Catuariyaphalavaṇṇanā
Catuariyaphalavaṇṇanā
373. Tasmāti
V1.301 vaṭṭadukkhe saṃyojanato .
373. SaṃyojentītiV2.293 bandhenti .
Tasmāti yasmā vaṭṭadukkhabhaye saṃyojanato tattha satte saṃyojenti nāma , tasmā .
Katthaci ‘‘ vaṭṭadukkhamaye rathe ’’ ti pāṭho , na porāṇo tathā ācariyena avaṇṇitattā .‘‘ Maggasotaṃ āpanno ’’ ti phalaṭṭhassa vasena vuttaṃ .
Maggaṭṭho hi maggasotaṃ āpajjati .
Tenevāha ‘‘ sotāpanne ’’ ti ,‘‘ sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanne ’’ ti ( ma . ni .3.379) ca .
Maggasotaṃ āpanno , na pasādādisotaṃ .
‘‘ Sototi bhikkhave ariyamaggassetaṃ adhivacanan ’’ ti hi vuttaṃ .
Āpannoti ca ādito pattoti attho ā-upasaggassa ādikammani pavattanato , idaṃ pana phalaṭṭhavasena vadati .
Atītakālavacanañhetaṃ , maggakkhaṇe pana maggasotaṃ āpajjati nāma .
Tenevāha dakkhiṇavibhaṅge ‘‘ sotāpanne dānaṃ deti , sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanne dānaṃ detī ’’ ti ( ma . ni .3.379) apatanadhammoti anupapajjanasabhāvo .
Apatanadhammoti anuppajjana- ( ma . ni .3.379) sabhāvo .
Tenevāha dakkhiṇavibhaṅge ‘‘ sotāpanne dānaṃ deti , sotāpattiphalasacchikiriyāya paṭipanne dānaṃ detī ’’ ti ( ma . ni .3.379) apatanadhammoti anupapajjanasabhāvo .
Dhammaniyāmenāti maggadhammaniyāmena .
Heṭṭhimantato sattamabhavato upari anuppajjanadhammatāya vā niyato .
Dhammaniyāmenāti uparimaggadhammaniyāmena .
Heṭṭhimantena sattamabhavato upari anupapajjanadhammatāya vā niyatoti aṭṭhakathāmuttakanayo .
Paraṃ ayanaṃ parāgati .
Paraṃ ayanaṃ parāgati assa atthīti attho .
Anenāti puna tatiyasamāsavacanaṃ , vā-saddo cettha luttaniddiṭṭho .
Tanuttaṃ nāma pavattiyā mandatā , viraḷatā cāti āha ‘‘ tanuttā ’’ tiādi .
Tanuttaṃ nāma pavattiyā mandatā , viraḷatā cāti vuttaṃ ‘‘ tanuttā ’’ tiādi .
Karahacīti nipātamattaṃ , pariyāyavacanaṃ vā .
Heṭṭhābhāgiyānan ti heṭṭhābhāgassa kāmabhavassapaccayabhāvena hitānaṃ .
‘‘ Orena ce māso seso gimhānanti vassikasāṭikacīvaraṃ pariyeseyyā ’’ tiādīsu ( pārā .627) viya ora -saddo na atirekatthoti āha ‘‘ heṭṭhābhāgiyānan ’’ ti , heṭṭhābhāgassa kāmabhavassa paccayabhāvena hitānanti attho .
‘‘ Suddhāvāsabhūmiyan ’’ ti
M2.335 tesaṃ upapattiṭṭhānadassanaṃ .Opapātikoti upapātiko upapatane sādhukārīti katvā .
Opapātikoti upapātiko upapātane sādhukārī .
Tenāha ‘‘ sesayonipaṭikkhepavacanametan ’’ ti parinibbānadhammoti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbānasabhāvo .
Tenāha ‘‘ sesayonipaṭikkhepavacanametan ’’ ti parinibbānadhammoti anupādisesāya nibbānadhātuyā parinibbānasabhāvo .
Vimuccatīti vimutti , cittameva vimutti cetovimuttīti āha ‘‘ sabbakilesa … pe … adhivacanan ’’ ti .
Cittasīsena cettha samādhi gahito ‘‘ cittaṃ
P1.445 paññañca bhāvayan ’’ ti .
Ādīsu ( saṃ . ni .1.23; peṭako .22; mi . pa .2.9) viya .
Vimuccatīti vimutti , cittameva vimutti cetovimuttīti vuttaṃ ‘‘ cittavisuddhin ’’ tiādi .
Cittasīsena cettha samādhi gahito ‘‘ sīle patiṭṭhāya naro sapañño , cittaṃ paññañca bhāvayan ’’ tiādīsu ( saṃ . ni .1.23,192; peṭako .22; mi . pa .1.1.9) viya .Paññāvimuttīti etthāpi eseva nayo , tenāha ‘‘ paññāva paññāvimuttī ’’ ti .
Paññāvimuttin ti etthāpi eseva nayo .
Tenāha ‘‘ arahattaphalapaññāva paññāvimuttī ’’ ti .
Sāman ti attanāva , aparappaccayenāti attho .
Sāman ti attanāva , aparappaccayenāti attho .
Abhiññāti ya-kāralopena niddesoti āha ‘‘ abhijānitvā ’’ ti .
‘‘ Abhijānitvā ’’ ti iminā tvādipaccayakāriyassa ya-kārassa lopo dassito .
‘‘ Abhiññāyā ’’ ti iminā pana nā-vacanakāriyassāti daṭṭhabbaṃ .
Sacchīti paccakkhatthe nepātikaṃ .
Paccakkhakaraṇaṃ nāma anussavākāraparivitakkādike muñcitvā sarūpato ārammaṇakaraṇaṃ .