Catuparikkhārādivaṇṇanā
Catuparikkhārādivaṇṇanā
341.‘‘ Sujaṃ paggaṇhantānan ’’ ti purohitassa sayameva kaṭacchuggahaṇajotanena evaṃ sahatthā , sakkaccañca dāne yuttatā icchitabbāti dasseti
M1.327 .
341.‘‘ Sujaṃ paggaṇhantānan ’’ ti ettha soṇadaṇḍasuttavaṇṇanāyaṃ ( dī . ni . aṭṭha .1.311-313) vuttesu dvīsu vikappesu dutiyavikappaṃ nisedhento ‘‘ mahāyāgan ’’ tiādimāha , tena ca purohitassa sayameva kaṭacchuggahaṇajotanena evaṃ sahatthā sakkaccaṃ dāne yuttapayuttatā icchitabbāti dasseti .Evaṃ dujjātassāti etthāpi heṭṭhā vuttanayeneva attho veditabbo .
Evaṃ dujjātassāti etthāpi ‘‘ sujātatāya anekaṃsato aṅgabhāvadassanamevidan ’’ ti aggahetvā heṭṭhā vuttanayena sabbasādhāraṇavaseneva attho gahetabbo .
Ādi saddena hi ‘‘ evaṃ anajjhāyakassa … pe … dussīlassa … pe … duppaññassa
M2.310 saṃvidhānena pavattadānaṃ kittakaṃ kālaṃ pavattissatī ’’ ti etesaṃ saṅgaho daṭṭhabbo .Tasmāti tadubhayakāraṇato .
Tissovidhāvaṇṇanā
342. Tiṇṇaṃ ṭhānānan ti dānassa ādimajjhapariyosānabhūtāsu tīsu bhūmīsu , avatthāsūti attho .
Calantīti kampanti purimākārena na tiṭṭhanti .
342. Tiṇṇaṃ ṭhānānan ti dānassa ādimajjhapariyosānasaṅkhātānaṃ tissannaṃ bhūmīnaṃ , avatthānānanti attho .
Calantīti kampanti purimākārena na tiṭṭhanti .
Karaṇattheti tatiyāvibhattiatthe .
Kattari hetaṃ sāmivacanaṃ karaṇīyasaddāpekkhāya .
Karaṇattheti tatiyāvibhattiatthe .
Karaṇīyasaddāpekkhāya hi kattari eva etaṃ sāmivacanaṃ , na karaṇe .
Yebhuyyena
V2.271 hi karaṇajotakavacanassa atthabhāvato anuttakattāva karaṇatthoti idhādhippeto .‘‘ Paccānutāpo na kattabbo ’’ ti vatvā tassa akaraṇūpāyaṃ dassetuṃ ‘‘ pubbacetanā pana acalā patiṭṭhapetabbā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha acalāti daḷhā kenaci asaṃhīrā .
Patiṭṭhapetabbāti supatiṭṭhitā kātabbā .
Evaṃ karaṇena hi yathā taṃ dānaṃ sampati yathādhippāyaṃ nippajjati , evaṃ āyatimpi vipulaphalatāyāti āha ‘‘ evañhi dānaṃ mahapphalaṃ hotīti dassetī ’’ ti , vippaṭisārena anupakkiliṭṭhabhāvato .
Pacchānutāpassa akaraṇūpāyaṃ dassetuṃ ‘‘ pubba … pe … patiṭṭhapetabbā ’’ ti vuttaṃ .
Tattha acalāti daḷhā kenaci asaṃhīrā .
Patiṭṭhapetabbāti suppatiṭṭhitā kātabbā .
Tathā patiṭṭhāpanūpāyampi dassento ‘‘ evañhī ’’ tiādimāha .
Tathā patiṭṭhāpanena hi yathā taṃ dānaṃ sampati yathādhippāyaṃ nippajjati , evaṃ āyatimpi vipulaphalatāya mahapphalaṃ hoti vippaṭisārena anupakkiliṭṭhabhāvato .
Dvīsu ṭhānesūti yajamānayiṭṭhaṭṭhānesu .
Vippaṭisāro … pe … na kattabboti atthaṃ sandhāya ‘‘ eseva nayo ’’ ti vuttaṃ .
Muñcacetanāti pariccāgacetanā .
Tassā niccalabhāvo nāma muttacāgatā pubbābhisaṅkhāravasena uḷārabhāvo , samanussaraṇacetanāya pana niccalabhāvo ‘‘ aho mayā dānaṃ dinnaṃ sādhu suṭṭhū ’’ ti tassa sakkaccaṃ paccavekkhaṇāvasena veditabbo .
Muñcacetanāti pariccāgacetanā , tassā niccalabhāvo nāma muttacāgatā pubbābhisaṅkhāravasena uḷārabhāvo .
Pacchāsamanussaraṇacetanāti paracetanā , tassā pana niccalabhāvo ‘‘ aho mayā dānaṃ dinnaṃ sādhu suṭṭhū ’’ ti dānassa sakkaccaṃ paccavekkhaṇavasena veditabbo .
Tadubhayacetanānaṃ niccalakaraṇūpāyaṃ byatirekato dassetuṃ ‘‘ tathā … pe … hotī ’’ ti vuttaṃ .
Tattha tathā akarontassāti muñcacetanaṃ , pacchāsamanussaraṇacetanañca niccalamakarontassa , vippaṭisāraṃ , uppādentassāti vuttaṃ hoti .
‘‘ Nāpi uḷāresu bhogesu cittaṃ namatī ’’ ti idaṃ pana pacchāsamanussaraṇacetanāya eva byatirekato niccalakaraṇūpāyadassanaṃ .
Evañhi yathāniddiṭṭhanidassanaṃ upapannaṃ hoti .
Tattha uḷāresu bhogesūti khettavisese pariccāgassa katattā laddhesupi uḷāresu bhogesu .
Nāpi cittaṃ namati pacchā vippaṭisārena upakkiliṭṭhabhāvato .
Tathā akarontassāti muñcacetanaṃ , tattha paccāsamanussaraṇacetanañca vuttanayena niccalaṃ akarontassa vippaṭisāraṃ uppādentassa .
Khettavisese pariccāgassa katattā laddhesupi uḷāresu
P1.428 bhogesu cittaṃ nāpi namati .
Yathā kathanti āha ‘‘ mahāroruvaṃ upapannassa seṭṭhigahapatino viyā ’’ ti .
SoV1.290 kira tagarasikhiṃ paccekabuddhaṃ attano gehadvāre piṇḍāya ṭhitaṃ disvā ‘‘ imassa samaṇassa piṇḍapātaṃ dehī ’’ ti bhariyaṃ āṇāpetvā rājupaṭṭhānatthaṃ pakkāmi .
Seṭṭhibhariyā sappaññajātikā , sā cintesi ‘‘ mayā ettakena kālena ‘ imassa dethā ’ ti vacanamattaṃ pissa na sutapubbaṃ , ayañca maññe ahosi paccekasambuddho , yathā tathā adatvā paṇītaṃ piṇḍapātaṃ dassāmī ’’ ti upagantvā paccekasambuddhaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ ādāya antonivesane paññattāsane nisīdāpetvā parisuddhehi sālitaṇḍulehi bhattaṃ sampādetvā tadanurūpaṃ khādanīyaṃ , byañjanaṃ , sūpeyyañca abhisaṅkharitvā bahi gandhehi alaṅkaritvā paccekasambuddhassa hatthesu patiṭṭhapetvā vandi .
Paccekabuddho ‘‘ aññesampi paccekabuddhānaṃ saṅgahaṃM1.328 karissāmī ’’ ti aparibhuñjitvāva anumodanaṃ katvā pakkāmi .
Sopi kho seṭṭhi rājupaṭṭhānaṃ katvā āgacchanto paccekabuddhaṃ disvā ahaṃ ‘‘ tumhākaṃ piṇḍapātaṃ dethā ’’ ti vatvā pakkanto , api vo laddho piṇḍapātoti .
Āma seṭṭhi laddhoti .
‘‘ Passāmā ’’ ti gīvaṃ ukkhipitvā olokesi .
Athassa piṇḍapātagandho uṭṭhahitvā nāsapuṭaṃ pūresi .
So ‘‘ mahā vata me dhanabyayo jāto ’’ ti cittaṃ sandhāretuṃ asakkonto pacchā vippaṭisārī ahosi .
Vippaṭisārassa pana uppannākāro ‘‘ varametan ’’ tiādinā ( saṃ . ni .1.131) pāḷiyaṃ āgatoyeva .
Bhātu panāyaṃ ekaṃ puttakaṃP1.429 sāpateyyakāraṇā jīvitā voropesi , tena mahāroruvaṃ upapanno .
Piṇḍapātadānena panesa sattakkhattuṃ suggatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno , sattakkhattumeva ca seṭṭhikule nibbatto , na cāssa uḷāresu bhogesu cittaṃ nami , tena vuttaṃ ‘‘ nāpi uḷāresu bhogesu cittaṃ namatī ’’ ti .
Yathā kathanti āha ‘‘ mahāroruvan ’’ tiādi .
Tassa hi seṭṭhissa gahapatino vatthu kosalasaṃyutte ,( saṃ . ni .1.131) mayhakajātake ( jā . aṭṭha .3.6. mayhakajātakavaṇṇanā ) ca āgataṃ .
Tathā hi vuttaṃ –
‘‘ BhūtapubbaṃM2.311 so mahārāja seṭṭhi gahapati tagarasikhiṃ nāma paccekasambuddhaṃ piṇḍapātena paṭipādesi ,‘ detha samaṇassa piṇḍapātan ’ ti vatvā uṭṭhāyāsanā pakkāmi , datvā ca pana pacchā vippaṭisārī ahosi ‘‘ varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun ’’’ tiādi .
So kira aññesupi divasesu taṃ paccekabuddhaṃ passati , dātuṃ panassa cittaṃ na uppajjati , tasmiṃ pana divase ayaṃ padumavatiyā deviyā tatiyaputto tagarasikhī paccekabuddho gandhamādanapabbate phalasamāpattisukhena vītināmetvā pubbaṇhasamaye vuṭṭhāya anotattadahe mukhaṃ dhovitvā manosilātale nivāsetvā kāyabandhanaṃ bandhitvā pattacīvaramādāya abhiññāpādakaṃ jhānaṃ samāpajjitvā iddhiyā vehāsaṃ abbhuggantvā nagaradvāre oruyha cīvaraṃ pārupitvā pattamādāya nagaravāsīnaṃ gharadvāresu sahassabhaṇḍikaṃ ṭhapento viya pāsādikehi abhikkamanādīhiV2.272 anupubbena seṭṭhino gharadvāraṃ sampatto , taṃ divasañca seṭṭhi pātova uṭṭhāya paṇītaṃ bhojanaṃ bhuñjitvā gharadvārakoṭṭhake āsanaṃ paññapetvā dantantarāni sodhento nisinno hoti .
So paccekabuddhaṃ disvā taṃ divasaṃ pātova bhutvā nisinnattā dānacittaṃ uppādetvā bhariyaṃ pakkosāpetvā ‘‘ imassa samaṇassa piṇḍapātaṃ dehī ’’ ti vatvā rājupaṭṭhānatthaṃ pakkāmi .
Seṭṭhibhariyā sampajaññajātikā cintesi ‘‘ mayā ettakena kālena imassa ‘ dethā ’ ti vacanaṃ na sutapubbaṃ , dāpentopi ca ajja na yassa vā tassa vā dāpeti , vītarāgadosamohassa vantakilesassa ohitabhārassa paccekabuddhassa dāpeti , yaṃ vā taṃ vā adatvā paṇītaṃ piṇḍapātaṃ dassāmī ’’ ti gharā nikkhamma paccekabuddhaṃ pañcapatiṭṭhitena vanditvā pattaṃ ādāya antonivesane paññattāsane nisīdāpetvā suparisuddhehi sālitaṇḍulehi bhattaṃ sampādetvā tadanurūpaṃ khādanīyaṃ , byañjanaṃ , sūpeyyañca abhisaṅkharitvā pattaṃ pūretvā bahi gandhehi alaṅkaritvā paccekabuddhassa hatthesu patiṭṭhapetvā vandi .
Paccekabuddho ‘‘ aññesampi paccekabuddhānaṃ saṅgahaṃ karissāmī ’’ ti aparibhuñjitvāva anumodanaṃ vatvā pakkāmi .
Sopi kho seṭṭhi rājupaṭṭhānaṃ katvā āgacchanto paccekabuddhaṃ disvā āha ‘‘ mayaṃ tumhākaṃ piṇḍapātaṃ dethā ’’ ti vatvā pakkantā , api vo laddho piṇḍapāto ’’ ti ?
Āma , seṭṭhi laddhoti .
‘‘ Passāmā ’’ ti gīvaṃ ukkhipitvā olokesiM2.312 , athassa piṇḍapātagandho uṭṭhahitvā nāsapuṭaṃ pahari .
So cittaṃ saṃyametuṃ asakkonto pacchā vippaṭisārī ahosi , tassa pana vippaṭisārassa uppannākāro ‘‘ varametan ’’ tiādinā pāḷiyaṃ vuttoyeva .
Piṇḍapātadānena panesa sattakkhattuṃ sugatiṃ saggaṃ lokaṃ upapanno , sattakkhattumeva ca sāvatthiyaṃ seṭṭhikule nibbatto , ayañcassa sattamo bhavo , pacchā vippaṭisārena pana nāpi uḷāresu bhogesu cittaṃ namati .
Vuttañhetaṃ saṃyuttavaralañchake –
‘‘ Yaṃ kho so mahārāja seṭṭhi gahapati datvā pacchā vippaṭisārī ahosi ‘ varametaṃ piṇḍapātaṃ dāsā vā kammakarā vā bhuñjeyyun ’ ti , tassa kammassa vipākena nāssuḷārāya bhattabhogāya cittaṃ namati , nāssuḷārāya vatthabhogāya , yānabhogāya , nāssuḷārānaṃ pañcannaṃ kāmaguṇānaṃ bhogāya cittaṃ namatī ’’ ti ( saṃ . ni .1.131).
Mayhakajātake pi vuttaṃ –
‘‘ Iti mahārāja āgantukaseṭṭhi tagarasikhipaccekabuddhassa dinnapaccayena bahuṃ dhanaṃ labhiV2.273 , datvā aparacetanaṃ paṇītaṃ kātuṃ asamatthatāya paṇīte bhoge bhuñjituṃ nāsakkhī ’’ ti ( jā . aṭṭha .3.6. mayhakajātakavaṇṇanā ).
Bhātu panesa ekaṃ puttaṃ ( dha . pa . aṭṭha .2.354) sāpateyyassa kāraṇā jīvitaṃ voropesi , tena kammena bahūni vassāni niraye paccittha , sattakkhattuñca aputtako jāto , idānipi teneva kammena mahāroruvaṃ upapanno .
Tena vuttaṃ ‘‘ mahāroruvaṃ upapannassa seṭṭhigahapatino viyā ’’ ti , purimapacchimacetanāvasena cettha attho veditabbo .
Ekā hi cetanā dve paṭisandhiyo na detīti .
Dasaākāravaṇṇanā 343. Ākaroti attano anurūpatāya samariyādaṃ saparicchedaṃ phalaṃ nibbattetīti ākāro , kāraṇanti āha ‘‘ dasahi ākārehīti dasahi kāraṇehī ’’ ti .
343. Ākaroti attano anurūpatāya samariyādaparicchedaṃ phalaṃ nibbattetīti ākāro , kāraṇanti āha ‘‘ dasahi kāraṇehī ’’ ti .
Mariyādattho hettha ā -saddo .
Paṭiggāhakato vāti balavataro hutvā uppajjamāno paṭiggāhakatova uppajjati , itaro pana deyyadhammato , parivārajanatopi uppajjeyyeva .
Na dussīlesveva , atha kho sīlavantesupi vippaṭisāraṃ uppādessati .
Tadubhayepi na uppādetabboti hi dassetuṃ
M2.313 api-saddena , pi-saddena vā sampiṇḍanaṃ karoti .Uppajjituṃ yuttan ti uppajjanārahaṃ .
Paṭiggāhakatova uppajjatīti balavataraṃ vippaṭisāraṃ sandhāya vuttaṃ , dubbalo pana deyyadhammato , parivārajanatopi uppajjateva .
Uppajjituṃ yuttan ti uppajjanārahaṃ .
Vippaṭisārampi vinodesīti sambandho .
Tesaṃyeva pāṇātipātīnaṃ .
Tesaṃyevāti pāṇātipātīnameva .
Yajanaṃ nāmettha dānaṃ adhippetaṃ , na aggijuhananti āha ‘‘ yajataṃ bhavan ti detu bhavan ’’ ti .
Yajanaṃ nāmettha dānamevādhippetaṃ , na aggijuhananti āha ‘‘ detu bhavan ’’ ti .
Vissajjatūti muttacāgavasena vissajjatu .
Vissajjatūti muttacāgavasena cajatu .
Abbhantaran ti ajjhattaṃ , sakasantāneti attho .
Abbhantaran ti ajjhattaṃ sakasantāne .
344. Heṭṭhā soḷasa parikkhārā vuttā yaññassa te vatthuṃ katvā , idha pana sandassanādivasena anumodanāya āraddhattā vuttaṃ ‘‘ soḷasahi ākārehī ’’ ti .
344. Anumatipakkhādayo eva heṭṭhā yaññassa vatthuṃ katvā ‘‘ soḷasaparikkhārā ’’ ti vuttā , idha pana sandassanādivasena anumodanāya āraddhattā vuttaṃ ‘‘ soḷasahi ākārehī ’’ ti .
Dassetvā attano desanānubhāvena paccakkhato viya phalaṃ dassetvā , anekavāraṃ pana kathanato ca āmeḍitavacanaṃ .
Tamatthan ti yathāvuttaṃ dānaphalavasena kammaphalasambandhaṃ .
Dassetvāti attano desanānubhāvena paccakkhamiva phalaṃ dassetvā , anekavāraṃ pana dassanato ‘‘ dassetvā dassetvā ’’ ti byāpanavacanaṃ , tadeva ābhuso meḍanaṭṭhena āmeḍitavacanan ti ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.344) vuttaṃ .
‘‘ Samādapetvā samādapetvā ’’ tiādīsupi eseva nayo .
Tamatthan ti dānaphalavasena kammaphalasambandhamatthaṃ .
Samādapetvāti sutamattaṃ akatvā yathā rājā tamatthaṃ sammadeva ādiyati citte karonto suggahitaṃ katvā gaṇhāti , tathā sakkaccaṃ ādāpetvā .
Samādapetvāti sutamattameva akatvā
V1.291 yathā rājā tamatthaṃ sammadeva ādiyatiP1.430 citte karonto suggahitaṃ katvā gaṇhāti , tathā sakkaccaṃ ādāpetvā .
Āmeḍitakāraṇaṃ heṭṭhā vuttameva .
‘‘ Vippaṭisāravinodanenā ’’ tiV2.274 idaṃ nidassanamattaṃ .
Lobhadosamohaissāmacchariyamānādayopi hi dānacittassa upakkilesā , tesaṃ vinodanenapi taṃ vodāpitaṃ samuttejitaṃ nāma hoti tikkhavisadabhāvāpattito , āsannatarabhāvato pana vippaṭisāravinodanameva gahitaṃ .
Pavattite hi dāne tassa sambhavoti .‘‘ Vippaṭisāravinodanenā ’’ ti
M1.329 idaṃ nidassanamattaṃ lobhadosamohaissāmacchariyamānādayopi hi dānacittassa upakkilesā , tesaṃ vinodanenapi taṃ samuttejitaṃ nāma hoti tikkhavisadabhāvappattito .
Āsannatarabhāvato vā vippaṭisārassa tabbinodanameva gahitaṃ , pavattitepi hi dāne tassa sambhavato .
Yāthāvato vijjamānehi guṇehi haṭṭhapahaṭṭhabhāvāpādanaṃ sampahaṃsananti āha ‘‘ sundaran ’’ tiādi .Yāthāvato vijjamānehi guṇehi tuṭṭhapahaṭṭhabhāvāpādanaṃ sampahaṃsananti āha ‘‘ sundaraṃ te … pe … thutiṃ katvā kathesī ’’ ti .
Dhammatoti saccato .
Tadatthameva dassetuṃ ‘‘ dhammena samena kāraṇenā ’’ ti vuttaṃ .
Saccañhi dhammato anapetattā dhammaṃ , upasamacariyabhāvato samaṃ , yuttabhāvena kāraṇan ti ca vuccati .
Dhammatoti saccato .
Saccañhi dhammato anapetattā dhammaṃ , upasamacariyābhāvato samaṃ , yuttabhāvena kāraṇanti ca vuccatīti .
345. Tasmiṃ yaññe rukkhatiṇacchedopi nāma nāhosi , kuto pāṇavadhoti pāṇavadhābhāvasseva daḷhīkaraṇatthaṃ sabbaso viparītagāhāvidūsitañcassa dassetuṃ pāḷiyaṃ ‘‘ neva gāvo haññiṃsū ’’ ti ādiṃ vatvāpi ‘‘ na rukkhā chijjiṃsū ’’ tiādi vuttaṃ , tenāha ‘‘ kiṃ pana gāvo ’’ tiādi .
Barihisatthāyāti paricchedanatthāya .
Vanamālāsaṅkhepenāti vanapupphehi ganthitamālāniyāmena .
Bhūmiyaṃ vā pattharantīti vedibhūmiṃ parikkhipantā tattha pantharanti .
345. Tasmiṃ yaññe rukkhatiṇacchedopi nāma nāhosi , kuto pāṇavadhoti pāṇavadhābhāvasseva daḷhīkaraṇatthaṃ , sabbaso viparītaggāhehi avidūsitatādassanatthañca pāḷiyaṃ ‘‘ neva gāvo haññiṃsū ’’ tiādīni vatvāpi
M2.314 ‘‘ na rukkhā chijjiṃsū ’’ tiādi vuttanti dassento ‘‘ ye yūpanāmake ’’ tiādimāha .
Barihisatthāyāti paricchedatthāya .
Vanamālāsaṅkhepenāti vanapupphehi gandhitamālāniyāmena .
Evaṃ ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.345) vuttaṃ , vanapantiākārenāti attho .
Bhūmiyaṃ vā pattharantīti vedibhūmiṃ parikkhipantā tattha tattha pattharanti .
Mantādinā hi parisaṅkhatā bhūmi vindati assa lābhasakkāreti katvā ‘‘ vedī ’’ ti vuccati .
Tepi rukkhā tepi dabbāti sambandho , kammakattā cetaṃ dvayaṃ , abhihitakammaṃ vā .
Vatticchāya hi yathāsattiṃ kārakā bhavanti .
Vuttanayena pāṇavadhābhāvassa daḷhīkaraṇatthaṃ , viparītaggāhena avidūsitabhāvadassanatthañcetanti dasseti kiṃ panā ’’ tiādinā .Antogehadāsādayoti antojātadhanakkītakaramarānītasayaṃdāsā .
Antogehadāso antojāto .
Ādi saddena dhanakkītakaramarānītasāmaṃdāsabyūpagatānaṃ saṅgaho .
Pubbamevāti bhatikaraṇato pageva .
Gahetvā karontīti divase divase gahetvā karonti .
Pubbamevāti bhatikaraṇato pageva .
Dhanaṃ gahetvāti divase divase yathākammaṃ gahetvā .
Bhattavetanan ti devasikaṃ bhattañceva māsikādiparibbayañca .
Vuttovāyamattho .
Tajjitāti santajjitā .
Tajjitāti
P1.431 gajjitā .Parikammānīti sabbabhāgiyāni kammāni , uccāvacāni kammānīti attho .
Piyasamudācārenevāti iṭṭhavacaneneva .
Piyasamudācārenevāti iṭṭhavacaneneva .
Yathānāmavasenevāti pākaṭanāmānurūpeneva .
Phāṇitena cevāti ettha ca -saddo avuttasamuccayattho , tena paṇītapaṇītānaṃ nānappakārānaṃ khādanīyabhojanīyādīnañceva vatthamālāgandhavilepanayānaseyyādīnañca saṅgaho daṭṭhabbo , tenāha ‘‘ paṇītehi sappitelādisammissehevā ’’ tiādi .
Sappitelanavanītadadhimadhuphāṇitena cevāti ettha ca -saddo avuttasamuccayattho , tena paṇītapaṇītānaṃ nānappakārānaṃ khādanīyabhojanīyādīnañceva vatthayānamālāgandhavilepanaseyyāvasathādīnañca saṅgaho daṭṭhabbo , tenāha ‘‘ paṇītehi sappitelādisammissehevā ’’ tiādi .
Tassa tassa kālassa anurūpehi yāgu … pe … pānakādīhīti sambandho .
Sappiādīnan ti sappiādīhi .
346. Saṃ nāma dhanaṃ , tassa patīti sapati , dhanavā .
Diṭṭhadhammikasamparāyikahitāvahattā tassa hitanti sāpateyyaṃ , tadeva dhanaṃ .
Tenāha ‘‘ pahūtaṃ sāpateyyaṃ ādāyāti bahuṃ dhanaṃ gahetvā ’’ ti .
346. Paṭisāmetabbato , attano attano santakabhāvato ca saṃ nāma dhanaṃ vuccati , tassa patīti sapati niggahitalopena , dhanavā , diṭṭhadhammikasamparāyikahitāvahattā tassa hitanti sāpateyyaṃ
V2.275 , tadeva dhanaṃ .
Tenāha ‘‘ pahūtaṃ dhanan ’’ ti .Gāmabhāgenāti saṅkittanavasena gāme vā gahetabbabhāgena .
Akkhayadhammamevāti akhayasabhāvameva .
Gāmabhāgenāti saṃkittanavasena gāme vā gahetabbabhāgena , evaṃ ācariyena ( dī . ni . ṭī .1.346) vuttaṃ , paccekaṃ sabhāgagāmakoṭṭhāsenātipi attho .
Sesesupi eseva nayo .
Puratthimena yaññavāṭassāti rañño dānasālāya nātidūre puratthimadisābhāgeti
M1.330 attho , yato tattha pātarāsaṃ bhuñjitvā akilantarūpāyeva sāyanhe sālaṃ pāpuṇanti ‘‘ dakkhiṇena yaññavāṭassā ’’ ti ādīsupi eseva nayo .
347. YaññāvāṭotiM2.315 khaṇitāvāṭassa assamedhādiyaññayajanaṭṭhānassetaṃ adhivacanaṃ , tabbohārena pana idha dānasālāya eva , tāya ca puratthimanagaradvāre katāya puratthimabhāge evāti atthaṃ dasseti ‘‘ puratthimato nagaradvāre ’’ tiādinā . 347.‘‘ Yāguṃ pivitvā ’’ ti yāgusīsena pātarāsabhojanamāha .
Taṃ pana ṭhānaṃ rañño dānasālāya nātidūre evāti āha ‘‘ yathā ’’ tiādi .
Yato tattha pātarāsaṃ bhuñjitvā akilantarūpāyeva sāyanhe rañño dānasālaṃ sampāpuṇanti .
‘‘ Dakkhiṇena yaññāvāṭassā ’’ tiādīsupi eseva nayo .
Yāguṃ pivitvāti hi yāgusīsena pātarāsabhojanamāha .
348. Parihārenāti
V1.292 bhagavantaṃ garuṃ katvā agāravaparihārena .
348. Madhuran ti sādurasaṃ .Upari vattabbamatthan ti ‘‘ apica me bho evaṃ hotī ’’ tiādinā vuccamānamatthaṃ .
Parihārenāti bhagavantaṃ garuṃ katvā agāravaparihārena , ujukabhāvāpanayanena vā , ujukavuttiṃ pariharitvā vaṅkavuttiyāva yathācintitamatthaṃ pucchanto evamāhāti vuttaṃ hoti .
Tenāha ‘‘ ujukameva pucchayamāno agāravo viya hotī ’’ ti .