti yathicchitaṃ karontīti attho .
Sāvakattaṃ paṭijānitvā ṭhitattā ekadesenassa sāsanaṃ karontīti āha ‘‘ nirantaraṃ tassa sāsanaṃ akatvā ’’ ti .
Ukkamitvā ukkamitvāti kadāci tathā karaṇaṃ , kadāci tathā akaraṇañca sandhāya vicchāvacanaṃ , yadicchitaṃ karontīti adhippāyo
M2.423 .Paṭikkamantiyāti anabhiratiyā agāravena apagacchantiyā , tenāha ‘‘ anicchantiyā ’’ tiādi .
Ekāyāti ekāya itthiyā .
Eko iccheyyāti eko puriso tāya anicchantiyā sampayogaṃ kāmeyya .
Osakkanādimukhena
P1.517 itthipurisasambandhanidassanaṃ gehasitaapekkhāvasena tassa satthuno sāvakesu paṭipattīti dasseti .
Paṭikkamantiyāti anabhiratiyā agāravena apagacchantiyā .
Tena vuttaṃ ‘‘ anicchantiyā ’’ tiādi .
Ekāyāti adutiyāya itthiyā , sampayogan ti methunadhammasamāyogaṃ .
Eko iccheyyāti adutiyo puriso sampayogaṃ iccheyyāti ānetvā sambandho .
Osakkanādimukhena itthipurisasambandhanidassanaṃ gehassitāgehassitaapekkhavasena tassa satthuno sāvakesu paṭipattidassanatthaṃ .Ativiya virattabhāvato daṭṭhumpi anicchamānaṃ .
Ativirattabhāvato daṭṭhumpi anicchamānaṃ parammukhiṃ ṭhitaṃ itthiṃ .
Lobhenāti parivāravasena uppajjanakalābhasakkāralobhena .
Lobhenāti parivāraṃ nissāya uppajjanakalābhasakkāralobhena .
Īdisoti evaṃsabhāvo satthā .
Yenāti
V2.373 lobhadhammena .Tattha sampādehīti tasmiṃ paṭipattidhamme patiṭṭhitaṃ katvā sampādehi .
Ujuṃ karohi kāyavaṅkādivigamena .
Tattha sampādehīti tasmiṃ paṭipattidhamme patiṭṭhitaṃ katvā sampādehi .
Kāyavaṅkādivigamena ujuṃ karohi .
514. Sassarūpakāni tiṇānīti sassasadisāni nīvārāditiṇāni .
515. Evaṃ codanaṃ arahatīti evaṃ vuttanayena sāvakesu appossukkabhāvāpādane niyojanavasena codanaṃ arahati , na paṭhamo viya ‘‘ evarūpo tava lobhadhammo ’’ tiādinā , na ca dutiyo viya ‘‘ attānameva tāva tattha sampādehī ’’ tiādinā .
Kasmā ?
Sampāditaattahitatāya tatiyassa .
515. Evaṃ codanaṃ arahatīti vuttanayena sāvakesu appossukkabhāvāpādane niyojanavasena codanaṃ arahati , na paṭhamo viya ‘‘ evarūpo tava lobhadhammo ’’ tiādinā , na ca dutiyo viya ‘‘ attānameva tāva tattha sampādehī ’’ tiādinā .
Kasmā ?
Sampāditaattahitatāya tatiyassa .