Pakudhakaccāyanavādavaṇṇanā
Pakudhakaccāyanavādavaṇṇanā
174. Akatāti
M1.229 samena visamena vā kenaci hetunā na katā na vihitā .
Katavidho karaṇavidhi natthi etesanti akatavidhānāP1.297 .
Padadvayenāpi loke kenaci hetupaccayena nesaṃ anibbattanabhāvaṃ dasseti .
174.‘‘ Akaṭā ’’ ti ettha ta-kārassa ṭa-kārādesoti āha ‘‘ akatā ’’ ti , samena , visamena vā kenacipi hetunā akatā , na vihitāti attho .
Tathā akaṭavidhāti etthāpi .
Natthi katavidho karaṇavidhi etesanti akaṭavidhā .
Padadvayenāpi loke kenaci hetupaccayena nesaṃ anibbattabhāvaṃ dasseti .Iddhiyāpi na nimmitāti kassaci iddhimato cetovasippattassa devassa
V1.203 , issarādino vā iddhiyāpi na nimmitā .
Animmāpitā kassaci animmāpitā .
Tenāha ‘‘ evaṃ karohī ’’ tiādi .Vuttatthamevāti brahmajālavaṇṇanāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.30) vuttatthameva .
Vañjhāti vañjhapasuvañjhatālādayo viya aphalā , kassaci ajanakāti attho , etena pathavikāyādīnaṃ rūpādijanakabhāvaṃ paṭikkhipati .
Rūpasaddādayo hi pathavikāyādīhi appaṭibaddhavuttikāti tassa laddhi .
Pabbatakūṭaṃ viya ṭhitāti kūṭaṭṭhā , yathā pabbatakūṭaṃ kenaci anibbattitaṃ , kassaci ca anibbattakaṃ , evamete pīti adhippāyo .
Yamidaṃ ‘‘ bījato aṅkurādi jāyatī ’’ ti vuccati , taṃ vijjamānameva tato nikkhamati , na avijjamānaṃ , aññathā aññatopi aññassa upaladdhi siyāti adhippāyo .
Iddhiyāpi na nimmitāti kassaci iddhimato cetovasippattassa puggalassa , devassa , issarādino ca iddhiyāpi na nimmitā .
Animmāpitāti kassaci
M2.51 animmāpitā .
Kāmaṃ saddato yuttaṃ , atthato ca purimena samānaṃ , tathāpi pāḷiyamaṭṭhakathāyañca anāgatameva agahetabbabhāve kāraṇanti dasseti ‘‘ taṃ neva pāḷiyan ’’ tiādinā .Ṭhitattāti nibbikārābhāvena ṭhitattā .
Na calantīti vikāraṃ nāpajjanti .
Vikārābhāvato hi tesaṃ sattannaṃ kāyānaṃ esikaṭṭhāyiṭṭhitatā .
Aniñjanañca attano pakatiyā avaṭṭhānameva .
Tenāha ‘‘ na vipariṇamantī ’’ ti .
Avipariṇāmadhammattā eva hi te aññamaññaṃ na byābādhenti .
Sati hi vikāraṃ āpādetabbatāya byābādhakatāpi siyā , tathā anuggahetabbatāya anuggāhakatāti tadabhāvaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ nālan tiādi vuttaṃ .
Brahmajālasuttasaṃvaṇṇanāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.30) vuttatthameva .
Idamettha yojanāmattaṃ – vañjhāti hi vañjhapasuvañjhatālādayo viya aphalā kassaci ajanakā , tena pathavikāyādīnaṃ rūpādijanakabhāvaṃ paṭikkhipati .
Rūpasaddādayo hi pathavikāyādīhi appaṭibaddhavuttikāti tassa laddhi .
Pathavī eva kāyekadesattā pathavikāyo .
Pabbatassa kūṭamiva ṭhitāti kūṭaṭṭhā , yathā pabbatakūṭaṃ kenaci anibbattitaṃ kassaci ca anibbattakaṃ , evametepi sattakāyāti adhippāyo .
Yamidaṃ ‘‘ bījato aṅkurādi jāyatī ’’ ti vuccati , taṃ vijjamānameva tato nikkhamati , na avijjamānaṃ , itarathā aññatopi aññassa upaladdhi siyā , evametepi sattakāyā , tasmā esikaṭṭhāyiṭṭhitāti .
Ṭhitattāti nibbikārabhāvena suppatiṭṭhitattā .
Na calantīti na vikāramāpajjanti .
Vikārābhāvato hi tesaṃ sattannaṃ kāyānaṃ esikaṭṭhāyiṭṭhitatā , aniñjanañca attano pakatiyā avaṭṭhānameva .
Jīvasattamānaṃ kāyānaṃ niccatāya nibbikārabhāvato na
P1.298 hantabbatā , na ghātetabbatā cāti neva koci hantā vā ghātetā vā , tenevāha ‘‘ sattannaṃ tveva kāyānan ’’ tiādi .
Yadi koci hantā natthi , kathaṃ satthappahāroti āha ‘‘ yathā muggarāsi ādīsū ’’ tiādi .
Kevalaṃ saññāmattameva hoti .
Hananaghātanādi pana paramatthato nattheva kāyānaṃ avikopanīyabhāvatoti adhippāyo .
Tenāha ‘‘ na vipariṇamantī ’’ ti .
Pakatin ti sabhāvaṃV2.45 .Nigaṇṭhanāṭaputtavādavaṇṇanā
Avipariṇāmadhammattā eva na aññamaññaṃ upahananti .
Sati hi vikāramāpādetabbabhāve upaghātakatā siyā , tathā anuggahetabbabhāve sati anuggāhakatāpīti tadabhāvaṃ dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ nālan ’’ tiādi vuttaṃ .
Pathavīyeva kāyekadesattā pathavikāyo yathā ‘‘ samuddo diṭṭho ’’ ti , pathavisamūho vā kāyasaddassa samūhavācakattā yathā ‘‘ hatthikāyo ’’ ti .
Jīvasattamānaṃ kāyānaṃ niccatāya nibbikārabhāvato na hantabbatā , na ghātetabbatā ca , tasmā neva koci hantā , ghātetā vā atthīti dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ sattannaṃ tveva kāyānan ’’ tiādi vuttaṃ .
Yadi koci hantā natthi , kathaṃ tesaṃ satthappahāroti tattha codanāyāha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Tattha sattannaṃ tvevāti sattannameva .
Iti saddo hettha nipātamattaṃ .
Pahatan ti paharitaṃ .
Ekatodhārādikaṃ satthaṃ .
Antareneva pavisati , na tesu .
Idaṃ vuttaṃ hoti – kevalaṃ ‘‘ ahaṃ imaṃ jīvitā voropemī ’’ ti tesaṃ tathā saññāmattameva , hananaghātanādi pana paramatthato nattheva kāyānaṃ avikopanīyabhāvatoti .