Nigaṇṭhanāṭaputtavādavaṇṇanā
177. Cattāro yāmā bhāgā catuyāmā , catuyāmā eva cātuyāmā , bhāgattho hi idha yāma-saddo yathā ‘‘ rattiyā paṭhamo yāmo ’’ ti
M1.230 .
So panettha bhāgo saṃvaralakkhaṇoti āha ‘‘ cātuyāmasaṃvutoti catukoṭṭhāsena saṃvarena saṃvuto ’’ ti .
177. CattāroM2.52 yāmā bhāgā catuyāmaṃ , catuyāmaṃ eva cātuyāmaṃ .
Bhāgattho hi idha yāma -saddo yathā ‘‘ rattiyā paṭhamo yāmo ’’ ti ( saṃ . ni . aṭṭha .3.368).
So panettha bhāgo saṃvaralakkhitoti āha ‘‘ catukoṭṭhāsena saṃvarena saṃvuto ’’ ti , saṃyamattho vā yāma saddo yamanaṃ saññamanaṃ yāmoti katvā .
‘‘ Yatatto ’’ tiādīsu viya hi anupasaggopi saupasaggo viya saññamatthavācako , so pana catūhi ākārehīti āha ‘‘ catukoṭṭhāsena saṃvarenā ’’ ti .
Ākāro koṭṭhāsoti hi atthato ekaṃ .Paṭikkhittasabbasītodakoti paṭikkhittasabbasītodakaparibhogo .
Vārito sabbavāri yassāyaṃ sabbavārivārito yathā ‘‘ agyāhito ’’ ti .
Tenāha ‘‘ vāritasabbaudako ’’ ti .
Vārisaddena cettha vāriparibhogo vutto yathā ‘‘ rattūparato ’’ ti .
Paṭikkhitto sabbasītodako tapparibhogo yassāti tathā .
Tan ti sītodakaṃ .
Sabbena pāpavāraṇena yuttoti sabbappakārena saṃvaralakkhaṇena samannāgato .
Sabbavāriyuttoti saṃvaralakkhaṇamattaṃ kathitaṃ .
Dhutapāpoti sabbena nijjaralakkhaṇena pāpavāraṇena vidhutapāpo .
Sabbavāridhutoti pāpanijjaralakkhaṇaṃ .
Sabbavāriphuṭoti kammakkhayalakkhaṇanti imamatthaṃ dassento ‘‘ sabbenā ’’ tiādimāha , sabbena pāpavāraṇena yuttoti hi sabbappakārena saṃvaralakkhaṇena pāpavāraṇena samannāgato .
Dhutapāpoti sabbena nijjaralakkhaṇena pāpavāraṇena vidhutapāpo .
Phuṭṭhoti aṭṭhannampi kammānaṃ khepanena mokkhappattiyā kammakkhayalakkhaṇena sabbena pāpavāraṇena phuṭṭho taṃ patvā ṭhito .
Phuṭṭhoti aṭṭhannampi kammānaṃ khepanena mokkhappattiyā kammakkhayalakkhaṇena sabbena pāpavāraṇena phuṭṭho , taṃ patvā ṭhitoti attho .
Koṭippattacittoti mokkhādhigameneva uttamamariyādappattacitto .
‘‘ Dveyeva gatiyo bhavanti , anaññā ’’ tiādīsu ( dī . ni .1.258;2.34;3.199,200; ma . ni .2.384,398) viya gamusaddo niṭṭhānatthoti vuttaṃ ‘‘ koṭippattacitto ’’ ti , mokkhādhigamena uttamamariyādappattacittoti attho .
Yatattoti kāyādīsu indriyesu saṃyametabbassa abhāvato saṃyatacitto .
Kāyādīsu indriyesu saṃyametabbassa abhāvato
V2.46 saṃyatacitto .
Atīte hettha ta-saddo .Suppatiṭṭhitacittoti nissesato suṭṭhu patiṭṭhitacitto .
Saṃyametabbassa avasesassa abhāvato suppatiṭṭhitacitto .
Sāsanānulomaṃ nāma pāpavāraṇena yuttatā .
Tenāha ‘‘ dhutapāpo ’’ tiādi .
Asuddhaladdhitāyāti ‘‘ atthi jīvo , so ca siyā nicco , siyā anicco ’’ ti evamādiasuddhaladdhitāya
V1.204 .
Sabbāti kammapakativibhāgādivisayā sabbā nijjhānakkhantiyo .
Diṭṭhiye vāti micchādiṭṭhiyo eva jātā .
Kiñci sāsanānuloman ti pāpavāraṇaṃ sandhāya vuttaṃ .
Asuddhaladdhitāyāti ‘‘ atthi jīvo , so ca siyā nicco , siyā anicco ’’ ti ( dī . ni . ṭī .1.177).
Evamādimalīnaladdhitāya .
Sabbāti kammapakativibhāgādivisayāpi sabbā nijjhānakkhantiyo .
Diṭṭhiyevāti micchādiṭṭhiyo eva jātā .